پیشرفت و عقبماندگی ملتها، آیینهی تمامنمای بلوغ فکری رهبران، روشنفکران و خود مردم است. هرگاه جامعهای از صلح، امنیت، ثبات اقتصادی و فرهنگی برخوردار بوده، بدون شک نقش رهبری آگاه در آن انکارناپذیر بوده است. این قاعده، در همسایه شمالی افغانستان به روشنی قابل مشاهده است. کشور تاجیکستان در سال ۱۹۹۱ و همزمان با فروپاشی شوروی، اعلام استقلال کرد. اما این استقلال تازه، بلافاصله با موجی از نابسامانی؛ جنگ داخلی و مهاجرتهای چندمیلیونی به افغانستان و کشورهای همسایه روبهرو شد. با این حال، رهبری آن کشور با بهرهگیری از میانجیگری ایران، افغانستان و سایر کشورهای منطقه، سرانجام تفاهمنامهی صلح
