جدیدترین و آخرین اخبار تحلیل | پایگاه خبری تحلیلی روایت

ناکارآمدی طالبان در مدیریت بحران؛ پیکرهای قربانیان سیلاب در نورستان هنوز زیر آوار اند

2026/07/27 10:23 بدون دیدگاه

سیلاب‌های ویرانگر نورستان بار دیگر یکی از جدی‌ترین ضعف‌های ساختاری رژیم طالبان را آشکار ساخت. با گذشت چندین روز از وقوع این فاجعه، هنوز تمامی پیکرهای قربانیان پیدا نشده و عملیات جست‌وجو و امدادرسانی با کندی و ناهماهنگی ادامه دارد. در حالی که در بسیاری از کشورهای جهان، ساعات نخست پس از وقوع یک حادثه طبیعی «ساعات طلایی» برای نجات جان انسان‌ها و کاهش خسارات محسوب می‌شود، عملکرد طالبان نشان داد که این گروه نه تنها از ظرفیت‌های لازم برای مدیریت بحران برخوردار نیست، بلکه فاقد ساختارهای تخصصی، برنامه‌ریزی علمی و نیروی انسانی حرفه‌ای در این حوزه است. مدیریت

«دو کشته در قاب رسانه؛ ۲۰۰ کشته در واقعیت»

2026/07/26 14:34 بدون دیدگاه

استقبال رسانه‌ای دونالد ترامپ از دو نظامی کشته‌شده آمریکا در اردن، نه یک «سوگواری ملی»، بلکه بخشی از یک عملیات فریب رسانه‌ای بود؛ تلاشی برای پنهان‌سازی واقعیتی بسیار بزرگ‌تر: تلفات گسترده و پنهان‌شده آمریکا پس از نقض تفاهم‌نامه، که بنا بر روایت رسمی سپاه پاسداران، بیش از ۲۰۰ کشته بوده است. ترامپ با حضور در فرودگاه و ایستادن کنار تابوت دو نظامی آمریکایی، در ظاهر می‌خواهد پیام «اقتدار»، «همدلی با نیروها» و «شفافیت» را منتقل کند. اما این نمایش دقیقاً زمانی رخ می‌دهد که روایت‌های رسمی آمریکا درباره تلفات واقعی، با پرسش‌های جدی روبه‌رو شده‌اند.در چنین شرایطی، برجسته‌سازی دو

نبرد آزادی

2026/07/26 14:25 بدون دیدگاه

از روز پنج‌شنبه هفته گذشته تاکنون در مناطق مختلف ولسوالی زیباک بدخشان جنگ ادامه دارد. نیروهای جبهه آزادی اینک در سنگر قرار دارند و در برابر وحشی‌ترین، افراطی‌ترین، جنایت‌کارترین و ظالم‌ترین گروه‌ تروریستی در جهان (طالبان) می‌جنگند. پس از آغاز حملات گسترده و تهاجمی نیروهای دلیر و مبارز مخالف طالبان، لابی‌گران و طرف‌داران مستقیم و غیر مستقیم طالبان به بهانه این‌که جنگ و خون‌ریزی راه‌حل نیست، از شروع مبارزات گسترده مسلحانه انتقاد نموده‌اند. البته این روایت، روایت طالبان نیز است. اما به ساده‌ترین شکل، بنیاد‌های این روایت بی‌بنیاد فرو می‌ریزد؛ چراکه نبرد مخالفان طالبان، نبرد آزادی است و چاره‌ای

فضل‌الله ممتاز و طوطیِ تاگور

2026/07/26 10:50 بدون دیدگاه

دیروز فتوایی از دکتر فضل‌الله ممتاز درباره عدم جواز مخالفت مسلحانه با رژیم طالبان خواندم؛ فتوایی که بی‌اختیار مرا به یاد داستان «آموزش طوطی» اثر رابیندرانات تاگور، اندیشمند هندی و برنده جایزه نوبل ادبیات در سال ۱۹۱۳، انداخت. تاگور، افزون بر آن‌که شاعر، داستان‌نویس و متفکری بزرگ بود، با تأسیس مدرسه‌ای در شانتی‌نیکتان و سپس دانشگاه ویشوا-بهاراتی، نوآوری‌های مهمی در عرصه آموزش و پرورش پدید آورد. او از جدی‌ترین منتقدان نظام آموزشی سنتی بود؛ نظامی که در آن، حفظ طوطی‌وار مطالب بر اندیشیدن، پرسشگری و پرورش عقل انتقادی ترجیح داده می‌شود. تاگور نقد خود بر این شیوه آموزش را

بدخشان؛ آیا طلوع تغییر از بلندترین کوه‌هایِ افغانستان آغاز خواهد شد؟

2026/07/26 10:31 بدون دیدگاه

بدخشان، در شمال‌شرقِ افغانستان، میان کوه‌های بلند، دره‌های دشوارگذر و مردمی که دهه‌هاست سنگینی جنگ و بی‌ثباتی را تحمل کرده‌اند، بار دیگر به یکی از نقاط مهم بحث درباره آینده افغانستان تبدیل شده است. رویدادهای امنیتی روزهای اخیر در این اُستان، از یفتل پایین تا زیباک، توپ‌خانه و درایم، بارِ دیگر این پرسش را مطرح کرده است که آیا این سرزمین می‌تواند به نقطه آغاز یک تغییر تازه تبدیل شود، یا تنها شاهد فصل دیگری از بحران‌های طولانی افغانستان خواهد بود. گزارش‌های منتشرشده درباره درگیری‌های اخیر، از فعالیتِ نیروهای مخالف طالبان و هدف قرار گرفتن مواضع این گروه در

فساد در فرماندهی پولیس طالبان در بامیان؛ فرمانده غایب است، آمر امنیت با اخاذی و سوءاستفاده مردم را به ستوه آورده است

2026/07/26 10:01 بدون دیدگاه

منابع معتبر محلی در ولایت بامیان از آنچه «فساد سازمان‌یافته، سوءاستفاده از صلاحیت‌ها و اخاذی گسترده از شهروندان» در فرماندهی پولیس طالبان می‌خوانند، پرده برداشته‌اند. به گفته این منابع، فرماندهی پولیس طالبان در بامیان با نابسامانی مدیریتی روبه‌رو است و فردی که به‌عنوان فرمانده این نهاد تعیین شده، عملاً در محل مأموریت خود حضور ندارد. به گفته منابع، «حبیب‌الله شاکر» که به‌عنوان فرمانده پولیس طالبان در بامیان معرفی شده، در فعالیت‌های روزانه، نشست‌های اداری و برنامه‌های امنیتی این فرماندهی حضور ندارد و تنها در پایان هر ماه برای دریافت معاش و امتیازات مالی به بامیان می‌آید و سپس دوباره

مبارزه علیه طالبان؛ مسئولیتی که تنها بر دوش جبهات نیست

2026/07/26 09:41 بدون دیدگاه

طالبان، پیش از آنکه مردم افغانستان را هدف بگیرد، انسانیت را نشانه می‌رود. قربانیستم طالبان، کودکی دختری است که از رفتن به مکتب مانده، مادری است که فرزندش را در یک انفجار از دست داده، خبرنگاری است که به جرم نوشتن کشته و شکنجه و زندانی شده و جامعه‌ای است که آرام‌آرام به زندگی در سایه ترس عادت می‌کند. افغانستان بیش از چهار دهه است که بهای سنگین تروریسم و طالبان را با خون مردمش پرداخته است. از حمله به مکتب‌ها و مسجدها گرفته تا ترور فعالان مدنی، روزنامه‌نگاران، استادان دانشگاه و شهروندان عادی، طالبان و تروریسم همواره بزرگ‌ترین

گردش سریالی بین دفتر و سنگر

2026/07/26 09:33 بدون دیدگاه

حمله‌های پیچیده‌ی چریکی اخیر به مواضع رژیم طالب‌ها در زیباک بدخشان را جبهه‌ی آزادی به دوش گرفت که رهبری آن را جنرال محمد یاسین ضیا رییس ارکان حرب دوران جمهوری به دوش دارد. قاری فطرت رییس ارکان حرب اردوی رژیم فعلی طالب هم گویا به ساحه رفت تا نیروهایش را در این جنگ سوق و اداره کند. بلال سروری در این مورد مقایسه‌ی جالب کرده است. به نوشته‌ی او در یک طرف جنگ رییس ارکان قبلی وزارت دفاع قرار دارد و در طرف دیگر هم شخصی جنگ را رهبری می‌کند که امروز در وزارت دفاع در دفتر سابق جنرال

روایتی از قدرت واقعی یک زن بدخشی در تاریخ

2026/07/25 15:32 بدون دیدگاه

رکسانه یا رخشانه دختر زیبایی با چشم های عسلی روشن و بادامی، پوست سفید و شفاف اندکی مایل به زردی، قد موزون و رسا و رخسار‌های مثل سیب بهارک و زیباک درخشان که با دیدنش قند در دل آدمی آب می‌شود. رکسانه علی‌رغم برخورداری‌ها از زیبایی‌های طبعی سرشار از هوش، ذکاوت، شجاع و دلاوری بود که در قامت یک جنگجو تمام عیار و فرماندۀ نه‌ترس عرض اندام کرده بود. رکسانه یار رخشانه امروزی به‌نام روشنک نیز تذکر داده شده است. رکسانه درحقیقت ترکیبی از زیبایی، ظرافت و طراوت زنانگی و شجاعت مردانگی در تاریخ کهن بدخشان است که احتمالا

آیا تریبون دادن به افراطیون قومی قابل دفاع است؟

2026/07/25 14:25 بدون دیدگاه

دیروز گزارشی در روایت منتشر شد مبنی بر این‌که یکی از نهادهای وابسته به جمعیت اصلاح، از حلیم تنویر، چهره‌ جنجالی در افغانستان، در نشستی دعوت به سخنرانی کرده است و بزرگان این نهاد نیز او را همراهی کرده‌اند. نشر این گزارش واکنش‌های متضادی را در میان کاربران شبکه‌های اجتماعی برانگیخت. برخی‌ها جمعیت اصلاح را از بابت دعوت از تنویر سرزنش کردند و شماری نیز دفاعیه نوشتند و گفتند که دعوت او الزاما به معنای هم‌نظری با آرای جنجالی و قوم‌گرایانه‌اش نیست. مدافعان جمعیت اصلاح راست و درست می‌گویند که دعوت از کسی به معنای هم‌نظری با افکارش نیست؛

چراغی‌که در دهمزنگ شکست، اما خاموش نشد؛ یک دهه پس از جنبشِ روشنایی

2026/07/25 11:54 بدون دیدگاه

ده سال از روزی می‌گذرد که چهارراهی دهمزنگِ کابل، از محل یک تجمع اعتراضی به یکی از ماندگارترین نمادهای اعتراض مدنی، دردِ جمعی و پرسش‌های بی‌پاسخ در افغانستان تبدیل شد. صبحِ دوم مرداد/اسد ۱۳۹۵، هزاران شهروند با پلاکاردها، شعارها و امیدی ساده به خیابان آمدند؛ با امیدی که صدای‌شان شنیده شود و تصمیمی را که ناعادلانه می‌دانستند، دوباره بررسی کنند. اما تنها چند لحظه کافی بود تا همان خیابانی که قرار بود صحنه بیانِ یک مطالبه مدنی باشد، به صحنه دود، خون، فریاد و سوگ مبدل شود. در آن روز، ده‌ها خانواده عزادار شدند؛ جوانانی که برای آینده‌ای متفاوت

سفر اربعین؛ معنا، همبستگی و تجربه معنوی

2026/07/25 10:58 بدون دیدگاه

در این روزها موج‌های پی‌درپی از شهروندان افغانستان وارد ایران می‌شوند تا از آنجا راهی عراق شوند و در راهپیمایی اربعین شرکت کنند. اربعین، چهلمین روز پس از عاشورا و سالروز چهلم شهادت امام حسین(ع) و یاران اوست؛ روزی که میلیون‌ها انسان از کشورهای گوناگون، با زبان‌ها، فرهنگ‌ها و ملیت‌های متفاوت، در مسیری مشترک به سوی کربلا گام برمی‌دارند و یکی از بزرگ‌ترین گردهمایی‌های مذهبی جهان را رقم می‌زنند. اما اربعین تنها یک اجتماع عظیم مذهبی نیست؛ بلکه تجربه‌ای انسانی، فرهنگی و معنوی است که می‌توان آن را از زوایای گوناگون نگریست. اهمیت این سفر را تنها در انجام

اگر رهرو مسعود هستیم، امروز میدان آزمون ماست

2026/07/25 10:16 بدون دیدگاه

احمدشاه مسعود برای بسیاری از مردم افغانستان تنها یک نام در تاریخ نیست، بلکه او یادآور روزهایی است که ایستادگی، عزت و دفاع از کرامت انسان معنای عمیق‌تری داشت. «شیر دره پنجشیر» برای هوادارانش نماد مقاومت در برابر ظلم و باورمند به این اندیشه بود که هیچ ملتی نباید در برابر بی‌عدالتی و پایمال شدن هویت خود خاموش بماند. مسعود بزرگ، در سال‌هایی که افغانستان درگیر دشوارترین آزمون‌های تاریخی خود بود، با اراده‌ای استوار در برابر قدرت‌هایی ایستاد که می‌خواستند سرنوشت این سرزمین را با زور و تحمیل رقم بزنند. او، آن بزرگ‌مرد تاریخ معاصر افغانستان، نشان داد که

بستن تنگه هرمز؛ حقی قانونی یا نقض آشکار؟

2026/07/25 10:03 بدون دیدگاه

یادداشت آغازین: این تحلیل بر پایه پژوهش تفصیلی الکساندر لوت پژوهشگر ارشد مرکز حقوق دریاهای نروژ و دانشیار حقوق بین‌الملل در دانشگاه قطب شمال نروژ، نوشته شده است. آنچه می‌خوانید، کوششی است برای بازگرداندنِ بحث به بستر فنی و حقوقی. پرسشی که پاسخ ساده‌ای ندارد پرسش اصلی بسیار ساده به نظر می‌رسد، اما پاسخ آن در لایه‌های پیچیده حقوق بین‌الملل پنهان شده است: آیا ایران حق دارد تنگه هرمز را ببندد؟ این پرسش در هفته‌های اخیر و هم‌زمان با تشدید تنش‌های نظامی میان ایران، ایالات متحده و اسرائیل، بار دیگر نقل محافل سیاسی و رسانه‌ای شده است. بسیاری از

محمد ظاهرشاه؛ چهل سال حکومت و میراثی میان ثبات و فرصت‌های از دست‌رفته.

2026/07/25 09:42 بدون دیدگاه

نوزدهمین سال‌روز درگذشت محمد ظاهرشاه آخرین پادشاه افغانستان فرصتی است تا کارنامه چهار دهه حکومت او را نه با نگاه نوستالژیک و نه با قضاوت‌های ایدئولوژیک، بلکه بر اساس واقعیت‌های تاریخی مورد ارزیابی قرار دهیم. تحولات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی هر جامعه محصول تعامل سه سطح است: عوامل داخلی، محیط منطقه‌ای و ساختار نظام بین‌الملل. افغانستان نیز در نیمه دوم قرن بیستم تحت تأثیر رقابت‌های جنگ سرد، ظهور اندیشه‌های نوین سیاسی در منطقه و دگرگونی‌های اجتماعی داخلی قرار داشت. از این‌رو، عملکرد حکومت ظاهرشاه را باید در همین بستر تاریخی تحلیل کرد. بی‌تردید دوران ظاهرشاه نسبت به دهه‌های پس

از دهمزنگ تا امروز؛ وقتی قربانیان فراموش می‌شوند و عاملان بر مسند قدرت می‌نشینند

2026/07/25 09:33 بدون دیدگاه

برخی روزها از تقویم، تنها یادآور یک حادثه نیستند؛ یادآور زخمی‌اند که هنوز بر پیکر یک ملت تازه مانده است. سالروز حمله خونین به جنبش روشنایی، از همان روزهاست. روزی که هزاران شهروند افغانستانی، عمدتاً از جامعه هزاره، برای طرح یک خواست مدنی و مسالمت‌آمیز به خیابان آمدند، اما به جای آنکه صدایشان شنیده شود، صدای انفجار میدان دهمزنگ را لرزاند. ده‌ها خانواده در چند ثانیه عزادار شدند و صدها انسان، قربانی خشونتی شدند که هیچ نسبتی با انسانیت نداشت. سال‌ها از آن روز گذشته است، اما درد آن همچنان زنده است. نه فقط به خاطر شمار قربانیان، بلکه

ادامه درگیری در زیباک بدخشان؛ منابع از کشته‌شدن سه فرمانده طالبان خبر می‌دهند

2026/07/24 14:26 بدون دیدگاه

منابع محلی می‌گویند درگیری میان طالبان و نیروهای مخالف این گروه در ولسوالی زیباک ولایت بدخشان همچنان ادامه دارد و طالبان پس از از دست دادن شماری از مواضع خود، عملیات گسترده‌ای را برای بازپس‌گیری این مناطق آغاز کرده‌اند. به گفته منابع، طالبان شام پنج‌شنبه و در جریان شب گذشته حمله وسیعی را برای بازپس‌گیری مواضع خود در منطقه توپخانه ولسوالی زیباک راه‌اندازی کردند، اما این حمله از سوی نیروهای مخالف عقب زده شده است. منابع می‌گویند نیروهای مخالف طالبان شب گذشته به چند پاسگاه این گروه در منطقه توپخانه یورش بردند و شماری از مواضع طالبان را تصرف

وقتی واژه‌ها زخم می‌کارند؛ عبور از مرزِ احترام؛ بازتاب یک سخن جنجالی

2026/07/24 10:57 بدون دیدگاه

گاهی یک جمله، فقط چند واژه کنارِ هم نیست؛ گاهی پنجره‌ای است به نوع نگاه انسان به انسان. واژه‌ها می‌توانند آرامش بسازند، آگاهی بیافرینند و دل‌ها را به هم نزدیک کنند؛ اما می‌توانند دیوار هم بسازند، فاصله ایجاد کنند و زخمی بر جای بگذارند که دیده نمی‌شود. در روزهایی که زنانِ افغانستان با دشوارترین فصل‌های زندگی اجتماعی خود روبه‌رو هستند، سخنانی از «جمشید رسا» در «یک لایوِ تیک‌تاک»، بحثی گسترده را در فضای مجازی برانگیخته است؛ بحثی که تنها درباره یک جمله نیست، بلکه درباره مرزهای احترام، مسئولیت اجتماعی و نقش زبان در شکل‌دهی نگاه جامعه است. در این

سروش، ماتریدی و اخلاق مواجهه با اندیشه مخالف

2026/07/24 10:30 بدون دیدگاه

این روزها بازار موافقت و مخالفت با دیدگاه‌های عبدالکریم سروش در میان نخبگان افغانستان داغ و پرجنب‌وجوش است. درباره اندیشه‌های او، از مباحث دینی و فلسفی گرفته تا نگاهش به رابطه دین و معرفت، می‌توان نقدهای جدی، پرسش‌های عمیق و حتی مخالفت‌های بنیادین مطرح کرد. موافقت و مخالفت مبتنی بر استدلال، حق طبیعی هر جامعه فکری زنده است؛ اما آنچه واقعاً نگران‌کننده است، عبور از نقد اندیشه و رسیدن به نفی، طرد و تکفیر یک متفکر است. جامعه‌ای که در آن اندیشه مخالف تحمل نشود، دیر یا زود توان گفت‌وگو و تولید فکر را از دست می‌دهد. تاریخ تمدن

چرا ظاهر شاه هنوز هم مخالفان پرشماری دارد؟

2026/07/24 09:59 بدون دیدگاه

با گذشت دهه‌ها از پایان سلطنت محمدظاهر شاه، او همچنان یکی از مناقشه‌برانگیزترین شخصیت‌های تاریخ معاصر افغانستان است. نکته قابل توجه این است که منتقدان او از جریان‌های کاملاً متفاوت سیاسی، قومی و ایدئولوژیک هستند؛ اما هر کدام به دلایل خاص خود با او مخالفت می‌کنند. نخست، بخشی از غیرپشتون‌ها ظاهر شاه را ادامه حکومت خاندان سلطنتی و میراث نادرشاه می‌دانند. از نگاه آنان، ساختار قدرت در آن دوره بیش از اندازه در انحصار یک خانواده قرار داشت و بسیاری از نابرابری‌های تاریخی را به همان نظام نسبت می‌دهند. در سوی دیگر، شماری از ملی‌گرایان پشتون نیز از او