با خواندن خبر امضای توافقنامهی سرمایهگذاری از سوی کمپنی عربستانی دلتا در حوزهی کوشک هرات هر کسی به یاد روابط طالبها در سالهای نخستین ظهور شان با کمپنی امریکایی یونیکال و شرکت آرژانتینی بریداس میافتد. جالب است که در آن زمان همین کمپنی دلتا یکی از شریکان یونیکال بود. زلمی خلیلزاد که در مراسم امضای قرار داد سرمایهگذاری بین مقامهای طالب و رییس اجرایی کمپنی دلتا حضور داشت در آن زمان مشاور یونیکال بود و امروز نیز یک کمپنی مشاورتی دارد و در بدل پول برای دلتا و کمپنیهای مشابه سرویس میدهد و شاید به همین دلیل آن جا حضور داشت. حامد میر روزنامهنگار مشهور پاکستانی در یکی از مصاحبههای خود از قول جنرال نصیر الله بابر گفت که یونیکال در سالهای اول ظهور طالب این گروه را تمویل میکرد و شماری از دیپلوماتهای امریکایی به آنان پولیس پایبلاین لقب داده بودند.
حامد میر روزنامهنگار مشهور و پرطرفدار پاکستانی در یکی از گفتوگوهای اخیرش افشاگریهای جالب در مورد روابط طالبها، پاکستان و کمپنی نفتی امریکایی یونیکال در دههی آخر قرن گذشتهی میلادی کرده است. حامد میر در شروع اکتبر سال ۱۹۹۶ با بینظیر بوتو نخستوزیر وقت پاکستان به نیویارک میرود. قرار بود خانم بوتو در مجمع عمومی سازمان ملل متحد شرکت و ملاقاتهایی هم با رهبران سیاسی و بازرگانی ایالاتمتحده داشته باشد. به گفتهی حامد میر طرح نقض حقوق بشری مردم کشمیر در مجمع عمومی و نشستهای سیاسی بخشی از آجندای سفر بانو بوتو بود.
بینظیر بوتو در راه نیویارک توقف کوتاهی در لندن داشت و در آن جا در یک نشست خبری شرکت کرد. به گفتهی میر در این نشست خبرنگاران بانو بوتو را در مورد موقف حکومتش در مورد طالبها سوالپیچ کردند. اسما جهانگیر فعال حقوق بشر از بانو بوتو پرسید:«چرا از حقوق بشری کشمیریها گپ میزنید ولی طالبها را که حقوق زنان را به طور نظاممند نقض میکنند چیزی نمیگویید؟» به گفتهی میر بانو بوتو در این نشست طالبها را محکوم کرد ولی در نیویارک اتفاق جالب افتاد.
به گفتهی حامد میر به محض رسیدن بانو بوتو به نیویارک خانم رافایل معاون وقت وزارت خارجهی امریکا در امور جنوب آسیا به دیدنش آمد. به گفتهی میر، خانم رافایل از موضعگیری بانو بوتو در لندن در قبال طالبها خوش نبود و اصرار میکرد که باید بانو بوتو موقف مثبت در مورد طالبها بگیرد. از سخنان میر این طور معلوم میشود که بینظیر بوتو در پاسخ گفته بود که ارکان و نهادهای قدرتمند دولت پاکستان در حمایت از طالب قرار دارند ولی او به دلیل تفکر ارتجاعی و متحجرانهی طالبها نمیخواهد از آنان دفاع کند. به گفتهی میر بانو بوتو به معین وقت وزارت خارجهی امریکا گفت که طالب حقوق زن را نقض میکند و کدام عقل قبول میکند که او با وجود زن بودن در دفاع از طالب قرار گیرد؟
به گفتهی میر معاون وقت وزارت خارجهی امریکا در پاسخ گفت که این جا موضوع ارزشها مطرح نیست، طالبها در نقش پولیس پایپلاین انتقال نفت و گاز ترکمنستان از راه افغانستان به پاکستان و از آنجا به بازارهای جهانی عمل خواهند کرد و از آنجایی که پاکستان هم در این پروژه منافع دارد باید نخستوزیر آن موقف ضد طالبانی نداشته باشد.
به گفتهی میر معاون وزارت خارجهی امریکا به کمپنی امریکایی یونیکال اشاره کرده بود که قرار است پروژهی اعمال پایپلاین را اجرا کند. از سخنان میر این طور استنباط میشود که بینظیربوتو قبول کرد که دیگر طالب را به باد انتقاد نگیرد.
حامد میر میگوید که در برگشت به اسلامآباد مقالهای نوشت و خانم بوتو را به دلیل توافق به عدم انتقاد از طالبها نکوهش کرد. میر میگوید که خانم بوتو پس از چاپ آن مقاله او را به دفتر خود خواست و در حضور جنرال نصیرالله بابر وزیر داخلهاش به او گفت:« همین جنرال بابر در زمان نخستوزیری پدرم هم با اسلامگرایان مسلح افغانستان کار میکرد و حالا هم کار میکند و همه چیز را برایت تشریح خواهد کرد.» به گفتهی میر پس از این ملاقات روزی جنرال بابر او را مهمان کرد و ضمن تشریح سود استراتژیک حمایت از طالبان برای پاکستان در مورد مفاد پروژهی پایبلایننیز توضیح داد.
میر میگوید که از جنرال بابر سوال کرد که کمپنی یونیکال در این موضوع چقدر دخیل است؟ و جنرال پاسخ داد که زیاد دخیل است و این کمپنی پنجصدمیلیون کلدار برای حمایت از طالبها پرداخته است. به گفتهی میر بعدا جنرال بابر کمک کرد تا او به قندهار نزد ملا محمد عمر برود و با او مصاحبه کند. به گفتهی میر ملا محمد عمر در این گفتوگو تایید کرد که کسانی که خود را نمایندهی دولت امریکا میخواندند نزدش آمدند و به او گفتند که اگر با کمپنی یونیکال همکاری کند ، حکومت امریکا با او همکاری خواهد کرد.
به گفتهی میر ملا محمد عمر در ادامه به او گفت که این به معنای آن نیست که او متحد امریکا است. به گفتهی میر ملا محمد عمر برایش گفت که اگر متحد امریکا میبود از اسامه بن لادن میزبانی و پشتیبانی نمیکرد. میر میگوید که اولین بار بود که نام این شخص را میشنید. بعدها ملا محمد عمر زمینه را فراهم کرد تا حامد میر با رهبر شبکهی تروریستی القاعده در جلالآباد مصاحبه کند. این روایت نشان میدهد که در آن دوران تمام بازیگران پالیسی دوگانه در برابر همدیگر داشتند.
یادداشت: در آن زمان طالبها متحد پاکستان بودند ولی همزمان با آن بنلادن و دیگر مخالفان خاندان حکمران عربستان را میزبانی میکردند و به همین دلیل بود که پروژهی یونیکال تطبیق نشد و قصه تا سرنگونی طالب پیش رفت. اینبار که طالب با یک کمپنی عربستانی قرار داد امضا کرده است و در پی جلب رضایت ریاض است، با پاکستان مشکل دارد و طالبهای پاکستانی را میزبانی میکند. روشن نیست که سرمایهگذاران عربستانی با روابط پر تنش و خصمانهی طالب و پاکستان چه میکنند؟ البته قرارداد کنونی برخلاف پروژهی یونیکال در دههی نود، بلندپروازانه و فرامرزی نیست.
