تحلیل

عزاداری حسینی؛ مراسم مشترک شیعیان و احناف

۱۴۰۴/۰۴/۰۹ 12:27 بدون دیدگاه

ماه محرم فرا رسیده است؛ ماهی که یادآور قیام شکوهمند امام حسین علیه‌السلام در برابر حکومت ظلم و جور بنی‌امیه است. در این ماه، شیعیان افغانستان با برگزاری مراسم‌های عزاداری، خاطره‌ی آن قیام تاریخی و شهادت مظلومانه‌ی امام حسین (ع) و یاران وفادارش را گرامی می‌دارند. اگرچه عزاداری برای سیدالشهدا در بیشتر کشورهای اسلامی رایج است، اما یکی از ویژگی‌های منحصر به‌فرد این مراسم در افغانستان، حضور و مشارکت اهل سنت، به‌ویژه پیروان مذهب حنفی، در آیین‌های عزاداری برادران شیعه است. این همدلی ریشه در محبت مشترک آنان به حضرت علی (ع) و اهل بیت پیامبر (ص) دارد. عبدالجلیل

چگونه طالبان از رسانه برای سفیدنمایی و تبلیغات ایدئولوژیک استفاده می‌کنند؟

۱۴۰۴/۰۴/۰۹ 10:38 بدون دیدگاه

طالبان پس از بازگشت به قدرت در اوت ۲۰۲۱، استفاده از رسانه‌ها را به شکلی هدفمند و حساب‌شده برای پیشبرد اهداف ایدئولوژیک خود در اولویت قرار دادند. برخلاف تصور عمومی که طالبان را گروهی ضد رسانه می‌دانست، واقعیت آن است که این گروه به خوبی دریافته است که رسانه‌ها به‌ویژه رسانه‌های دیجیتال ابزاری مؤثر برای شکل‌دهی به افکار عمومی، ترسیم چهره‌ای مقبول از خود، و کنترل جامعه هستند. این گروه پس از اشغال افغانستان بسیار بهتر از مخالفین خویش توانسته است فضای رسانه‌ی را کنترل و برای پیش‌برد اهداف خویش استفاده کند. این گروه از همین طریق مردم را

خانه همسایه کجاست؟

۱۴۰۴/۰۴/۰۸ 18:06 بدون دیدگاه

در روزگاری که شماری از مهاجرستیزان در ایران و ایران هراسان در افغانستان مساله مهاجران را بهانه کرده و به نفرت پراکنی مشغول اند، نیاز است یک‌بار دیگر به معنای «همسایگی» بیندیشیم. سال‌هاست گفته می‌شود که ایران و افغانستان دو کشور هم‌زبان، هم‌فرهنگ و هم‌تاریخ‌اند. اما پرسش اساسی این‌جاست: آیا مجاورت جغرافیایی، زبان مشترک و گذشته‌ی تاریخی، برای تعریف همسایگی کافی‌ است؟ پاسخ این پرسش را می‌توان از زبان عیسی مسیح، پیام‌آور رحمت و شفقت، شنید. در انجیل داستانی نقل شده به نام «سامری نیکو»؛ روزی یکی از علمای دین از عیسی پرسید: «چه کنم تا وارث زندگی جاودان

فلسفه عاشورا؛ پاسداری از کرامت انسانی و تجلی مقاومت جاودانه علیه بی عدالتی‌ها

۱۴۰۴/۰۴/۰۸ 15:59 بدون دیدگاه

در گستره تاریخ بشر، رویدادهایی رخ مینمایند که فراتر از زمان و مکان، به نمادهایی جاودان بدل میشوند. عاشورای حسینی، واقعه دهم محرم سال ۶۱ هجری قمری در سرزمین کربلا، یکی از این نقاط عطف بی‌بدیل است. این رویداد، صرفاً یک نبرد تاریخی نیست؛ قیامی فلسفی علیه زوال ارزش‌های انسانی، استحاله حق و حاکمیت باطل است. فلسفه عاشورا، ریشه در ژرفای نیاز فطری انسان به آزادی، عدالت و پاسداری از کرامت ذاتی خویش دارد. تجلیل از محرم و عاشورا، به ویژه در سرزمینی چون افغانستان با تاریخ پرفراز و نشیبش، تنها یک آیین مذهبی نیست؛ بلکه بازخوانی یک الگوی

مقاومت فرهنگی در افغانستان؛ از احمدشاه مسعود تا اکنون

۱۴۰۴/۰۴/۰۸ 10:10 بدون دیدگاه

مقاومت فرهنگی در افغانستان، نه تنها بخشی از تاریخ سیاسی این کشور است، بلکه لایه‌ای عمیق و هویت‌ساز از فرهنگ، ادبیات و زندگی روزمرهٔ مردم این سرزمین را شکل داده است. افغانستان کشوری است که در طول قرن‌ها، بارها و بارها در برابر نیروهای خارجی، اشغال‌گران، دیکتاتورها و گروه‌های افراطی ایستاده است. این ایستادگی تنها به جنگ و نبردهای نظامی محدود نبوده، بلکه در شعر، موسیقی، زبان، تصویر، و حافظهٔ جمعی مردم این کشور انعکاس یافته است. از چهره‌های کاریزماتیک نظامی چون احمدشاه مسعود گرفته تا شاعران نویسندگان و فرهنگیان معاصر تبعیدی، همگی می‌توانند بخشی از پازل پیچیده و

صهیونیسم؛ فتنه‌ای خاموش در ساختار ژئوپلیتیک خاورمیانه

۱۴۰۴/۰۴/۰۷ 14:07 بدون دیدگاه

مقدمه: خاورمیانه، به‌عنوان یکی از پُرتنش‌ترین مناطق جهان، همواره میدان رقابت قدرت‌های جهانی و منطقه‌ای بوده است. در بطن این رقابت‌ها، ایدئولوژی صهیونیسم، نه‌تنها به‌مثابه یک جنبش صرفاً سیاسی برای تأسیس دولت یهود، بلکه به‌عنوان یک پروژه استراتژیک برای بازتعریف ساختارهای سیاسی، امنیتی و جمعیتی منطقه، نقشی محوری ایفا نموده است. آنچه امروزه در قالب جنگ‌های داخلی، تنش‌های قومی، ظهور گروه‌های تندرو و بی‌ثباتی مزمن در کشورهای اسلامی خاورمیانه مشاهده می‌شود، نمی‌تواند جدا از این پروژه‌ی بزرگ نگریسته شود. صهیونیسم از بدو پیدایش خود تا امروز، از مسیر جنگ مستقیم عبور نکرده، بلکه با بهره‌گیری از مکانیسم‌های نرم و

شربت گل؛ نمادی از رنج بی‌پایان افغانستانی بودن

۱۴۰۴/۰۴/۰۷ 13:40 بدون دیدگاه

برای بسیاری از جهانیان، چهره شربت گل تنها یک عکس مشهور است؛ تصویری از دختری با چشمان نافذ که در سال ۱۹۸۴ جلد مجله نشنال جئوگرافیک را تسخیر کرد. اما برای ما، مردم افغانستان، این عکس یک سند تاریخی‌ست از رنج بی‌پایان، مهاجرت اجباری و بی‌خانمانی نسلی که سرنوشت‌اش در گرداب جنگ و فقر، نوشته شده‌است. مردم افغانستان دهه‌هاست که با بحران‌های پی‌درپی زیسته‌اند؛ از جنگ‌های داخلی تا اشغال و تروریزم. در این میان، میلیون‌ها انسان بی‌هیچ تقصیری به پناهنده، مهاجر، و آواره بدل شدند. خانه برای ما، مفهومی موقت بوده. وطن، واژه‌ی شعاری بر زبان مسوولانی که خود

فروش دختر ۶ سال در هلمند؛ چگونه فقر و ایدئولوژی طالبان، دختران افغانستان را می‌فروشد؟

۱۴۰۴/۰۴/۰۷ 12:39 بدون دیدگاه

این روزها تصویر یک دختر شش ساله در ولسوالی مارجه هلمند، که در ازای پول به عقد یک مرد به عنوان همسر سوم درآمده، بار دیگر زنگ خطر را درباره یکی از تاریک‌ترین و غیرانسانی‌ترین پدیده‌ها در افغانستان به صدا درآورده است: “فروش دختران”. این حادثه تکان‌دهنده، (هرچند با جزییات نامعلوم)، تنها نوک کوه یخ از یک فاجعه عمیق و ریشه‌دار است. این عمل وحشیانه، هرچند افراطی، در بستر فقر مزمن، ناامنی، ساختارهای قبیله‌ای سرکوبگر، تبعیض عمیق جنسیتی و حاکمیت قانونی که حقوق زنان را نادیده می‌گیرد، قابل درک؛ اما هرگز قابل توجیه نیست. در این مطلب تلاش می

فروغ مقاومت؛ روایتی از ۱۲ روز نبرد جانانه‌‌ی ایران در برابر تجاوز صهیونیزم جهانی

۱۴۰۴/۰۴/۰۷ 12:10 بدون دیدگاه

من به عنوان یک دانشجویی خارجی زاده‌ی سرزمین که با ایران نه تنها هم‌زبان است هم‌فرهنگ ودارای تاریخ مشترک نیز می باشد، برای ادامه‌ی تحصیل ساکن تهران هستم، اما هرگز گمان نمی‌کردم روزی درقلب این‌شهر شاهد یکی ازماندگارترین حماسه‌ی تاریخ معاصر جهان اسلام باشم، روزی که ملت ایران با سلاح ایمان ایستادگی کردند وپاسخ بزرگِ به‌متجاوز دادند، از نزدیک شاهد فروپاشی اون هیمنه‌ی وحشتناک وپوشالی صهیونیزم بودم که چگونه همچون گنبد آهنین اش ترکید. وقتی اولین نشانه‌های حمله آشکار شد، ذهنم بی‌اختیار به خاطرات وطنم برگشت؛ به روزهایی که مردم افغانستان نیز زیر آتش ایستادند وزنده ماندند این تشابه

ابتذال روشنفکری در افغانستان

۱۴۰۴/۰۴/۰۷ 11:24 بدون دیدگاه

در جامعه ما، روشنفکران به‌جای آن‌که در خدمت آگاهی عامه، عدالت، آزادی و نقد قدرت نامشروع سلطه باشند، اغلب به ابزاری برای توجیه تعصبات قومی و مذهبی تبدیل شده‌اند و گذشته‌های خونین جنگ خانمان‌سوز را ـ که اساساً وجهه سیاسی و قدرت‌طلبی افراد خاص بود، نه قوم، نژاد و مذهب ـ به تمام قوم و مذهب آن گره می‌زنند. در این سال‌ها، شوربختانه ما شاهد رشد افرادی تحصیل‌کرده و روشنفکرانی هستیم که از هگل، مارکس، ماکیاولی، فوکو، نیچه، یا از حافظ، فردوسی، سعدی و مولانا نقل می‌آورند، اما زبان‌شان چنان بوی نفرت، تعصب و نفاق می‌دهد که بوی تعفنش

سامورایی‌های زمانه‌ی ما؛ داکتر پیکان، تجسم یک مبارز آزادی‌خواه

۱۴۰۴/۰۴/۰۷ 10:45 بدون دیدگاه

زمانی که ژاپن در نبرد جهانی مقابل نیروهای امریکایی به شکست مواجه شدند، در آخرین لحظات، هنگامی که طبل تسلیم نواخته می‌شد و همه چیز علیه این کشور رقم می‌خورد، گروه‌هایی وجود داشتند که با شعاری راسخ و غیرقابل تسلیم: «مرگ بهتر است از زندگی در بردگی»، خود را با چرخبال‌های انتحاری به کشتی‌های آمریکایی می‌زدند و با مرگی آگاهانه، از خود، سرزمین و آزادی میهن دفاع می‌کردند. این افراد همان سامورایی‌های ژاپن بودند؛ مبارزانی که همیشه با روحیه‌ای راسخ برای وطن می‌جنگیدند و مرگ را بر اسارت ترجیح می‌دادند. در کشور ما، افغانستان، نیز چنین کسانی بودند؛ سامورایی‌هایی

تاجیکستان و آن‌چه ما کردیم؛ روایتی از پیوندهای تمدنی فارسی‌زبانان

۱۴۰۴/۰۴/۰۷ 09:43 بدون دیدگاه

امروز، سالروز وحدت ملی تاجیکستان است؛ روزی که با امضای توافق‌نامه‌ی صلح، نقطه‌ی پایانی بر جنگ داخلی پنج‌ساله‌ی این کشور گذاشته شد. به این مناسبت، در این نوشتار هم از این روز بزرگ تجلیل می‌کنم، هم به نقش تاریخی تاجیکان افغانستان در شکل‌گیری و صلح تاجیکستان می‌پردازم، و نگاهی دارم به نوع نگرش برادرانه و خیرخواهانه‌ی آنان به فارسی‌زبانان منطقه. تاجیکستان؛ بازمانده‌ی تمدن بخارا تاجیکستان کشوری‌ست که بر ویرانه‌های امارت بخارا سر برآورده است. امارتی که زمانی قلمرویی گسترده شامل بخش‌هایی از ازبکستان، ترکمنستان و تاجیکستان امروزی را در بر می‌گرفت. این سرزمین که از عهد سامانیان تا سقوط

طالبان و چهره‌های غیرپشتون؛ تاکتیک نرم برای استمرار انحصار قومی؟

۱۴۰۴/۰۴/۰۶ 12:21 بدون دیدگاه

طالبان پس از بازگشت به قدرت در سال ۱۴۰۰ کوشیده‌اند چهره‌ای متفاوت از دوران حاکمیت نخست خود ارائه دهند؛ چهره‌ای که در آن از انحصار قومی و صرف پشتون‌گرایی فاصله گرفته‌اند و به‌ظاهر تلاش دارند اقوام دیگر را نیز در ساختار حکومتی شریک سازند. اما آیا این گام‌ها واقعاً نشانه‌ای از تحولی درونی در طالبان‌اند یا صرفاً ابزارهایی برای کسب مشروعیت در داخل و خارج؟ در تازه‌ترین موارد، طالبان «صنیع‌الله فرهمند»، یک مولوی ترکمن‌تبار را به‌عنوان سفیر خود در ترکیه معرفی کردند و پیش از آن نیز شخصی بنام نورمحمد متوکل یک تاجیک‌ را بعداز تظاهرات و نارضایتی مردم

در هشتاد سالگی بنگاه تزویر و فریب

۱۴۰۴/۰۴/۰۵ 17:31 بدون دیدگاه

امروز در گزارش‌ها خواندیم که سازمان ملل متحد وارد هشتادمین سال تأسیس خود شده است. این نهاد، هشتاد سال پیش و پس از پایان جنگ جهانی دوم، به‌عنوان جانشین جامعهٔ ملل و با هدف برقراری صلح و جلوگیری از جنگ‌های آینده پایه‌گذاری شد. اما آنچه در طول این هشت دهه دیده‌ایم، چیزی جز پیروی کورکورانه از منافع غرب، به‌ویژه ایالات متحده، نبوده است. سازمانی که باید خانهٔ همهٔ ملت‌ها باشد، بارها نشان داده است که در میان خون سیاه و سفید، اروپایی و آسیایی، تفاوت قائل است. تنها زمانی واکنش جدی از آن دیده می‌شود که منافع یا جان

زین بر پشت عرب؛ تحلیل انتقادی توافق ابراهیم

۱۴۰۴/۰۴/۰۵ 16:43 بدون دیدگاه

رسانه‌های بین‌المللی گزارش داده‌اند که به‌تازگی مقامات رژیم صهیونیستی بیلبوردی بزرگ در تل‌آویو با عنوان «پیمان ابراهیم» نصب کرده‌اند. بر روی این بیلبورد، تصویر دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو در کنار چهره‌هایی چون محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، احمد الشرع، رئیس حکومت انتقالی سوریه، و برخی دیگر از رهبران عرب به چشم می‌خورد. در بالای آن نوشته شده: «زمان خاورمیانه‌ای نوین فرا رسیده است.» رسانه‌های حامی این اقدام، هدف آن را «تقویت پیام صلح» و «عادی‌سازی روابط اسرائیل با جهان عرب» عنوان کرده‌اند. اما در ورای این شعارها، پیمان ابراهیم پروژه‌ای ژئوپولیتیک است که نخستین‌بار در دوره ریاست

دشمنی ترامپ با واقعیت عینی؛ از دروغ‌ تا افول حقیقت‌طلبی

۱۴۰۴/۰۴/۰۵ 13:31 بدون دیدگاه

این روزها رفتارها و موضع‌گیری‌های دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور پیشین آمریکا، مرا به‌راستی شگفت‌زده کرده است. چندی پیش، اداره‌ی اطلاعات ملی آمریکا گزارشی منتشر کرد که در آن آمده بود: ایران تصمیم به ساخت سلاح هسته‌ای ندارد. اما واکنش ترامپ چه بود؟ به‌سادگی گفت: «اشتباه است.» پس از حمله‌ی آمریکا به ایران، وزارت دفاع آمریکا اعلام کرد که تاسیسات هسته‌ای ایران نابود نشده‌اند. باز هم ترامپ واکنش نشان داد و این گزارش را «جعلی» خواند. این مواضع نشانگر یک واقعیت نگران‌کننده‌اند: دشمنی آشکار ترامپ با واقعیت عینی. واقعیت‌هایی که از سوی نهادهای رسمی کشور خودش منتشر شده‌اند. اما او تنها

بلخ یا فارس؛ کدام‌یک زادگاه واقعی پارسی‌دری است

۱۴۰۴/۰۴/۰۵ 10:56 بدون دیدگاه

زبان پهلوی اشکانی و پهلوی ساسانی، هر دو شاخه‌هایی از زبان پارتی یا پرثوی‌اند که در مراحل مختلف تاریخی و جغرافیایی سیر تحولی خود را پیموده‌اند. پهلوی اشکانی در اصل ادامه زبان اوستایی در شمال‌شرق سرزمین آریانا بوده و پهلوی ساسانی نیز دنباله‌ همین زبان است که با انتقال پارت‌ها به فارس، در اثر آمیزش با زبان‌های غیرآریانی، صورت دگرگون یافته به خود گرفته است. برخی دانشمندان، پهلوی ساسانی را به خطا فارسی میانه خوانده‌اند؛ در حالی‌که زبان پارسی‌دری امروزی نه از دل این زبان، بلکه از بطن زبان بلخی که همان گونۀ تحول‌یافتۀ زبان پارتی در بلخ و

نظریه نژادی «انسان برتر»؛ ذهنیت حاکم بر سیاست‌های غربی و صهیونیستی

۱۴۰۴/۰۴/۰۵ 09:40 ۱ دیدگاه

چرا ملت‌های مشرق‌زمین و آمریکای لاتین باید در برابر استعمار و امپریالیسم ایستادگی کنند؟ واقعیت این است که مسئله فراتر از ملیت، زبان، دین و مذهب است. آنچه در مرکز این تقابل قرار دارد، نوعی تفکر فاشیستی و نژادپرستانه است که انسان غربی را ذاتن برتر از انسان شرقی می‌داند. این تفکر، برتری نژادی آنگلوساکسون‌ها، فرانسوی‌ها، ژرمن‌ها و صهیونیست‌های یهودی را بر ملت‌های شرق اروپا، آمریکای لاتین، آفریقا و آسیا مسلّم می‌پندارد. در نگاه سیاست‌مدار غربی؛ یعنی انگلیسی، آمریکایی، فرانسوی، ژرمنی و صهیونیستی – انسان غربی و اسرائیلی، به‌گونه‌ای طبیعی و ذاتی، سزاوار سلطه بر زمین و احاطه بر

رؤیای تغییر خاورمیانه؛ اگر پول قطر، نفوذ سعودی، شهامت و اندیشهٔ ایرانی هم‌سو می‌شدند

۱۴۰۴/۰۴/۰۴ 13:35 بدون دیدگاه

خاورمیانه، منطقه‌ای که قرن‌ها بستر زایش تمدن، فلسفه، دین و تجارت بوده است، متأسفانه امروز بیش از هر زمان دیگری درگیر بحران، تفرقه و رقابت‌های فرسایشی است. اما اگر عناصر کلیدی قدرت در این منطقه یعنی سرمایهٔ قطر، نفوذ استراتژیک عربستان سعودی، اندیشه شهامت سیاسی و فرهنگی ایران در یک مسیر واحد قرار می‌گرفتند، آیا تاریخ دیگری ممکن بود؟ تجربهٔ اخیر ایران در جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل، که در آن بدون حمایت کشورهای عربی و در اوج تحریم‌ها توانست توان بازدارندگی خود را اثبات کند، نشان می‌دهد که حتی در شرایط انزوای نسبی نیز امکان رقم‌زدن معادلات جدید

محرم؛ از کربلا تا کابل؛ فرصتی برای عدالت طلبی و هم‌زیستی شیعه و سنی

۱۴۰۴/۰۴/۰۴ 12:08 بدون دیدگاه

بار دیگر ماه محرم، ماه حزن و اندوه و عزاداری بر مصائب اهل بیت پیامبر (ص)، از راه رسید. در این ایام، قلب میلیون‌ها مسلمان در سراسر جهان، به ویژه در افغانستان، برای شهید کربلا، امام حسین (ع) و یاران باوفایش میتپد. شایان توجه است که محرم و عاشورا، تنها متعلق به شیعیان نیست؛ این واقعه عظیم، فصل درخشان و درس‌آموزی از تاریخ اسلام است که بر پایه‌های ایثار، شجاعت، عدالتخواهی و مبارزه با استبداد بنا نهاده شده و تمامی امت اسلامی، فارغ از مذهب، در سوگ این حماسه جاودان و الهام‌گیری از پیامهای انسان‌ساز آن، خود را عزادار