مناظره میان مفتی شمایل ندوی و جاوید اختر، بیش از آنکه یک گفتگوی دینی-فلسفی معمولی باشد، صحنهی برخورد دو پارادایم فکری متفاوت بود. در یک سو، نمایندهای از سنت عقلانی و کلامی اسلام ایستاده بود که جهان را با خطکش منطق اندازه میگرفت و در سوی دیگر، شاعر و نویسندهای که با عینک احساس و رنجهای بشری به هستی مینگریست. مفتی ندوی در این مناظره نه در قامت یک واعظ مذهبی، بلکه به مثابه یک فیلسوف و متکلم کلاسیک ظاهر شد. ساختار ذهنی او بر پایههای منطق صوری بنا شده بود و تلاش داشت بحث را از سطح هیجانات
