تحلیل

آیت الله محسنی و میراث ماندگار وی

۱۴۰۲/۰۵/۱۶ 16:15 بدون دیدگاه

آیت الله محسنی، یکی از بزرگان علمی و فرهنگی افغانستان می باشد که در طول حدود پنج دهه، نقش مهمی در اوضاع سیاسی، اجتماعی و علمی_ فرهنگی کشور داشته است. وی مانند بسیاری از رهبران سنتی افغانستان با انقلاب و جهاد به فعالیت آغاز کرده و شناخته شد، ولی برخلاف بسیاری از رهبران جهادی با میراث ماندگار علمی و فرهنگی درگذشت. برای بررسی میراث آیت الله محسنی چند مورد قابل یادآوری است. １- میراث علمی: یکی از خدمات بزرگ آیت الله محسنی کار و تلاش ایشان در راستای خدمات علمی_ پژوهشی و تالیف ده‌ها جلد کتاب است. وی بر

نیاز طالبان به جنگ فرامرزی

۱۴۰۲/۰۵/۱۶ 15:31 بدون دیدگاه

چند روز قبل تلویزیون ملی تحت کنترل طالبان، یک فایل صوتی ملا یعقوب مجاهد را منتشر کرد که در آن خطاب به جنگجویان این گروه آمده است که جنگ در خارج، جهاد نیست. در آن فایل صوتی، وزیر دفاع طالبان تاکید می‌کند که براساس نظر «علمای متقدم و کتاب‌های معتبر» «زمانی که امیر، مجاهدین را از رفتن به جنگ پرهیز کند، کار آن‌ها جهاد گفته نمی‌شود.» پژوهش‌گران، این سخنان ملا یعقوب را پاسخی برای مطالبات پاکستان از گروه طالبان دانسته‌اند. مقامات پاکستان در روزهای اخیر بارها از مشارکت شهروندان افغانستان در عملیات‌های تروریستی در پاکستان سخن گفته و

از احیاء علوم دین غزالی تا مجله انجمن ریاضیدانان آلمان نازی

۱۴۰۲/۰۵/۱۶ 12:41 بدون دیدگاه

یکی از رویدادهایی تاریخی که همواره توجه‌ام را به خود جلب کرده است، رویداد غم‌انگیز فروپاشی کاخ بلند فلسفه در جهان اسلام می‌باشد. کاخ بلندفلسفه در جهان اسلام هنگامی فروپاشید که برخی متکلمان و صوفیان و عارفان با تیشه تکفیر بر ریشه‌اش زدند و فتوای مرگ و حکم اعدام‌اش را صادر کردند. از مخالفت عارفان، فقیهان و متکلمان با فلسفه تعبیرهای گوناگونی شده است: برخی‌ها این موضوع را به دامن اسلام پیوند زده‌اند و برخی هم از علل و عوامل اجتماعی دیگر یاد کرده‌اند. اما من مقصر اصلی این رویداد گروه‌گرایی را می‌دانم. گروه‌گرایی، به باورمن، چه در قامت

محمد محمود صواف و داکتر محمد موسی توانا

۱۴۰۲/۰۵/۱۶ 12:26 بدون دیدگاه

چند روز پیش رساله ای در دستم قرار گرفت که از مناظره و گفتگویی خبر می دهد که میان مرحوم محمد محمود صواف و مرحوم عبدالعزیز ابن باز به عنوان بلند آوازه ترین مرجع دینی سلفی ها در اواخر قرن بیست صورت گرفته بود؛ بحث هایی که با گفتگو های رأی و روایت ما پیوندی داشته است. پیش از آنکه به اصل مسئله بپردازم لازم می دانم تا خاطراتی چند از شیخ محمد محمود صواف را در حاشیه این گفتگو ها نقل نموده و در تبصره بعدی به اصل ماجرا بر گردم. در یکی از روز های جمعه سال

فرمان شاهی برای «پشتو- سازی» کشور در عقرب سال ۱۳۱۵

۱۴۰۲/۰۵/۱۶ 12:11 بدون دیدگاه

در سال ۱۳۰۹ ش «انجمن ادبی کابل» به فرمان نادرشاه تاسیس و اعضای آن شخصیت های نامدار آن زمان (غبار، نزیهی، حفیظ الله، گویا، جویا، زمرلای، لطیفی، رشتیا وغیره) تحت ریاست نوروز خان سرمنشی حضور شاهانه به فعالیت شروع می کنند… وظیفه این انجمن، تاریخ – سازی و افغان – سازی کشور است… این انجمن گام های بزرگی در راستای اهداف متذکره بر می دارد که دستاورد های آنها را می توان در «مجله کابل» و «سالنامه کابل» مشاهده کرد… در عقرب سال ۱۳۱۵ زیر عنوان «نهضت زبان ملی پشتو» فرمان شاهی صادر می گردد که مطابق آن تمام

تجربه‌های مقاومت؛ رسانه و افکار عامه، کم هزینه اما تاثیر گذار

۱۴۰۲/۰۵/۱۵ 16:23 بدون دیدگاه

دو سال از سلطه طالبان بر کشور می‌گذرد و در این مدت و برای مقابله با استبداد طالبان اکثریت مخالفان این گروه اعم از احزاب، شخصیت ها و گروه‌ها مختلف سیاسی و نهاد‌ها، چندین ابزار مهم را در این زمینه به کار گرفته اند. یکی از ابزارهای مقابله، جنگ رو در رو بود که از نخستین روزهای سلطه طالبان، با تشکیل جبهه‌ی مقاومت ملی و بعد تر جبهه‌ آزادی افغانستان ایجاد گردید. همزمان با این، جنبش‌های کوچک اعتراضی زنان و مناظره‌های تلویزیونی شخصیت‌ها با افراد طالبان نیز رویکردهای از مبارزه و مقابله بوده است. از سوی هم و از

چرا افغانستان برای قهرمانانش وطن نشد؟

۱۴۰۲/۰۵/۱۵ 15:43 بدون دیدگاه

امروز در خبرها خواندیم که روح‌الله نیکپا، مدال‌آور المپیک کشور، به عنوان تیم تکواندوی نیوزیلند انتخاب شده است. نیکپا، متولد سال ۱۹۸۷ در وردک است و تکواندو را از ۱۰ سالگی در کابل آغاز کرده است. او کسی است که در المپیک پکن و المپیک لندن به نمایندگی از افغانستان اشتراک کرد و برای کشورش مدال برنز گرفت. از او به عنوان تنها ورزشکار افغانستان که موفق شده در بازی‌های المپیک مدال بیاورد، یاد می‌شود. خوب به یاد دارم در یکی از مسابقات جهانی وقتی نیکپا حریف خود را شکست داد، پرچم افغانستان را بلند کرده و

فارسی ستیزی؛ طالبان و ناآگاهی از تاریخ اسلام

۱۴۰۲/۰۵/۱۵ 12:49 بدون دیدگاه

در جوامعی که مبنای جدال‌ها اعم از سیاسی و اجتماعی بر پایه ملیت و گرایش‌های قومی بوده باشد، همواره تهدید جدی علیه ارزش‌های فرهنگی یک گروه قومی از سوی دیگری وجود دارد. یعنی هر دسته و گرایش فرهنگی که حاکم گردد، تلاش می‌کند تا نمادهای فرهنگی اقوام و گروه‌های دیگر را نابود کند. این موضوع هرچند که تاریخ آن با عمر بشر برابری می‌کند، ولی جدال اصلی آن در تاریخ معاصر جهان و تا امروز به شکل بی رحمانه‌‌ای جریان داشته است. طالبان یکی از این گروه‌ های قومی است که به شدت بر نفی‌ ارزش‌های فکری و فرهنگی

در افغانستان نهضتی به نام مشروطیت داشته‌ایم؟

۱۴۰۲/۰۵/۱۴ 12:55 بدون دیدگاه

مقدمه روایت: عبدالحی یکی از مورخان و نویسندگان پرکار افغانستان است که از او آثار فراوانی به جا مانده است. اما آن‌چه که به اعتبار آثار او صدمه زده، جعل‌های تاریخی است که انجام داده است. یکی از جعل‌های معروف او کتاب “پته خزانه” است که چندی پیش توسط داکتر صادق فطرت ناشناس به صورت مستدل در باره آن سخن گفت و غوغا به پا کرد. اما جعل دیگر، او دروغ ساختگی به نام «جنبش مشروطیت افغانستان» است که در این زمینه کتابی هم نوشته است. عبدالباری جهانی، وزیر اطلاعات و فرهنگ افغانستان، در این مقاله با

نشست مسکو؛ واکنش روسیه به تعامل طالبان با آمریکا و عهدشکنی با منطقه؟

۱۴۰۲/۰۵/۱۴ 11:54 بدون دیدگاه

وقتی در ۱۵ اگوست سال ۲۰۲۱ طالبان کابل را تصرف کردند، برخی‌ها می‌‌گفتند که این گروه آمریکا را از افغانستان اخراج کرده است و برخی می‌گفتند که نخیر، بلکه آمریکا از طریق تعامل با طالبان از افغانستان دوری‌گزینی کرده است. نظریه اول مبتنی بر این پیش‌فرض بود که طالبان یک گروه ضداشغال‌گر است و بالآخره پس از بیست مبارزه مسلحانه موفق گردیده است که به اشغال افغانستان از سوی آمریکا پایان ببخشد و آن کشور را همراه با متحدانش از افغانستان بیرون کند. اما نظریه دومی بر این فرضیه استوار بود که آمریکا پس از توافق و تعامل

سند بیگانگی طالبان با هویت، فرهنگ و تاریخ افغانستان

۱۴۰۲/۰۵/۱۴ 08:32 بدون دیدگاه

«افغانستان به فارسی نیاز ندارد» معاون وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان «از فارسی، خدایی خوشم نمی‌آید» معاون وزیر دفاع طالبان «دانشگاه نگویید که باز کار خراب می‌شود» یکی از اعضای طالبان طالبان از روزی که به قدرت رسیده‌اند، همواره علیه زبان فارسی موضع خصمانه گرفته‌اند. آن‌چه که در بالا آمد برخی از اظهارات فارسی‌ستیزانه‌ی مقامات ارشد حکومت طالبان است، نه همه‌اش. طالبان همان‌گونه‌ای که در حوزه سخن نفرت خود را از زبان فارسی اظهار داشته‌اند، در حوزه عمل نیز به فارسی‌ستیزی اقدام کرده و در نخستین ماه‌های حکومت خود به پاکسازی زبان فارسی از لوحه دانشگاه‌ها و ادارات

تعصب سنی‌گری و احیای ماموریت قادری-غزنوی در حکومت طالبان

۱۴۰۲/۰۵/۱۴ 08:17 بدون دیدگاه

شماری از ولسوالی‌های بدخشان افغانستان، اسماعیلیه‌نشین‌اند. این اسماعیلیان از گذشته‌های بسیار دور در آن مناطق زندگی می‌کنند، حتا از عصر ناصر خسرو بلخی، شاعر نام‌دار زبان فارسی که آرام‌گاهش در دره یمگان ولایت بدخشان قرار دارد. گزارش‌هایی که در این روزها از بدخشان منتشر می‌شود حاکی از آن است که طالبان تلاش وسیع و گسترده‌ای را برای تغییر مذهب اسماعیلیان به مذهب سنی آغاز کرده‌اند. یک ویدیویی که در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است نشان می‌دهد که یک پیرو مذهب اسماعلیه در مراسمی که به مناسبت تغییر مذهبش از سوی یکی از فرماندهان محلی طالبان برگزار گردیده است، کلمه

جدال، جدال پارسی است

۱۴۰۲/۰۵/۱۲ 16:49 بدون دیدگاه

یکی از بحث‌های جنجالی در محافل سیاسی تاجیکان این است که مشکل ما با طالبان بر سر چه چیزی است؟ قومیت؟ مذهب؟ هویت؟ بالآخره چه چیزی؟ برخی‌ها می گویند طالبان قوم ندارند و مشکل ما با این گروه نیز قومی و هویتی نیست. این حرف‌ها، حرف‌های سیاسی است و بوی معامله‌گری از آن می‌آید. سیاسیون این حرف‌ها را عنوان می‌کنند تا راه تاریک و باریکی برای معامله ایجاد کنند. اما مشکل واقعی تاجیکان با طالبان در چیزی است که در این خبری که از بامیان منتشر شده، آمده است: در خبرها آمده است که قاری محمد یونس

پاکستان؛ دولت بیماری که بار عصبی خود را روی مهاجرین تخلیه می‌کند

۱۴۰۲/۰۵/۱۲ 15:01 بدون دیدگاه

تئودور کالیفاتیدیس، نویسنده یونانی، حکایت می‌کند که در سوئد در خیابانی قدم می‌زدم که مرد ساله۳۵، با کله‌ طاس و شکم بزرگ، سرم فریاد زد: «هوی! توی این مملکت چیزی به نام بیمارستان است!» کالیفاتیدیس به شوخی برایش می‌گوید که: «فکر می‌کنی بهش نیاز دارم؟» آن‌گاه آن مرد عصبانی شده و در واقع زبان نه بلکه دروازه جهنم را می‌گشاید و می‌گوید: خفه شو تُرک الدنگ. از جلو چشمم گم شو!» این مرد که بود؟ کالیفاتیدیس می‌گوید: او آدم تنبلی بود که «در تلاش همیشگی برای رسیدن به خورشید، به گروه برندگان تعلق نداشت» و یکباره جلو

جنگ و صلح طالبان با آمریکا بر سر القاعده

۱۴۰۲/۰۵/۱۲ 14:41 بدون دیدگاه

حدود یک سال پیش در نتیجه حملات هوایی آمریکا در شهر کابل، ایمن الظواهری، رهبر گروه القاعده کشته شد. پس از این حمله، مقامات آمریکایی تایید کردند که هدف این حمله رهبر القاعده بوده و ظواهری در این حمله از بین رفته است. اما مقامات طالبان پس از گذشت چند روز و با تایید ضمنی حمله‌ پهپاد‌های امریکایی، گفتند که در این زمینه تحقیق می‌کنند. در حالی که یک سال از این حمله که در آن ایمن الظواهری رهبر گروه القاعده کشته شد می‌گذرد، اما تاکنون طالبان به گونه قاطع کشته شدن و یا نشدن رهبر القاعده

بازخوانی فقهی و اصولی کیفر سنگسار (۱)

۱۴۰۲/۰۵/۱۲ 11:51 بدون دیدگاه

نویسنده : عصام تلیمه، نویسنده و پژوهشگر مصری برگردان : حسیب الله ولی زاده در یکی از برنامه‌های تلویزیون «العربي» اشتراک نمودم. موضوع مورد بحث، سنگسار زناکار و بیان حکم آن که آیا این کیفر«حد» «تعزیز» یا «منسوخ» است، بود. پس از مطالعه بسیار نظر خودم را در این مورد بیان نمودم و گفتم که سنگسار «تعزیر» است نه «حد» و دیدگاه باورمند به نسخ آن، دیدگاه قوی و موجه است و همان وقت دلایل این نظر را نیز بیان نمودم. از آنجا که زمان برنامه‌های تلویزونی کوتاه است، گوینده مجبور می شود، کوتاه و مختصر

هنر تشکیل انجمن را بیاموزیم!

۱۴۰۲/۰۵/۱۱ 15:59 بدون دیدگاه

پس از تسلط مجدد طالبان در افغانستان هر کدام ما حتماَ یک‌بار با حسرت و افسوس جای خالی شهید احمدشاه مسعود، قهرمان ملی کشور، را به همدیگر یادآوری کرده ایم. شهید احمدشاه مسعود، استراتژیست بزرگ و یک چهره کاریزماتیک تاثیرگذار بود. جای او واقعا در روزگار کنونی خالی است. اما آیا می‌توان جای خالی مسعود را امروزه پُر کرد؟ اگر چنین پرسشی با الکسی دوتوکویل مطرح می‌شد، حتما در پاسُخ می‌گفت که آری جای خالی مسعود را می‌توان پُر کرد، اما با تشکیل انجمن سیاسی. الکسی دوتوکویل، فیلسوف و دولت‌مرد فرانسوی بود که در توصیفش می‌گویند که

چهار درس از اعتراضات گسترده به سخنان نماینده آمریکا

۱۴۰۲/۰۵/۱۱ 13:18 بدون دیدگاه

به دنبال اظهارات رینا امیری، نماینده ویژه آمریکا در امور زنان کشور، مبنی بر این‌که تعامل مستقیم با طالبان خواست و اصرار مردم افغانستان بوده است، موجی از اعتراضات جدی علیه وی راه افتاد و همگان با صدور اعلامیه وی را متهم به دروغ‌گویی کردند. واکنش‌های گسترده و تندوتیز به سخنان امیری، حاوی درس‌ها و پیام‌های بسیاری بود اگر با چشم بصیرت نگریسته شود: درس اول اولین درسی را که از واکنش‌ها به سخنان ریناامیری باید گرفت این است که در تصمیم‌گیری در باره مسایل افغانستان باید به افکار عامه توجه کرد و هر کشوری که رعایت

شورای علمای شیعه افغانستان؛ همراهی با طالبان و ناکامی در احقاق حق شیعیان

۱۴۰۲/۰۵/۱۱ 12:34 بدون دیدگاه

شورای علمای شیعه افغانستان همزمان با حاکمیت طالبان بر کشور به استقبال این گروه رفته و از تعامل و همراهی با حکومت طالبان استقبال کرد. این شورا از همان اوایل سلطه طالبان، بدون توجه به گذشته و افکار و آرای این گروه، با شعار تعامل با طالبان، به مشروعیت بخشی این گروه بین جامعه شیعه به هدف اینکه طالبان مانند گذشته حقوق شیعیان را نادیده نمی گیرند، تلاش کرده است. این شورا همزمان با شعار تعامل و همراهی با حاکمیت گروه طالبان، در دو سال گذشته برای احقاق حق شیعیان خواستار چندین اصل و کار اساسی برای جامعه تشیع

«بابه قِران» کی بود؟

۱۴۰۲/۰۵/۱۱ 11:49 بدون دیدگاه

هنگامی که از “تنگی‌ صیاد” می‌گذری، به‌سرزمین انار و انجیر، شهر کاکه‌ها و آزاده‌گان می‌رسی؛ جغرافیایی که درختانِ سبز و خانه‌های گِلی روستایی‌اش، صمیمیت، مهربانی و هم‌دلی را برایت هدیه می‌دهد‌. شهرِ تاقین‌پوشانِ قیماق‌دار؛ مردم آزاده‌ای که با اصطلاحِ قشنگِ “خوش بیایی”، یک‌سینه سپاس را در سینی دل پیش‌کشت می‌کنند. مردانی با سرهای تراشیده، گوپیچه برتن و زبانی پُر از مصطلحاتِ وطنیِ “سلام اکه جان!، هه لالا، بادارِ ماستی” و…. سال‌ها پیش (۱۲۹۸خورشیدی) در گذر “ده‌ حسن” ولسوالی “خُلم” (تاش‌قرغان) کودکی به‌نام “عبدالغفار” فرزند ” سلطان” زاده شد که پسان‌ها مردم به او لقب “بابه قِران” دادند.