برای قضاوت درباره جنگهای احمدشاه مسعود، نخست باید میان علت جنگ، هدف جنگ و شرایطی که جنگ در آن شکل گرفته است تفاوت قائل شد. نمیتوان همه جنگها را صرفا به دلیل استفاده از سلاح و خشونت، در یک ترازو گذاشت و میان جنگی که برای رهایی یک کشور از اشغال خارجی صورت میگیرد، جنگی که از روی ناچاری برای دفاع از مردم و نظام سیاسی در برابر یک درگیری داخلی تحمیل میشود و جنگی که با انگیزه قدرتطلبی، سلطهجویی و حذف رقیب به راه انداخته میشود، مساوی دانست. جنگهای فرمانده احمدشاه مسعود را، با توجه به زمینه تاریخی،
