تحلیل

موقعیت ژئوپلیتیکی بگرام

۱۴۰۴/۰۲/۲۷ 12:03 بدون دیدگاه

پایگاه هوایی بگرام، به دلیل موقعیت جغرافیایی‌اش، برای آمریکا یک مکان استراتژیک و حیاتی به‌شمار می‌رود: ۱. امکان نظارت الکترونیکی و راداری بر آسیای میانه، چین و کشورهای منطقه. ۲‌ نزدیکی به منطقه‌های بحرانی مانند پاکستان، آسیای مرکزی و خاورمیانه. ۳. احتمال استفاده از آن در رقابت با چین در چارچوب پروژه‌های BRI و IMEC. بگرام، قلب ژئوپلیتیکی آسیا: در دنیای ژئوپلیتیک، مکان جغرافیایی گاه بیش از هر مؤلفه‌ای سرنوشت سیاست‌ها و رقابت‌ها را تعیین می‌کند. پایگاه هوایی بگرام در افغانستان، نماد روشنی از این قاعده است. این پایگاه که زمانی مرکز فرماندهی آمریکا در جنگ افغانستان بود، اکنون

ترامپ و بگرام

۱۴۰۴/۰۲/۲۷ 10:28 بدون دیدگاه

افغانستان هیچگاه برای امریکا اهمیت استراتژیک نداشته است. ایالات متحده امریکا به تلاش و تقاضای شاه امان الله خان که استقلال سیاسی افغانستان را از بریتانیا کسب کرد به ایجاد رابطۀ رسمی و دیپلوماتیک پاسخ مثبت نداد. در سال ۱۹۳۰ که بحث بر قراری رابطه‌ی سیاسی در کانگریس این کشور ازسوی برخی اعضای کانگریس مطرح گردید، رئیس شعبۀ شرق وزارت خارجه امریکا “والس مری” مخالفت کرد و گفت: «افغانستان بدون شک متعصب‌ترین و خصمانه‌ترین کشور در جهان امروز است. در آن‌جا امتیازات رعایای اجانب یا حقوق بیرون مرزی وجود ندارد تا خارجیان را حمایت کند. در آن‌جا هیچ‌گونه ادعایی

زنان ناقص العقل نیستند

۱۴۰۴/۰۲/۲۷ 09:42 بدون دیدگاه

«زن مسلمان در تعالیم قرآن تا شرح شارحان»، رساله‌ای از دکتر محمد حبش است. این رساله چندی پیش توسط عبدالرقیب رهگذر ترجمه شده‌است. به‌نظرم، آخرین موضوع رساله‌ای نامبرده ارزشمند‌ترین بخش آن است و قابل توجه. در این بخش دیدگاه برخی نویسندگان و شخص نویسنده در مورد روایت «نقصان عقل و دین زنان» بیان گردیده است. روایت نقصان عقل و دین زنان چنین است: پیامبر علیه‌ السلام خطاب به زنان فرمود: «ای گروه زنان، صدقه دهید و زیاد استغفار کنید؛ زیرا من شما را بیشتر از دیگران در آتش جهنم دیدم.» زن باهوشی از میان آنان پرسید:«ای رسول خدا، چرا

دانایی واقعی یا تظاهر فرهنگی؟

۱۴۰۴/۰۲/۲۶ 11:39 بدون دیدگاه

با گسترش فضای مجازی، فرصت‌های تازه‌ای برای ابراز اندیشه فراهم شده است. این فرصت در کشوری مانند افغانستان که سال‌ها با محدودیت‌های رسانه‌ای، تعلیمی و فرهنگی دست مبتلا بوده است، می‌تواند نقطه‌ی عطفی در گسترش مشارکت فکری و‌ فرهنگی باشد. اما در کنار این گشودگی، پدیده‌هایی نیز پدیدار شده‌اند که قابل درنگ و خیلی پرسش‌انگیزند. یکی از این پدیده‌ها، ظهور چهره‌هایی است که با وجود نداشتن سواد کافی، پیشینه‌ی علمی یا آشنایی با مفاهیم ابتدایی نوشتار، در جایگاه نویسنده، پژوهشگر و صاحب‌نظر ظاهر می‌شوند. در این‌اواخر، پدیده‌ای نسبتاً ناآشنا در رسانه‌های اجتماعی افغانستان ظهور کرده است که شایسته‌ی کنکاش

فردوسی در سایه‌ی تشویق و تنبیه

۱۴۰۴/۰۲/۲۵ 18:14 بدون دیدگاه

حکیم ابوالقاسم فردوسی، صاحب یکی از بلندترین و با ارز‌ش‌ترین شاهکارهای ادبی جهان و احیاگر تمدن بزرگ پارسی در نگین تارک و تاریخ جهان، در اول بهمن ماه سال ۳۱۹ هجری شمسی، پا به عرصه وجود گذاشت. «ابوالقاسم منصور بن حسن طوسی» معروف به فردوسی در روستای پاژ در شهرستان از توابع طبران توس در خراسان بزرگ دیده به جهان هستی گشود. نام او همه جا ابوالقاسم فردوسی شناخته شده‌است. فردوسی را که حضور و وجود او؛ با اثر گران‌سنگ چون شهنامه در همه‌ی ابعاد تمدن پارسی می‌درخشد، برخی از اربابان تحقیق اولین بانیِ شهنامه می‌دانند، که این امر

سادات افغانستان؛ هویتی مستقل در سایه‌ی چالش‌های قومی

۱۴۰۴/۰۲/۲۵ 13:41 بدون دیدگاه

سادات در افغانستان همواره دارای هویتی مستقل و شناخته‌شده بوده‌اند. این گروه، با پیشینه‌ای ریشه‌دار در مذهب، تاریخ و فرهنگ، جایگاه خاصی در جامعه‌ی افغانستان دارند که آن‌ها را از دیگر اقوام متمایز می‌سازد. با این حال، در سال‌های اخیر تلاش‌هایی صورت گرفته تا این هویت را نادیده گرفته یا در دل دیگر اقوام، به‌ویژه هزاره‌ها، ادغام کنند. در روزهای اخیر، بحثی در فضای مجازی میان برخی کاربران سادات و هزاره‌ها، چه در داخل و چه در خارج از کشور، واکنش‌های زیادی را به دنبال داشته است. ماجرا از آنجا آغاز شد که یک فرد از سادات افغانستان، ساکن

از توس تا غزنه؛ فردوسی و بهای سنگین جاودانگی

۱۴۰۴/۰۲/۲۵ 12:32 بدون دیدگاه

امروز، ۲۵ اردیبهشت/ثور، سالروز پاسداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی و زبان فارسی است؛ فرزانه‌ای که شاهنامه، بزرگ‌ترین اثر حماسی زبان فارسی را سرود. نخستین تلاش برای سرایش شاهنامه توسط ابومنصور محمد بن احمد دقیقی بلخی انجام شد. او به تشویق نوح دوم سامانی این کار را آغاز کرد، اما پیش از آن‌که بیش از هزار بیت بسراید، توسط غلام خود کشته شد. پس از او، ابوالقاسم فردوسی از توس برخاست و سرایش شاهنامه را بر اساس شاهنامه ابومنصوری آغاز کرد. او از حدود سال ۳۷۰ هجری قمری تا ۲۵ اسفند ۴۰۰ هجری قمری، به مدت سی سال، با سخت‌کوشی بر

سفر ترامپ به خاورمیانه؛ رقص ذلت حکام عرب در سایه دالرهای نفتی

۱۴۰۴/۰۲/۲۵ 11:13 ۱ دیدگاه

سفر دونالد ترامپ به عربستان سعودی، قطر و امارات متحده عربی، فراتر از یک دیدار دیپلماتیک معمولی بود. این سفر، نمادی از سیاست جزیه‌گیری مدرن بود که در آن آمریکا، با تکیه بر قدرت نظامی و اقتصادی خود، کشورهای ثروتمند منطقه را در شرایطی قرار داد که با امریکا قراردادهای بزرگ اقتصادی امضا کند. ترامپ در این سفر نه تنها متحدان سنتی آمریکا را تحقیر کرد، بلکه نشان داد که هیچ خط قرمزی در سیاست خارجی آمریکا وجود ندارد. حتی همکاری با تروریست‌ها و پذیرش رشوه‌های کلان. تحقیر آشکار حاکمان عرب با اظهاراتی چون “وجود شما وابسته به آمریکاست”،

خاستگاه زبان فارسی‌دری؛ از باختر تا فارس

۱۴۰۴/۰۲/۲۵ 09:52 ۱ دیدگاه

زبان پارسی دری یکی از زبان‌های دورۀ نوین آریانی بوده و اساساً از زبان دورۀ میانۀ آریانی یعنی پارتی(پرثوی، پهلوی اشکانی) در حوزۀ بلخ، هرات و سیستان به‌وجود آمده که خاستگاه آن نیز باختر(بلخ) و حوزۀ باکتریا می‌باشد. این زبان پس از تکوین و شکل‌گیری ازهمین سرزمینِ باختر به غرب در ایران امروزی(فارس)، شمال فرارود(بخارا و سُغد)، در شرق و جنوب به شبه قارۀ هند گسترش پیدا کرد. پروفیسور دوکتور محمد حسین یمین، استاد پیشین زبان‌شناسی دردانشگاه کابل که صاحب تألیفات فراوانی در زمینۀ ریشه‌شناسی زبان‌ فارسی می‌باشد، در یکی از آثار خویش زیرعنوان«‌تاریخچۀ تحوّل زبان پارسی دری» به

فهم دو سویه از مولوی و جهان بینی او

۱۴۰۴/۰۲/۲۴ 16:34 بدون دیدگاه

دیروز خطبه‌ی یکی از عالمان دین را گوش می‌کردم، که راجع مثنوی مولانا و جایگاه معنوی او صحبت می‌کرد، او مولانا را انسان وارسته، عارف آگاه، شاعر شهیر و فیلسوف خردمند توصیف می‌کرد، که قطعن این جایگاه و وارسته‌گی را قامت بلند مولانا در تاریخ مردان بزرگ جهان بر می‌تابد، همین که فیسبوک را داشتم می‌رفتم پایین به سخنان یک ملای پُرادعای کم سواد، که حتی خواندن ادبیات مثنوی را درست بلد نبود مواجه شدم، بنام شیخ یحیی عنابه‌ای، او با با اظهارات عجیب و غریب خویش که حالت غیر نورمال وی را نشان می‌داد مولانا را کافر می‌پنداشت،

وهاب مجیر و بازتاب درد وطن در تبعید شاعرانه

۱۴۰۴/۰۲/۲۴ 14:05 بدون دیدگاه

در ادبیات معاصر افغانستان، شعر بازتاب‌دهنده‌ی دردهای دیرینه‌ی تاریخی، تجربه‌های تلخ جمعی و زخم‌های درونی یک ملت درگیر مهاجرت و بحران‌های هویتی است. غربت برای بسیاری از شاعران، تنها دوری از خاک نیست، شکاف میان انسان و خویشتن خویش است. وهاب مجیر، از شاعران سرشناس و اثرگذار افغانستان، یکی از صداهایی‌ است که این فاصله را با زبان شعر پر کرده است. او با تکیه بر عشق به زادگاه اسطوره‌ای‌ خویش بلخ بامی، در اشعارش، مهاجرت را به‌ عنوان یک بحران معنوی به تصویر کشیده است. در این غزل، نوستالژی مانند خون در رگ‌های کلمات جریان دارد و فضای

هزاره‌جات یا مناطق مرکزی؛ چرا نام‌گذاری قومی جغرافیا خطرناک است؟

۱۴۰۴/۰۲/۲۴ 13:08 بدون دیدگاه

افغانستان کشوری با تنوع قومی، زبانی و فرهنگی است که در جغرافیایی آن از شمال تا جنوب و از شرق تا غرب اقوام مختلف زندگی می کنند. اما اخیرا در جاهایی دیدم که برخی از کسانی که مدعی پژوهشگر هستند، اصطلاحات جغرافیایی مانند «هزاره‌جات» را که حتی از نظر معنایی مشکل دارد برای مناطق مرکزی اطلاق می کنند. در حالی که کاربرد واژهٔ «هزاره‌جات» برای اشاره به مناطق مرکزی نه‌تنها از پایه نادرست هستند، بلکه در جامعهٔ چندقومی افغانستان می‌توانند به تنش‌های بیشتر دامن بزنند. این درست است که هزاره ها از سده ها به اینسو در سرزمینی که

کوچ ‌اجباری مردم پنجشیر؛ اجرای گام‌به‌گام «سقاوی دوم»

۱۴۰۴/۰۲/۲۴ 11:28 بدون دیدگاه

در سال‌های پسین، به‌ویژه در دوران حاکمیت دوم گروه طالبان بر افغانستان، ولایت‌های شمال کابل گواه رویدادها و خبرهای گوناگون و دلخراشی بوده‌اند. این خبرها از بازداشت، شکنجه و کشتار باشندگان این ولایت‌ها گرفته تا اخراج اجباری، تسخیر جغرافیا و خانه و زمین مردم را شامل می‌شود. در این میان پنجشیر از همه خبرسازتر و در محور توجه گروه طالبان قرار داشت. حضور ۲۰ هزار جنگ‌جوی طالبان از ولایت‌های جنوبی، کشتار دسته‌جمعی و انفرادی باشندگان این دره و دها ناروایی‌های دیگر همواره تیتر درشت رسانه‌ها را به خود اختصاص داده‌است. اما به‌تازگی خبری که از این ولایت به‌گوش می‌رسد،

اخراج استادان؛ غوغای مدرسه و غربت دانشگاه در افغانستان

۱۴۰۴/۰۲/۲۴ 10:29 بدون دیدگاه

با ورود اهل مدرسه به ساختار قدرت در افغانستان، گویی دیواری میان مدرسه و دانشگاه کشیده شد. در تمامی رژیم‌هایی که با رنگ و بوی ایدئولوژی دینی به میدان آمده‌اند، یکی از شعارهای ثابت‌شان دشمنی با دانشگاه و اهل آن بوده است. در دور نخست حاکمیت طالبان، درهای مکاتب و دانشگاه‌ها بسته شد. بسیاری از استادان و دانش‌آموختگان دانشگاه یا کشته شدند یا به ناچار وطن را ترک کردند. در دور دوم نیز نخستین اقدامات طالبان، بستن درب دانشگاه‌ها به روی دختران بود. به دانش‌آموزان مکاتب توصیه شده که یونیفورم شبیه مدارس دینی بپوشند و فضای آموزش عمومی، روز‌به‌روز

طالبان و سرشماری نفوس؛ آیا داده‌های جمعیتی شفاف خواهد شد؟

۱۴۰۴/۰۲/۲۴ 09:41 بدون دیدگاه

اخیرا کابینه طالبان به اداره ملی احصائیه و معلومات دستور داده تا طرح سرشماری نفوس را که توسط این اداره به کابینه پیشکش گردیده بود با ادارات ذیدخل ارزیابی و گزارش نهایی خود را پیرامون طرح مذکور و تطبیق آن در نشست بعدی ارائه و تا کابینه در مورد آغاز آن تصمیم بگیرد. چنانچه می دانید اهمیت آمار، معلومات و احصائیه به حدی است که بدون آن هیچ پالیسی طرح و هیچ استراتیژی ایجاد شده نمی تواند و تمام پلان ها و تصامیم و موفقیت آنها متکی به آمار و معلومات دقیق می باشد چنانچه بحث در مورد سرشماری

از این خون ها چگونه پاسداری شود؟!

۱۴۰۴/۰۲/۲۳ 14:27 بدون دیدگاه

‎مردم افغانستان در تاریک‌ترین دوره‌ی تاریخ معاصر خویش قرار دارند، دوره‌ی که تحجر قبیله های بدوی پشتون با حمایت مستقیم و آشکار پاکستان بر سرنوشت میلیون ها انسان حاکم گردیده و بزرگترین بحث علمی شان در سطح کشور اهمیت ریش و طریق تشناب رفتن است. ‎قبایل بدوی پشتون با استفاده از جهل سازمان یافته‌ی که پاکستان بر مناطق پشتون نشین تحمیل کرده است، نیروی عظیمی از جوانان جاهل و بیسواد را با تعبیر سوء و عِوَج از احکام و آیات الهی به حد خودکشی و توحش پیش‌مرگ ساخته و برای تحکیم سلطه‌ای قبیله تمامی ارزشهای مقدس دینی و دست

پول معادن کجا می‌رود؟؛ دست‌برد طالبان به معدن آهن حاجیگک بامیان

۱۴۰۴/۰۲/۲۳ 13:47 بدون دیدگاه

روز گذشته دفتر ملا برادر معاون اقتصادی رییس الوزرای گروه طالبان از سرمایه‌گذاری روی معدن آهن حاجب‌گک بامیان خبر داد. این در حالی است از روز نخست تسلط بر افغانستان، طالبان به‌صورت سیستماتیک به غارت منابع ملی دست زده‌اند. هدف از استخراج معادن اما بهبود شرایط زندگی مردم نیست زیرا این گروه اولا هیچ برنامه‌ای مدون برای توسعه اقتصادی و بهبود زندگی مردم ندارد و تنها به فکر تأمین نیازهای مالی اعضای خود و تقویت پایه‌های قدرت خویش است. دوم هم عواید استخراج معادن مستقیم یا غیر مستقیم به مردم نمی رسد. از معادن لاجورد بدخشان تا زمرد پنجشیر،

از آقای عمرداودزی چه شنیدیم و چه انتظار داشتیم؟ و پرسشی اساسی که بی‌پاسخ ماند

۱۴۰۴/۰۲/۲۳ 12:44 بدون دیدگاه

مدتی پیش پایگاه خبری-تحلیلی روایت از مصاحبه‌ای با محمد عمر داودزی رئیس اجرایی مجمع ملی برای نجات افغانستان خبر داد. با علاقه منتظر پخش مصاحبه ماندم، چون انتظار داشتم یکی از چهره‌های شناخته‌شده و با تجربه‌ی سیاسی کشور، دیدگاه‌های تازه، شفاف و امیدوارکننده‌ای را در مورد آینده افغانستان و کارکردهای مجمع ملی ارائه کند. چون آقای داودزی با آوازه‌ای بلند و پیشینه‌ای قوی کار با دو رئیس جمهور و فرد نزدیک به دو کشور همسایه ما ایران و پاکستان چند ماه قبل وارد صحنه مجمع ملی برای نجات افغانستان شد و به ریاست اجرایی این مجمع انتخاب گردید. بسیاری

موسیچه‌ی بی‌گناه؛ نگاهی به کارنامه‌ی سیاسی رحمت‌الله نبیل

۱۴۰۴/۰۲/۲۳ 11:44 بدون دیدگاه

سرزمین بخت برگشته‌ ما یکی از چیزی‌های که بسیار زیاد دارد، سیاست مدار است.هروقتی با دوستان‌ام صحبت می کنم می گویم که در سرزمین ما دو گروه(ملا و سیاست مدار) از هر چیزی دیگر بیشتر به چشم می خورد. آنچه می بینیم متاسفانه این دو طیف به وظایف شان خوب عمل نکردند. سیستم آموزشی ما در حوزه‌ی یادگیری دین مبین اسلام بسیار قدیمی است و نمی تواند نیازمندی های روز را پاسخ دهد. باوجود پرشمار بودن ملاها تاهنوز نتوانستیم این کوتاهی را برطرف کنیم. در حوزه سیاست هم عین مشکل را داریم. به قول معروف هر سنگ وطن را

فروش وقت؛ نگاهی به زمان به عنوان کالای قرن بیست‌ویکم

۱۴۰۴/۰۲/۲۳ 10:58 بدون دیدگاه

در دنیای امروز، اگر در یک شهر قدم بزنید، با فروشگاه‌های گوناگونی مواجه خواهید شد: فروشگاه‌هایی برای مواد ارتزاقی، لباس، لوازم خانگی، و حتی فروش اموال و دارایی‌های گران‌بها. اما هرگز فروشگاهی را نخواهید یافت که در آن “زمان” به فروش برسد؛ با این حال، در واقعیتِ زندگی مدرن، همه‌چیز بر محور فروش زمان می‌چرخد. در قرن بیست‌ویکم، زمان به کالایی بدل شده است که هر فرد به شکلی می‌فروشد یا مبادله می‌کند. کارگران، کارمندان، متخصصان، و حتی هنرمندان، در اصل در حال فروش ساعت‌هایی از عمر خود هستند. برخی این زمان را با قیمت‌های بالا و تحت شرایط