جدال روایت‌ها؛ چرا طالبان به فرهنگیان خود پناه برده‌اند؟

دسته: تحلیل
نویسنده: عبدالشهید ثاقب
2026/01/29
9:24 ق.ظ
بازدید: 32

پایگاه خبری تحلیلی روایت : چند روز پیش، طالبان با برگزاری همایشی در کابل از اهل قلم و چهره‌های فرهنگی و رسانه‌ای وابسته به خود بزرگداشت کردند. در این همایش، تاجمیر جواد، معاون استخبارات طالبان و یکی از چهره‌های کلیدی این گروه، با تأکید بر «مبارزه قلمی و فرهنگی» گفت که رهبری طالبان به نقش اصحاب قلم در مشروعیت‌بخشی به جنگ و حاکمیت این گروه توجه ویژه دارد. او آشکارا از نویسندگان و فعالان رسانه‌ای طالبان به‌خاطر تلاش‌هایشان در توجیه جنگ این گروه ستایش کرد.

چند روز پیش، طالبان با برگزاری همایشی در کابل از اهل قلم و چهره‌های فرهنگی و رسانه‌ای وابسته به خود بزرگداشت کردند. در این همایش، تاجمیر جواد، معاون استخبارات طالبان و یکی از چهره‌های کلیدی این گروه، با تأکید بر «مبارزه قلمی و فرهنگی» گفت که رهبری طالبان به نقش اصحاب قلم در مشروعیت‌بخشی به جنگ و حاکمیت این گروه توجه ویژه دارد. او آشکارا از نویسندگان و فعالان رسانه‌ای طالبان به‌خاطر تلاش‌هایشان در توجیه جنگ این گروه ستایش کرد.

برگزاری این همایش، بیش از هر چیز، نشان‌دهنده درک تازه طالبان از اهمیت نبرد روایت‌ها و مبارزه فرهنگی است. این گروه دریافته است که در افغانستان امروز، در کنار جنگ نظامی، یک جنگ رسانه‌ای و شناختی عمیق جریان دارد؛ جنگی که نه جغرافیا، بلکه ذهن‌ها و افکار عمومی را هدف قرار می‌دهد. اگر یک سوی این نبرد طالبان باشند، سوی دیگر آن رسانه‌های آزاد و مستقلی قرار دارند که عمدتاً توسط روزنامه‌نگاران، نویسندگان و فعالان سیاسی و فرهنگی در تبعید تأسیس شده‌اند.

هرچند طالبان در حال حاضر رقیب نظامی جدی در میدان ندارند، اما در عالم روایت، قافیه را به مخالفان خود باخته‌اند. رسانه‌های آزاد در بیرون از افغانستان توانسته‌اند بدون سانسور، جنایات طالبان، سرکوب سیستماتیک زنان، حذف آموزش، نقض گسترده حقوق بشر و سیاست‌های تبعیض‌آمیز و قرون‌وسطایی این گروه را مستند و منتشر کنند. جنگی که این رسانه‌ها علیه طالبان پیش می‌برند، جنگی سرنوشت‌ساز است؛ جنگی که با تفنگ و انفجار پیش نمی‌رود، بلکه با قلم، تصویر و روایت شکل می‌گیرد.

شیراخ، روشنفکر آلمانی، در توضیح اهمیت روایت به مفهومی تاریخی در شمال اروپا اشاره می‌کند: «تینگ». تینگ به معنای مجلس یا مجمع عمومی بود و چنان اهمیتی داشت که هنوز هم پارلمان نروژ «استورتینگ» نامیده می‌شود. تینگ در اصل مکانی مقدس بود که مردم هنگام وقوع رویدادهای بزرگ و دهشتناک—مانند آتش‌سوزی روستاها یا تجاوز به زنان—بر فراز تپه‌ای گرد هم می‌آمدند و دادگاه برگزار می‌کردند.

در این دادگاه‌ها دو گروه نقش داشتند: قاضیان صادرکننده حکم و راویان. نکته قابل تأمل این‌جاست که نقش اصلی نه با قاضیان، بلکه با راویان بود. آنان با بازگویی دقیق و مکرر آن‌چه رخ داده بود، فهم جمعی را شکل می‌دادند. روایت این افراد تعیین می‌کرد که جامعه چه برداشتی از واقعه داشته باشد و چه موضعی بگیرد و در نهایت چه حکمی صادر شود.

امروز، رسانه‌های آزاد افغانستان همان نقش راویان تینگ را ایفا می‌کنند. آنان چنان چهره واقعی طالبان و شرارت‌های این گروه را افشا کرده‌اند که حاکمیت طالبان نه مشروعیت ملی دارد و نه مشروعیت بین‌المللی. طالبان اکنون در افکار عمومی جهان، نه به‌عنوان یک دولت، بلکه به‌عنوان گروهی ناقض حقوق بشر و جنایت‌کار شناخته می‌شوند.

طالبان به‌خوبی به این واقعیت پی برده‌اند. از همین رو، تلاش برای بازسازی تیم فرهنگی و رسانه‌ای خود را آغاز کرده‌اند. همایش تقدیر از فرهنگیان وابسته به طالبان یکی از جلوه‌های این تلاش است. در کنار آن، گزارش‌ها نشان می‌دهد که این گروه چندین تیم سایبری و رسانه‌ای نیز ایجاد کرده که در شبکه‌های اجتماعی به تبلیغ حکومت طالبان و حمله به منتقدان و مخالفان‌شان مشغول‌اند. با این همه، تجربه نشان داده است که در جدال روایت‌ها، حقیقت- حتا اگر در تبعید باشد—دیر یا زود راه خود را به افکار عمومی باز می‌کند.

نوشته های مرتبط :