تحلیل

دموکراسی چیست؟

۱۴۰۴/۰۵/۲۸ 15:40 بدون دیدگاه

دموکراسی اصطلاحی است که مشتق از واژه یونانی (Demokratia)میباشد، که به معنای تعیین سرنوشت ملت به دست ملت، انتخاب مردم برای مردم با در نظر داشت اصول، قواعد و فرهنگ‌های یک جامعه میباشد. دموکراسی در اصل ساختار نظام مردمی بر پایه و معیارهای عصری در جوامع امروزی است. چشم انداز این طرح گرویده یک گروه، قوم و حزب خاص نیست و تمرکز آن بیشتر بر اندیشه های مردمی میباشد و در بطن این نوع نظام آیدیه‌ها فروغ و رشد بیشتر را در خود رونمایی میکند و فرصت ایجاد خالقان نو فکر را در خود میپذیزد و بیشتر مخالف با

سقوط در دامن جهل، خون و خیانت؛ روایتی پس از سقوط

۱۴۰۴/۰۵/۲۸ 15:08 بدون دیدگاه

وقتی خانه‌ها فرو می‌ریزند و خیابان‌ها در سکوتی مرگبار غرق می‌شوند، دود و خاک و گرد و غبار برگ‌های سبز درختان باغ را می‌پوشاند و برگ‌ها یکی پس از دیگری بر زمین می‌افتند. دقیقاً همان‌گونه، وقتی وطن ما سقوط کرد، دود و خاکستر آن چشم‌های نسل ما را سوزاند و آرزوهای ما مانند برگ‌های سبز توفان‌زده، بر آوار شهر کابل فرو ریختند. فانوس‌های امید و آرزوهای نسل ما از هریوا تا بدخشان، از میمنه تا فراه، از غزنه تا نورستان، خاموش شدند و تاریکی و جهالت محض خانه‌ی ویران ما را فرا گرفت. حتی رودهای آمو و هیرمند، که

چرا اصلاحات امانی ناکام ماند، اما اصلاحات میجی در ژاپن موفق شد؟

۱۴۰۴/۰۵/۲۸ 14:51 بدون دیدگاه

اروز، ۲۸ اسد، سالروز استقلال افغانستان از بریتانیا است. یکی از باورهای نادرست و رایجی که در جامعه ما وجود دارد این است که گویا افغانستان و ژاپن هم‌زمان استقلال یافته‌اند. همین برداشت نادرست باعث شده که بسیاری از مردم، این دو کشور را با هم مقایسه کنند و بپرسند: چرا ژاپن پیشرفت کرد، اما ما عقب ماندیم؟ در این نوشته به تاریخچه استقلال افغانستان و ژاپن نمی‌پردازم، بلکه می‌خواهم به‌طور خلاصه به سرنوشت دو گونه مدرنیسم در این دو کشور اشاره کنم و نشان دهم که چرا اصلاحات امانی در افغانستان ناکام ماند، اما اصلاحات میجی در ژاپن

استقلال و یا سراب؟

۱۴۰۴/۰۵/۲۸ 14:39 بدون دیدگاه

«وقتی دختر بی‌مکتب، جوان بیکار و مادر بی‌نان است؛ این استقلال نیست، سراب است!» امروز، سرزمین من از استقلال سخن می‌گوید؛ اما کدام استقلال؟ استقلالی که بر لبان گرسنه‌ها مرثیه است، استقلالی که در چشمان دختران محروم از دانش اشک است، استقلالی که در دستان تهی جوانان بیکار، جز حسرت چیزی به ارمغان نیاورده است. این چه استقلالی است که مردم در سایه‌اش آب و نان نمی‌یابند و صدایشان در گلوی خفقان خفه می‌شود؟ آیا استقلال تنها بیرون راندن بیگانه بود؟ نه! استقلال یعنی آزادی اندیشه، یعنی عدالت اجتماعی، یعنی گشودن دروازه‌های مکتب و دانشگاه به روی دختر و

سرزمینِ دروغ‌های چاق و راستی‌های لاغر

۱۴۰۴/۰۵/۲۸ 14:03 بدون دیدگاه

بیست‌وهشتم اسد را، به نام روز استقلال افغانستان، مردمانی که خود آواره و بی‌وطن‌اند، در شبکه‌های اجتماعی با انبوهی از شعار و سفیدنمایی و سیاه‌سازی به تجلیل نشستند؛ مردم که، «استقلال» را تنها در جمله‌ها و تصویرهای تزئینی خلاصه می‌کنند و حرمت قلم را قربانی مصلحت‌های سیاسی می‌سازند. بی‌گمان هیچ انسانی از آزادی و استقلال بیزار نیست؛ اما حقیقت این است که آزادی و استقلال تنها با فداکاری، صداقت و مبارزه‌ی مداوم به دست می‌آید، نه با شعارهای رنگین و نوشته‌های بی‌ریشه. ما، نسلِ پساسوخته‌ی جنگ‌های ویران‌گر و تبعیدشدگان مهاجرت‌های تحمیلی، هنوز هم دل‌نگران سرنوشت و وطن خویشیم. این

استقلال؛ سرمایه‌ای از خون و ایمان، نقشه راه امروز و فردای ملت

۱۴۰۴/۰۵/۲۸ 10:49 بدون دیدگاه

تا زمانی که ملت‌ها از نعمت استقلال حقیقی، آزادی راستین و رهبری سالم برخوردار نشوند، هرگز به شکوفایی و بروز ظرفیت‌های خویش نخواهند رسید. استقلال، تنها رهایی از سلطه بیگانه نیست؛ استقلال یعنی داشتن هویت، اراده، خودباوری و توان تصمیم‌گیری در سرنوشت خویش. بدون این نعمت بزرگ، هیچ ملتی به قله‌های عزت و اقتدار دست نخواهد یافت. بیست‌وهشتم اسد، سالروز استرداد استقلال کشور، نه تنها یادآور یک واقعه تاریخی، بلکه تجسم اراده‌ای مقدس و پیمانی ابدی میان نسل‌های این سرزمین است؛ پیمانی که در پرتو خون هزاران مجاهد آزاده و فریاد «الله اکبر» ملت ما، در برابر استعمار پیر

امان‌الله خان؛ شاه اصلاح‌طلب ناکام در تاریخ افغانستان

۱۴۰۴/۰۵/۲۸ 09:50 بدون دیدگاه

امان‌الله خان، یکی از شخصیت‌های کلیدی تاریخ معاصر افغانستان است که نامش همواره با استقلال کشور، اصلاحات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی گره خورده است. او پس از به تخت نشستن در سال ۱۹۱۹، با همکاری شخصیت ها و قهرمانانی چون؛ میر مسجدی خان، میر بچه کوت و احمد ولی خان…بلافاصله استقلال کامل سیاسی افغانستان را از بریتانیا اعلام کرد و با «جنگ سوم افغان ـ انگلیس» موفق شد پیمان راولپندی را امضا کرده و استقلال دیپلماتیک کشور را به‌دست آورد. این اقدام بزرگ نقطۀ آغاز اصلاحات گسترده در افغانستان شد، اما همین اصلاحات، که گفته می‌شود گاه شتابزده و

رییس علما طالبان در پنجشیر: مخالفان نظام اسلامی در جامعه عزت ندارند

۱۴۰۴/۰۵/۲۸ 09:39 بدون دیدگاه

محمد آغا حکیم، والی پنجشیر و رییس علمای طالبان، نظام فعلی طالبان را کاملاً اسلامی خواند و بر اطاعت امرهای آنان تأکید کرد. رییس علمای طالبان، روز دوشنبه، ۲۷ اسد، در نشستی در ولسوالی پریان گفت که مخالفان نظام اسلامی در جامعه عزت ندارند.» در همین‌حال، ساکنان محلی از مسوولان خواستند برای فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌های ولایت فرصت‌های شغلی فراهم شود، هرچند به گفته مردم، یافتن کار در کشور برای غیر طالبان بسیار دشوار شده است. آنان همچنان از تبدیل مکتب‌ها و مؤسسات دولتی به مراکز نظامی انتقاد کرده‌اند که زندگی روزمره مردم را سخت کرده است.

۱۵ اگست؛ نقطه‌عطفی در تاریخ معاصر افغانستان

۱۴۰۴/۰۵/۲۸ 09:15 بدون دیدگاه

بخش سوم تأثیرات منطقه‌ای و بین‌المللی تأثیرات بین‌المللی سقوط نظام جمهوری افغانستان ۱. ضربه به اعتبار آمریکا و ناتو خروج ناگهانی و بی‌نظم نیروهای آمریکایی و سقوط سریع کابل، اعتبار استراتژیک آمریکا را زیر سوال برد. متحدان آمریکا در جهان، به توانایی و تعهد آن در حمایت از شرکایش شک کردند (مثلاً در تایوان، اوکراین، خاورمیانه). ناتو نیز مورد انتقاد قرار گرفت که چرا بدون برنامه‌ریزی، یک پروژه ۲۰ ساله را رها کرد. ۲. احیای تهدید تروریسم فراملی با بازگشت طالبان، فضا برای گروه‌های تروریستی مانند القاعده، داعش خراسان، تحریک طالبان پاکستان (TTP) فراهم شد. نگرانی جدی در سطح

شاه سکولار و گروه افراطی؛ چه‌چیز امان‌الله و هبت‌الله را پیوند می‌دهد

۱۴۰۴/۰۵/۲۷ 12:22 بدون دیدگاه

فردا ۲۸ اسد، مصادف است با روزی که در سال ۱۲۹۸ خورشیدی برابر با ۱۹۱۹ میلادی، امان‌الله‌خان، شاه اصلاح‌طلب و نو‌اندیش افغانستان استقلال کشور را از سلطه انگستان اعلام کرد. این روز تاریخی همواره به‌ یک نقطه عطفی در تاریخ معاصر افغانستان به یاد آورده می‌شود. در همین حال، طالبان روز ۲۸ اسد را به مناسبت استقلال، تعطیل عمومی اعلام کرده‌اند؛ این موضوع پرسش‌های جدی و اساسی را در خصوص ماهیت این بزرگداشت خلق می‌کند، زیرا امان‌الله‌خان هیچ همسویی و وجه مشترک فکری و ایدیولوژیک با طالبان ندارد. امان‌الله‌خان پادشاهی سکولار و دگراندیش افغانستان بود. او در قدم نخست،

قتل‌عام خرد در سرزمین دانش؛ پیامدهای اخراج استادان دانشگاه‌ها در افغانستان

۱۴۰۴/۰۵/۲۷ 11:27 بدون دیدگاه

دانشگاه‌ها، چراغ‌هایی‌اند که در تاریک‌ترین لحظات تاریخ، راه آینده را روشن می‌سازند. این چراغ‌ها با فتیله‌ی اندیشه و سوختِ خرد روشن می‌مانند، و پاسبانان اصلی آن استادانی‌اند که با رنج و زحمت خویش،شعله‌ی آگاهی را در دل نسل‌ها زنده نگاه می‌دارند. هرگاه این پاسبانانتبعید شوند و شعله‌ها خاموش گردند، آنچه باقی می‌ماند، سیاهی جهل و گمراهی است. امروز، افغانستان با زخمی عمیق روبه‌روست؛ زخمِ اخراج استادانی که به جرم اندیشیدن متفاوت، قربانی سیاست‌های بسته و تک‌صدایی شده‌اند. این فاجعه، نه تنها خیانتی آشکار به دانشگاه‌ها، بلکه جنایتی نابخشودنی در حق آینده‌ی یک ملت است. جایگزین‌کردن افراد بی‌دانش و بی‌تجربه

پایان میانه‌روی در طالبان؛ شکست یک پروژه غربی

۱۴۰۴/۰۵/۲۷ 10:55 بدون دیدگاه

در چند سال اخیر، برخی محافل غربی برای ایجاد خوش‌بینی کاذب در میان شهروندان افغانستان، طالبان را به دو دسته‌ی «میانه‌رو» و «تندرو» تقسیم می‌کردند. این روایت از سال‌های پایانی جمهوریت آغاز شد؛ زمانی که غرب، ملا برادر ــ که رهبری هیئت مذاکره‌کننده طالبان در دوحه را بر عهده داشت ــ به‌عنوان چهره شاخص «میانه‌روها» معرفی می‌کرد. چهره‌های موسوم به «میانه‌رو» پس از تسلط دوباره طالبان بر افغانستان، حلقه‌ی میانه‌رو در قالب افرادی چون سراج‌الدین حقانی و ملا محمد یعقوب ــ وزرای داخله و دفاع طالبان ــ معرفی شدند. آنان گاهی در برابر برخی فیصله‌ها و فرمان‌های رهبر طالبان،

گلبدین حکمتیار؛ از انحصارطلبی قومی تا مخالفت با عدالت سیاسی

۱۴۰۴/۰۵/۲۷ 10:25 بدون دیدگاه

انصراف گلبدین حکمتیار، رهبر حزب اسلامی افغانستان، از شرکت در نشست مخالفان سیاسی طالبان در اسلام‌آباد، بار دیگر نگاه‌ها را به سوی مواضع دیرینه و ساختار فکری او جلب کرده است. این تصمیم، در ظاهر یک انتخاب سیاسی شخصی است، اما در بطن خود حامل پیام‌هایی عمیق‌تر درباره نوع نگاه حکمتیار به ساختار قدرت، عدالت قومی، و آینده سیاسی افغانستان است. در حالی‌که بسیاری از چهره‌های سیاسی افغانستان به دنبال ایجاد یک حکومت فراگیر و عادلانه هستند، حکمتیار اما با وجود خفقان و محدودیت ها از سوی طالبان حتی بر دم و دستگاه خود او، همچنان بر مواضع انحصارطلبانه

از بن تا دوحه؛ نقش خلیل‌زاد در بازتولید انحصار پشتونی

۱۴۰۴/۰۵/۲۷ 09:43 بدون دیدگاه

زلمی خلیل‌زاد یکی از شناخته‌شده‌ترین چهره‌های سیاسی افغانستانی‌الاصل در عرصه بین‌الملل است. او پس از مهاجرت به ایالات متحده، پله‌های تحصیلات عالی و سیاست خارجی امریکا را یکی‌یکی بالا رفت و در مقاطعی مهم، از جمله بعد از حملات ۱۱ سپتامبر، در مرکز توجه واشنگتن قرار گرفت. خلیل‌زاد نقش اساسی در تدوین سیاست‌های امریکا در افغانستان و عراق داشت و به عنوان نماینده ویژه امریکا در این دو کشور فعالیت کرد. اما وقتی به کارنامه او در رابطه با افغانستان نگاه کنیم، به سختی می‌توان از آن دفاع کرد. منتقدان جدی او باور دارند که نگاه قومی و قبیله‌ای

۱۵ اگست؛ نقطه‌عطفی در تاریخ معاصر افغانستان

۱۴۰۴/۰۵/۲۷ 08:55 بدون دیدگاه

بخش سوم : طالبان با ایجاد «امارت اسلامی افغانستان» تمامی ساختارهای دموکراتیک سابق را کنار گذاشتند. قانون اساسی، مجلس، انتخابات و رسانه‌های آزاد عملاً از بین رفتند. وضعیت حقوق بشر و زنان محدودیت‌های شدید بر حقوق زنان، آموزش دختران، آزادی بیان و فعالیت‌های مدنی اعمال شد. بسیاری از فعالان حقوق بشر، خبرنگاران و روشنفکران کشور را ترک کردند یا به حاشیه رانده شدند. مهاجرت گسترده پس از ۱۵ اگست، موج بزرگی از مهاجرت به کشورهای همسایه و اروپا شکل گرفت. مردم از آینده نامعلوم، فقر و فشارهای سیاسی فرار کردند. پیامدهای سیاسی سقوط نظام جمهوری افغانستان ۱. سقوط کامل

چهار سال در غربت علم؛ روایت دختر دورمانده از دانشگاه

۱۴۰۴/۰۵/۲۷ 08:47 بدون دیدگاه

من شاگرد سمستر چهار دانشکده زراعت دانشگاه کابل بودم. از تخار آمده بودم و در خوابگاه دخترانه زندگی می‌کردم. زندگی در خوابگاه پر از شلوغی، خنده و قصه بود. هر صبح با صدای زنگ ساعت از خواب بیدار می‌شدم، لباس می‌پوشیدم، کتاب‌ها و جزوه‌هایم را در بغل می‌گرفتم و با شوق راهی صنف می‌شدم. راهروهای دانشگاه پر بود از صدای قدم‌های ما، از شوخی‌های دختران و نگاه‌های پر از امید. دانشکده زراعت برایم فقط یک رشته نبود؛ عشق بود. من همیشه باور داشتم اگر روزی فارغ شوم، می‌توانم با دانشم خاک افغانستان را دوباره زنده کنم. بارها در

سوءاستفاده جنسی گسترده از کودکان در مدارس دینی

۱۴۰۴/۰۵/۲۶ 12:31 بدون دیدگاه

سوءاستفاده جنسی و نظامی‌گری در مدارس جهادی افغانستان از کودکان؛ جامعه‌‌ای در حال فروپاشی و نسلی در حال نابودی افغانستان در سال‌های اخیر شاهد گسترش مدارس دینی(مدارس‌الجهاد و غیره مدارس دینی) تحت کنترل طالبان بوده است. این مدارس که به‌ظاهر مراکزی برای آموزش تعالیم اسلامی هستند، در عمل به مکان‌هایی برای “سوءاستفاده جنسی از کودکان” و “تربیت سربازان آینده طالبان” تبدیل شده‌اند. این روند نه‌تنها حقوق کودکان را نقض می‌کند، بلکه آینده افغانستان را به سوی تباهی می‌کشاند. این مقاله به بررسی این فاجعه انسانی می‌پردازد و پیامدهای آن را تحلیل می‌کند. گزارش‌های بی‌شماری از سوی سازمان‌های حقوق

شکست توازن قومی در افغانستان؛ چرا توازن قومی در افغانستان برهم‌خورد؟

۱۴۰۴/۰۵/۲۶ 11:43 بدون دیدگاه

برهم خوردن توازن قومی در افغانستان ریشه در مجموعه‌ای پیچیده و درهم‌تنیده از عوامل تاریخی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی دارد که طی قرن‌ها شکل گرفته و به‌ویژه در دو قرن اخیر تشدید شده است. این عدم توازن تنها یک مسئله جمعیتی نیست، بلکه به توزیع ناعادلانه‌ی قدرت سیاسی، منابع اقتصادی، فرصت‌های اجتماعی و نمایندگی فرهنگی مربوط می‌شود. در اینجا به مهم‌ترین دلایل این پدیده می‌پردازیم: ۱-تاریخ استبدادی و تمرکزگرای قدرت سلطنت‌های متمرکز: حکومت‌های مرکزی به‌ویژه از زمان امیر عبدالرحمان خان در اواخر قرن ۱۹ به بعد اغلب با زور و سرکوب، تلاش کردند یک دولت متمرکز بسازند. این

وضعیت غم انگیز هزاره‌ها در زیر سلطه طالبان

۱۴۰۴/۰۵/۲۶ 10:56 بدون دیدگاه

شبکه تحلیلگران بُلاق در یک گزارش تحقیقی جدیدا اعلام کرده است، وضعیت امنیتی، اقتصادی و اجتماعی هزاره‌ها در افغانستان تحت کنترل طالبان به شدت وخیم و رقت انگیز شده است. شبکه تحلیلگران بلاق مستقر در نیویارک امریکا یک سازمان غیرانتفاعی و مستقل است که در زمینه عدالت، صلح و برابری فعالیت می‌کند. این گزارش می‌گوید طالبان زمین‌های و جایداد مردم هزاره را غصب کرده، آنان را به کوچ اجباری واداشته و زنان و دختران هزاره و افراد شاخص از جامعه هزاره بدون کوچکتری دلیل بازداشت، شکنجه و ناپدید می‌شوند. این گزارش که بر اساس مصاحبه با ۳۵۵ شهروند در

فریادی از خاکستر؛ پوزش نامه‌ای از بال‌های شکسته‌ی آزادی

۱۴۰۴/۰۵/۲۶ 10:24 بدون دیدگاه

روزی که آزادی پرنده‌اش را با بال‌های شکسته بر زمین کوفت؛ روزی که سیاهی، چشمان وطن را بست. اما از دلِ آن تاریکیِ سهمگین، شمع‌های پایداری افروخته شد! اینک، در برابرِ قامتِ خمیده‌ی تاریخ، با آوایی لرزان از شرم، اما با اراده‌ای پولادین، پوزشِ خویش را نثارِ مقاومتِ بی‌همتایی شما زنان می‌کنیم و بر فردا عهد می‌بندیم. روزی سیاه، روزی زخمی! «۱۵ آگیست ۲۰۲۱ » بر پیشانی تاریخِ ما، داغِ ننگی است بس گران. سقوطِ ناگهان، توفانی بپا کرد: هزاران پیر و جوان، آواره‌ی باد شدند، ریشه‌کن از دیار. و نیمی از پیکرِ ملت – زنانِ سرزمینم – در