تحلیل

پته‌خزانه و مراجع علمی جهان

۱۴۰۲/۰۱/۲۷ 15:58 بدون دیدگاه

استاد عبدالحی حبیبی دانشمند بزرگی بود و نبوغ قابل توجهی داشت. او زبان عربی، انگلیسی و اردو را می‌فهمید و با سانسکریت و فارسی باستان نیز آشنایی داشت. برخی کارهای تحقیقی او در افغانستان منحصر به فرد و بی‌نظیر است و دنیا به پژوهش‌ها و آثار او اهمیت می‌دهد. با این حساب مساله‌ی پته‌خزانه و گرایش‌های قومی او در تحقیقات تاریخی و زبانی، کارهای خوب او را نیز تا حدود بسیاری صدمه زده است. استاد حبیبی در پته‌خزانه دست به دامان تاریخ غور شد و با پشتون معرفی کردن سلاطین و مردم غور، سعی کرد حضور پشتون‌ها

چرا طالب نمی‌داند که جسد، دشمن نیست؟!

۱۴۰۲/۰۱/۲۷ 10:18 بدون دیدگاه

حتما شما بارها در رسانه‌ها اعلامیه‌های نظامیان را شنیده‌اید. در اعلامیه‌های نظامیان یکی از اصطلاحاتی که بسیار پُرکاربرد است، اصطلاح «خارج‌شدن از صف محاربه» است؛ طوری که همیشه با طمطراق می‌گویند که سربازانِ ما به این تعداد افراد دشمن را کشته و زخمی نموده و از صف محاربه خارج کردند. «از صف محاربه خارج‌شدن» دومعنا دارد: یکی این‌که آن افراد دیگر توانایی جنگیدن را ندارند و دوم این‌که دیگر دشمن نیستند. معنای دوم «از صف محاربه خارج‌شدن» قربانیانِ جنگ از هنگامی مطرح شد که هنری دونان، مرد ثروت‌مند سویسی، صلیب سرخ را تاسیس کرد. قصه تاسیس صلیب سرخ

نگاه اشغالی آی اس آی به جنوب افغانستان

۱۴۰۲/۰۱/۲۷ 07:11 بدون دیدگاه

در این اواخر پاکستان که محور شرارت و منبع تولید تروریسم و بنیادگرایی در جنوب آسیا پنداشته می‌شود، سخت با چالش‌های بزرگی که امنیت ملی، ثبات و بقای این کشور را تهدید می‌کند از سوی گروه‌های تروریستی مانند: تحریک طالبان پاکستان(تی تی پی) و جنبش جدایی‌ طلبان‌بلوچ و پشتون مواجه است. پس از قدرت گیری مجدد طالبان در افغانستان و احیای حکومت خود خوانده‌ی امارت اسلامی در کابل، تحریک طالبان پاکستان با الهام گیری از طالبان افغانستان تلاش‌های خود را در جهت زمین‌گیر کردن دولت پاکستان که در یک سال پسین با دشواری‌های فراوانی چون تورم شدید اقتصادی و

شعله‌ی‌های نژادگرا؛ از مظلوم‌نمایی تا منازعات قومی

۱۴۰۲/۰۱/۲۶ 15:28 بدون دیدگاه

در روز‌های پسین بار دیگر مسئله قومیت و طرح گسترش دایره نفوذ قومی از سوی تعدادی از افراطیون قومی داغ شده است. این مسئله پس از نوشته «نجیب بارور» شاعر فارسی زبان که اخیرا تصمیم گرفته است اشعاری به سبک شهنامه در وصف و معرفی مردم و جغرافیای پنجشیر بسراید، مطرح گردید. البته روی بحث اخیر برخواسته از منشأ قومی (دره هزاره) پنجشیر آغاز گردید که در ادامه تعدادی از مدعیان روشنفکری و شعله‌ی‌های قومی در فضای مجازی به رد و بد و دشنام آقای نجیب بارور پرداخته و این موضوع را بیشتر دامن زدند. مدعیان قومی ما

حکومتِ فراگیر، حکومت تغلب نیست

۱۴۰۲/۰۱/۲۶ 14:52 بدون دیدگاه

پنج‌شنبه گذشته هنگامی که وزیر امور خارجه ایران با ملا متقی وزیر خارجه طالبان در حاشیه نشست سمرقند دید، از وی در باره‌ چرایی و علل اجرایی‌نشدن وعده این گروه مبنی بر تشکیل حکومت فراگیر در افغانستان پرسید. پس از انتشار ویدیوکلیپ این سخنان در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی، ذاکر جلالی، رییس اداره امور سیاسی وزارت خارجه طالبان، در تویتر واکنش نشان داده و نوشته که متقی نیز در پاسخ آقای عبداللهیان طعنه‌آمیز گفته است که: «حکومت فراگیر چگونه است؟ شما برای ما یک نمونه در منطقه یا جهان را ذکر کنید. به ویژه مثالی از حکومت

پنجشیر را کالبدشکافی نکنید!

۱۴۰۲/۰۱/۲۶ 13:33 بدون دیدگاه

چند روزی است که در شبکه‌های اجتماعی روی هویتِ قومی باشندگانِ ولسوالی/شهرستانِ دره‌ی ولایتِ پنجشیر بحث جریان دارد. این مباحثه پس از آن آغاز شد که نجیب بارور در «پنجشیرنامه»اش ادعا کرد که هویتِ همه‌ی مردم این ولایت تاجیک است. به دُنبال آن شماری از افراطیون قومی در شبکه‌های اجتماعی شروع کردند به تجزیه و تقسیم مردم پنجشیر به هزاره و تاجیک. این مباحثه هنوز در شبکه‌های اجتماعی داغ است و هر کسی از ظن خود هویتی برای مردم پنجشیر تعریف می‌کند. نامی را که من برای این مباحثه گذاشته‌ام «کالبدشکافی پنجشیر» است. «کالبدشکافی» یکی از اصطلاحاتِ علوم

پایان نشست سمرقند و تاکید همیشگی بر حکومت فراگیر

۱۴۰۲/۰۱/۲۵ 18:55 بدون دیدگاه

منازعه چهل و دو سه ساله و تکرار چرخه‌ای باطل تحولات افغانستان، بررسی‌های علمی و جامعه‌شناسانه، کشور‌های همسایه،منطقه و جهان در مورد افغانستان این کشورها را به این باور رسانده است که افغانستان یک جامعه متکثر و چند‌پاره و ناهمگون به لحاظ، زبانی و مذهبی است و با توجه به بافت‌های اجتماعی افغانستان هیچ قوم،گروه و اقلیتی به یگانگی خود توانای مدیریت و رهبری این کشور را ندارد. گذشته از عوامل و کدهای دورنی که افغانستان با آن مواجه است و این کشور را از مسیر توسعه و ثباث سیاسی بازمانده است. همسایه‌گان افغانستان را که هر کدام دارای

عطار، چگونه عطار شد؟

۱۴۰۲/۰۱/۲۵ 15:27 بدون دیدگاه

بیست و پنجم فروردین/حمل، روز بزرگداشت عارف و شاعر بزرگ خراسان، شیخ عطار نیشابوری فرخنده و مبارک باد. شیخ فریدالدین ابوحامد محمد بن ابوبکر ابراهیم عطار نیشابوری مشهور به شیخ عطّار نیشابوری (۱۱۴۶م/۵۴۰ق -۱۲۲۱م/۶۱۸ق) یکی از عارفان بزرگ خراسان در سده های ششم و هفتم هجری شمسی به شمار می رود. او در سال ۵۴۰ هجری برابر با ۱۱۴۶ میلادی در نیشابور زاده شد و در ۶۱۸ هجری به هنگام حمله‌ی مغول به شهادت رسید. یک عطار چگونه عطار شد؟ آورده اندکه «روزی عطار نیشابوری در دکان خود مشغول به معامله بود که درویشی به آنجا

افغانستان و روز جهانی قدس

۱۴۰۲/۰۱/۲۵ 15:10 بدون دیدگاه

از هنگامی که امام خمینی، رهبر فقید انقلاب اسلامی ایران، در سال ۱۳۵۸ هجری خورشیدی، جمعه پایانی ماه مبارک رمضان را روز جهانی قدس نامید، این روز از سوی همه مسلمانان تجلیل گردیده و بزرگداشت می‌شود. این روز در افغانستان، اگرچه در سال‌های پسین از سوی مردم تجلیل می‌گردد، اما در گهگاهی برخی از به اصطلاح روشنفکران زمزمه‌ می کنند‌ که نباید از قدس حمایت کرد و قدس یک مساله‌ای عربی است و به ما تعلق ندارد. گروه‌هایی که می‌خواهند این موضوع را تبلیغ کنند، بیشتر تلاش می‌کنند تا این معضل را مساله‌ عرب‌ها وانمود ساخته و مردم افغانستان

فلسطین؛ یک‌صد سال تحمل ظلم و جنایت و بی وطنی

۱۴۰۲/۰۱/۲۵ 14:22 بدون دیدگاه

با گذار از گذشته تاریخی ملت مظلوم فلسطین که مجال سخن در آن نیست، باید گفت که از تحمیل درد و رنج بر ملت فلسطین توسط استعمار و استکبار، بیش از یک‌صد سال می‌گذرد. در سال ۱۹۱۷م با اعلامیه و طرح بالفور، وزیر خارجه وقت بریتانیا، زمینه اشغال سرزمین‌ها و بدبختی ملت مظلوم فلسطین زمینه‌سازی گردیده و اسکان دوباره یهودیان در سرزمین فراهم و عملی شد. بعد از طرح بالفور و اجرای آن تا پایان جنگ جهانی دوم، روند جایگزینی یهودیان هرچند در ابعاد کمتر و به کندی پیش می‌رفت، اما بعد از جنگ جهانی دوم و

هویت تک‌واره؛ افسانه تباهی و اسطوره بازگشت به خویش

۱۴۰۲/۰۱/۲۴ 16:13 بدون دیدگاه

از اهالی شهرستان خنجان ولایت بغلان هستم. چندسالی است که بر سر هویت قومی من و امثال من، جدال‌های فیسبوکی راه افتاده است. برخی مرا “هزاره” می‌خوانند و شعار “بازگشت به خویش” را به گوشم زمزمه می‌کنند، و برخی مرا “ترک” و “تاجیک” خوانده و آن هیاهوها را ساختگی و جعلی می‌دانند. … بالآخره من کیستم؟ ذوحیاتین اری دلوکا، نویسنده شهیر ایتالیایی، در کتاب “طبقه هم‌کف” می‌نویسد: ” هر یک از ما جمعیتی در خود نهان دارد، هر چند که با گذشت زمان تمایل می‌یابیم این کثرت را به فردیتی بی‌مایه تبدیل کنیم. ما مجبوریم فرد بمانیم و

چرا پاره‌ای از جوانان مذهبی اهل تحقیق و مدارا نیستند؟

۱۴۰۲/۰۱/۲۴ 15:13 بدون دیدگاه

«جنگ هفتاد و دو ملت همه را عذر بنه» اختلافات فکری و عقیدتی همیشه و در همه‌ی جوامع وجود داشته است. جامعه ما هم به‌سان سایر جوامع از تکثر فکری، فرهنگی و عقیدتی بی‌بهره نمانده است. کاملا واضح است که در افغانستان گروه‌های قومی، نژادی، عقیدتی، فرهنگی و فکری متعددی می‌زیند. گروه‌ها و مکتب‌هایی که یکایک خاست‌گاه‌های به‌خصوص خود را دارند و هر کدام فلسفه‌ای برای پدید آمدن. من چنین می‌اندیشم که شاید تمام این‌ گروه‌ها، سعی بر آن دارند تا بقا یابند و جاودانه گردند. طوری‌که من فکر می‌کنم، بقای این فرهنگ‌ها، عقاید و مکتب‌های فکری در

دیپلماسی سمرقند

۱۴۰۲/۰۱/۲۴ 13:04 بدون دیدگاه

قرار است تا یک روز دیگر شهر تاریخی سمرقنداو زبیکستان شاهد برگزاری دور سوم نشست وزیران خارجه کشورهای همسایه‌ی افغانستان پیرامون دریافت یک راه حل بومی برای بحران و بی‌ثباتی سیاسی-امنیتی در حال گسترش این کشور باشد. در آستانه‌ی بیست ماهه‌گی حاکمیت گروه طالبان و فروپاشی نظام جمهوریت در افغانستان به نظر می‌رسد، دو آجندای منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای در جهت دریافت یک ساز و کار سیاسی همه‌پذیر برای آینده افغانستان جریان دارد. ۱– آجندای منطقه‌ای: آجندای اولی را روسیه، چین، ایران و بقیه‌ همسایه های افغانستان دنبال می‌کند که از دوسال به این‌سو منطقه شاهد نزدیک به

تفکر انسان دورگه؛ تلاقی ایران و اسلام در افکار امام ابوحنیفه

۱۴۰۲/۰۱/۲۳ 12:16 بدون دیدگاه

این‌جا سخن در باره‌ی امام ابوحنیفه (رح) بنیانگذار مکتب فقهی و کلامی احناف است. مکتب فقهی و کلامی که او بنیان‌گذاری کرده، بزرگ‌ترین مکتب فقهی و کلامی در سطح جهان اسلام بوده و در میان متفکران به‌عنوان مکتب خردگرای اعتدالی و مبلّغ تسامح و تساهل شناخته می‌شود. درست به دلیل همین ویژگی‌هاست که برخی پژوهشگران از امام ابوحنیفه همچون «معتزله شریعت» و برخی دیگر همچون یکی از رهبران مرجئه یاد می‌کنند. یکی از مباحثی که درباره مکتب امام ابوحنیفه کمتر کاویده شده، هویت مرزی بنیادگذار آن و تأثیر این هویت بر آموزه‌هایش است. امام ابوحنیفه شخصیتی بوده است دارای

امام علی (ع) و عدالت اجتماعی

۱۴۰۲/۰۱/۲۳ 12:08 بدون دیدگاه

امروز و امشب همزمان با شب‌های قدر و نزول قرآن کریم، بنابر روایات اسلامی، سالروز شهادت حضرت علی (ع) امام اول شیعیان و خلیفه چهارم اسلام نیز است. حضرت علی با استناد مورخین و راویان اسلام و غیر اسلام، در کنار صفات چون شجاعت، سخاوت، علم و بردباری؛ به عنوان حاکم عادل اسلامی شناخته می‌شود که همه‌ی مذاهب و فرق اسلام بدون استثنا به این صفت وی معترف اند. البته عدالت به عنوان محور در رفتار و رویکرد حکومت‌ها – چه اسلامی و یا غیر اسلامی- همواره سایر کنش‌های حاکمیتی را تحت شعاع قرار داده است. از

واکنش‌ها به یک خبر تاییدناشده

۱۴۰۲/۰۱/۲۳ 11:54 بدون دیدگاه

واکنش ها به خبر شهادت فرمانده اکمل امیر (هرچند که خبر شهادت او تا این لحظه تایید نشده) و همرزمان او، می‌تواند میزان نفرت مردم از دژخیمان طالب را نشان دهد. آنچه که از رصد افکار عمومی در افغانستان به دست می آید اینست که قاطبه مردم افغانستان، اکمل امیر را به چشم یک قهرمان می‌بینند و خود را در شهادت او سوگوار میدانند. آنچه که باعث شده مردم، اینگونه افرادی چون اکمل را دوست بدارند و در رثای او مویه کنند، پایداری او بر عهدی است که در مبارزه با دژخیمان طالب با مردم بسته بود. اندوه

طالبان؛ پاک‌سازی قومی با رویکرد ایدولوژی، خشونت و منفعت گرایی

۱۴۰۲/۰۱/۲۲ 15:17 بدون دیدگاه

پاک‌سازی قومی یعنی کوششی قهرآمیز جهت یک‌دست‌سازی منطقه‌ای از لحاظ قومی است که معمولاً با تبعید، مهاجرت و جایگزینی اجباری و کشتار صورت می‌گیرد. پاک‌سازی قومی، معمولاً با نابودی بخش بزرگی از آثاری تاریخی، فرهنگ، زبان، خانه‌ها و دیگر مظاهر تمدنی قوم و ملیتی همراه است. شاید بتوان گفت پاک‌سازی قومی، نوعی نسل کشی است که بیشتر برای زدودن قوم «هدف» از یک منطقه‌ی جغرافیایی خاص انجام می‌پذیرد و معمولاً سبب تغییر جغرافیای قومی- نژادی-مذهبی آن منطقه می‌شود. پاک سازی قومی در افغانستان از زمان تأسیس کشوری به نام « افغانستان» به بعد جریان داشته است و در

بودا و تروریست: نشانه‌های تغییر یک تروریست به خشونت‌پرهیز

۱۴۰۲/۰۱/۲۲ 14:34 بدون دیدگاه

چند روز پیش وقتی به کتاب‌فروشی‌های خیابان انقلاب سر زدم، ناگهان نگاهم به کتابی افتاد که عنوانش بود: «بودا و تروریست: کتاب فلسفی در‌باره خودشناسی، پیوندهای انسانی و خشونت» اثر ساتیش کمار. از افغانستان باشی و نگاهت به چنین عنوانی بیفتد، بعید است که نخری. رفتم کتاب را برداشتم تا ببینم چه درسی از بودا، آن مرد رهیده و روشنی‌یافته، در مبارزه با تروریسم می‌توان آموخت؟ آیا راهی هست که تروریستان را رام کرد و از جانی به خشونت‌پرهیز تغییر داد؟ با چنین پرسش‌هایی، به سراغ کتاب رفتم. ساتیش کُمار، نویسنده هندی، در این کتاب داستان مواجهه

چرا باید از فلسطینیان حمایت کرد؟

۱۴۰۲/۰۱/۲۲ 14:16 بدون دیدگاه

اگر کسی از من بپرسد که مهم‌ترین ویژگی دنیای مدرن چیست؟ در پاسخ خواهم گفت: رشد علم و تکنولوژی، همراه با انحطاط اخلاق و انسانیت. اگر کسی بپرسد بارزترین مصداق این امر کجا است؟ در جواب به سرزمین فلسطین اشاره خواهم کرد. آری سرزمین فلسطین، مصداق بارزِ رشد علم و تکنولوژی در جوامع بشری همراه با انحطاطِ اخلاق و انسانیت می‌باشد. فلسطین امروزه به آزمایشگاهِ پیشرفته‌ترین و تکامل یافته‌ترین تکنولوژی تسلیحاتی غرب مبدل گردیده است. کمپنی‌های اسلحه‌سازی غرب، همه روزه با استفاده از آخرین یافته‌های علمی، پیشرفته‌ترین مدلِ اسلحه‌های کشتار همگانی را آماده می‌سازند و در اختیار

شکستِ طالبان در تنظیم مناسبات تباری در افغانستان

۱۴۰۲/۰۱/۲۲ 13:37 بدون دیدگاه

دو روز قبل محمد اکبری، معاونِ شورای علمای شیعه افغانستان، با مولوی عبدالکبیر، معاونِ سیاسی ریاست‌الوزرای طالبان، دیدار کرد. چنان‌که رسانه‌ها گزارش کرده است، مولوی عبدالکبیر در این نشست به آقای اکبری گفته که طالبان میان شیعه و سنی فرق نمی‌گذارد و تعصب قومی را حرام می‌داند. سپس محمد اکبری نیز این سخن را به نقل از معاون سیاسی رییس‌الوزرا به رسانه‌ها مخابره نموده و شماری از آدم‌های خوش‌باور نیز در شبکه‌های اجتماعی رقص و پای‌کوبی راه انداختند که طالبان تعصب قومی را حرام می‌دانند. آن‌چه را که من می‌خواهم خطاب به این خوش‌باوران بگویم این است: