افغانستان

ندای کم‌سابقه شیعه و سنی از هرات؛ خیابان‌ها علیه افراطیت متحد شدند

2026/04/15 11:05 بدون دیدگاه

در پی شهادت ۱۱ تن از مردمان اهل تشیع در هرات و در اقدامی کم‌سابقه هزاران شهروندان هرات اعم از شیعه و سنی با وجود مخالفت صریح مقامات طالبان برای اعتراضات، به خیابان‌ها آمدند و با شعار «مرگ بر تروریسم»، کشتار غیرنظامیان شیعه در ولسوالی انجیل را محکوم کردند. موج اعتراضات مردمی که در مراسم خاک‌سپاری ۱۱ قربانی تیراندازی شکل گرفت، نشان داد که سیاست‌های تفرقه‌افکنانه گروه های افراطی نه تنها شیعیان، بلکه اهل سنت را نیز در همراهی با شیعیان به خیابان‌ها کشانده است. فاجعه انجیل؛ چهار مرد مسلح و ۱۱ شهید شیعه عصر جمعه گذشته، ولسوالی انجیل

سرکوب، بیکاری و مهاجرت؛ چهره واقعی زندگی مردم در افغانستان امروز

2026/03/31 09:42 بدون دیدگاه

دیروز سازمان ملل متحد در گزارشی هشدار داد که پس از بازگشت طالبان به قدرت، وضعیت زندگی مردم عادی در افغانستان نه‌تنها بهبود نیافته، بلکه به‌طور بی‌سابقه‌ای وخیم‌تر و بحرانی‌تر شده است. این گزارش در واقع بازتاب واقعیتی است که میلیون‌ها شهروند افغانستان هر روز آن را با پوست و گوشت خود لمس می‌کنند. امروز دیگر سخن گفتن از بحران تنها یک تعبیر سیاسی یا رسانه‌ای نیست؛ بلکه این واژه به واقعیت تلخ زندگی مردم تبدیل شده است. بیکاری گسترده، فروپاشی اقتصاد، سرکوب آزادی‌های فردی، تعقیب و شکنجه منتقدان و شکل‌گیری یک ساختار قومی در قدرت، همه و همه

چرا مردم افغانستان برای رفتن طالبان لحظه‌شماری می‌کنند؟

2026/03/30 10:38 بدون دیدگاه

در روزهای اخیر، اظهارات امان‌الدین منصور، استاندار تاجیک‌تبار طالبان در هلمند، بار دیگر نشان داد که نارضایتی مردم افغانستان از حکومت طالبان به سطحی بی‌سابقه رسیده است. او در یکی از سخنرانی‌هایش اعتراف کرده که مردم از او می‌پرسند طالبان چه وقت می‌روند. این جمله کوتاه اما بسیار معنادار است؛ زیرا نشان می‌دهد که حتی در مناطق تحت کنترل کامل طالبان نیز مردم دیگر امیدی به اصلاح وضعیت ندارند و چشم‌انتظار پایان این حاکمیت هستند. پرسش اساسی این است که چرا مردم تا این اندازه برای رفتن طالبان لحظه‌شماری می‌کنند؟ آیا سیاست‌های سرکوبگرانه، تعصب قومی و مذهبی، محدودیت‌های شدید

افغانستان امروز؛ کشوری بدون آزادی، بدون آموزش و در آستانه گسترش تروریسم

2026/03/29 09:52 بدون دیدگاه

افغانستان امروز در یکی از تاریک‌ترین مقاطع تاریخ معاصر خود قرار دارد؛ مقطعی که در آن نه تنها یک حکومت غیرمشروع و سرکوبگر بر سرنوشت مردم مسلط شده، بلکه این کشور بار دیگر در حال تبدیل شدن به مرکز تجمع و فعالیت گروه‌های افراطی و تروریستی است. پس از بازگشت طالبان به قدرت، بسیاری از امیدها برای ثبات، امنیت و زندگی عادی مردم افغانستان از بین رفت و جای آن را ترس، محدودیت و ناامنی گرفت. واقعیت این است که امروز افغانستان نه یک دولت ملی، بلکه یک نظام ایدئولوژیک و بسته را تجربه می‌کند که نه به خواست

کابل وتهران دردمند

2026/03/18 08:41 بدون دیدگاه

کابل، شهر ستمدیده در درازنای تاریخ معاصر که به آوارگی، جنگ، ستم، درگیری، کشتار، باروت و تفنگ نامش گرده خورده است. آنجا که حرف از جنگ و خونریزی به زبان آید، نام کابل به میان آید . کابل یادگار تمدن اسلامی در دوره تیموری، نگین روزگار بابری؛ شهری است نماد مظلومیت، جایی که در لایی تاریخ معاصر روایت های از جنس نابرابری، و وحشت با خود منتقل کرده است. روایت های که زبان از گفتار آن و دست از نوشتار آن عاجز می ماند. ددمنشان تاریخ چه ستم های که بر این بیچارگگ روا داشتند! چه جنایت های در

ده دلیل برای اینکه جنگ طالبان و پاکستان جنگ دو دولت نیست

2026/03/09 08:44 بدون دیدگاه

در ماه‌های اخیر تنش‌ها و درگیری‌های زیادی در امتداد مرزِ بین‌المللی دیورند، میان طالبان و پاکستان رخ داد. در تبیین و تحلیل این درگیری‌ها، دیدگاهای مختلفی مطرح شده است. اما اگر این وضعیت را با معیارهای علوم سیاسی، جامعه‌شناسی، حقوق بین‌الملل و واقعیت‌ها و مناسبت‌های حاکم بر اوضاع کنونی پاکستان و افغانستان بررسی کنیم، به‌سادگی می‌توان فهمید که این درگیری بیش‌تر «تقابل میان طالبان و پاکستان» است، نه «جنگ پاکستان با افغانستان به‌عنوان یک دولت–ملت». ده دلیل ذیل این برداشت را بازگو می‌کند. ۱. نبودِ دولت به‌معنای حقوقی در افغانستان. دولت صرفاً به‌معنای کنترولِ یک سرزمین، آن هم با

و این سقوط…

2026/03/03 10:05 بدون دیدگاه

ام‌روز امت به قاضیانِ خودخوانده نیاز ندارد؛ به مردانی نیاز دارد که زبان‌شان وحدت بسازد نه آتشِ تفرقه. ما در روزگاری نفس می‌کشیم که بیش از هر زمانـــی دیگر به یک امت بودن نیاز داریم؛ امتی‌ که اگرچه جغرافیایش پاره‌پاره است، مذاهب‌‌واقشارش رنگارنگ؛ اما قلبش باید در برابر دشمنِ خون‌آشام و متجاوز، یک‌صدا بتپد. درد این‌جاست که به جای صف بستن در برابر دشمنِ زبون و خون‌خوار، در میدانِ تکفیرِ یکدیگر شمشیر می‌کشیم؛ هرکس و هر گروهِ دفترِ بهشت‌ودوزخ گشوده و خود را مأمورِ تقسیمِ سرنوشتِ بندگانِ خدا می‌پندارد. و هر تازه‌ به‌دوران‌ رسیده‌ای کلیـدِ بهشت را در جیب

نقش پاکستان در بی‌ثباتی افغانستان

2026/03/02 09:36 بدون دیدگاه

به تازگی بار دیگر و به شدت غیر قابل پیشینه درگیرها و تنش‌های مرزی میان افغانستان و پاکستان به اوج خود رسیده‌است. گزارش‌هایی ضد و نقیضی در بارهٔ تلفات دو طرف شنیده می‌شود و تاکنون به‌گونه دقیق آمار کشته‌ها و زخمی‌های طرف‌های درگیر مشخص نیست. هم‌چنان در حالی‌که چندین کشور آماده‌‌گی خود را برای تسهیل گفت‌وگوها میان پاکستان و افغانستان اعلان کرده‌اند، تاکنون هیچ گفت‌وگوی به منظور کاهش تنش‌ها آغاز نگردیده‌است. همیشه زمانی‌که درگیرهای مرزی و تنش‌ها میان کابل و اسلام آباد آغاز می‌شود، نقش پاکستان در بی‌ثباتی افغانستان یادآوری می‌‌گردد و موضع‌گیرهایی مختلف و متناقض این کشور در

سه موضع گیری در قبال جنگ طالبان و پاکستان؛ کدام درست است؟

2026/02/28 12:11 بدون دیدگاه

در پی درگیری طالبان با نظامیان پاکستانی در چند روز گذشته که به جنگ مستقیم و متعاقب آن حملات هوایی گسترده پاکستان به ولایات کابل، قندهار، ننگرهار و… انجامید؛ این مسئله واکنش‌های گسترده و بعضاً متضادی را در میان مردم، سیاسیون، جوانان و فعالان کشور در پی داشته است. در این زمینه تقریباً سه موضع‌گیری متفاوت را شاهد بوده‌ایم که شکاف‌های عمیق جامعه را در قبال این مسئله نشان می دهد. همصدایی با طالبان به نام تجاوز به وطن؛ قوم‌محوری یا وطن‌پرستی؟ پس از اصرار طالبان افغان در حمایت از تی تی پی و متعاقب آن حملات هوایی پاکستان

حذف، تبعیض و انحصار؛ موانع تحقق عدالت در افغانستان

2026/02/25 09:45 بدون دیدگاه

امروز در برخی کشورهای جهان از روز جهانی عدالت اجتماعی تجلیل به عمل می‌آید؛ مفهومی که بر برابری فرصت‌ها، رفع تبعیض، توزیع عادلانه منابع و مشارکت همه شهروندان در تصمیم‌گیری‌های سیاسی تأکید دارد. عدالت اجتماعی تنها یک شعار اخلاقی نیست، بلکه بنیان ثبات سیاسی، توسعه پایدار و همبستگی ملی در هر جامعه‌ای به شمار می‌رود. با این حال، افغانستان از جمله کشورهایی است که این مفهوم در آن بیش‌تر به یک آرمان دوردست می‌ماند تا یک واقعیت ملموس. نبود عدالت اجتماعی در این سرزمین، نه‌تنها زمینه‌ساز دهه‌ها جنگ و بی‌ثباتی بوده، بلکه موج‌های گسترده آوارگی، مهاجرت و شکاف‌های عمیق

تاریخ آموزگار سترگی است

2026/02/22 20:06 بدون دیدگاه

یک آقای محمد حسن ولس مل در سالهای جهاد در شهر پشاور هفته نامه‌ی بنام “مجاهد ولس” منتشر می کرد. در این هفته نامه در کنار لعن و طعن به اتحاد شوروی و ایادی آن از تنظیم های جهادی که در آن شهر مرکزیت داشتند، خرده می گرفت و شماره‌ی خالی از این مطالب نبود. در آن سال ها آقای گلبدین حکمتیار خود را نسبت به سایر سران جهادی جدی و فعال نشان می داد‌. او از پولیس پاکستان خواست ،تا ولس مل را زندانی کند، که همان شد و آقای ولس مل به مرکز پولیس کشانده شد. شاید

زبان مادری؛ زبان فارسی و چالش‌های آن افغانستان

2026/02/21 10:10 بدون دیدگاه

زبان مادری، نه فقط ابزار ارتباط، بلکه ظرف حافظه، فرهنگ، هویت و تجربه‌های جمعی است. هر زبان، جهان‌بینی ویژه‌ای را با خود حمل می‌کند و فرهنگ‌های زبانی، تاریخِ زیستِ مردمی را بازتاب می‌دهند که با آن سخن گفته‌اند و با آن می‌اندیشیده‌اند. زبان فارسی در گستره‌ی فرهنگی افغانستان، صرفاً وسیله‌ای برای سخن نیست؛ «هویت» است. این زبان زبانِ شعر و عشق مولانا و حافظ، زبان ادب و فلسفه‌ی خیام و سنایی، و زبان داستان و زندگی مردمان این سرزمین بوده است. روز جهانی زبان مادری فرصتی است تا به تجلیل و بازاندیشی درباره جایگاه زبان فارسی در افغانستان

روز جهانی عدالت؛ بررسی تبعیض‌های سیستماتیک و سرکوب‌گرانه طالبان در افغانستان

2026/02/20 14:03 بدون دیدگاه

روز جهانی عدالت هر سال در ۲۰ فوریه برگزار می‌شود تا اهمیت برابری، حقوق بشر و مبارزه با نابرابری یادآوری شود. این روز فرصتی است برای محک زدن عملکرد حکومت‌ها در رعایت عدالت و حقوق شهروندان. اما در افغانستان، حاکمیت طالبان نه تنها عدالت را نادیده گرفته، بلکه با سیاست‌های تبعیض‌آمیز و سرکوب‌گرانه خود، ساختارهای نابرابری را به شکل سیستماتیک تقویت کرده است. تبعیض قومی طالبان قدرت را عملاً در دست پشتون‌ها متمرکز کرده‌اند؛ حدود ۹۰ درصد اعضای کابینه را همین قوم تشکیل می‌دهد و سایر اقوام مانند تاجیک‌ها، هزاره‌ها و ازبک‌ها تقریباً هیچ نقشی در تصمیم‌گیری‌های سیاسی ندارند.

۲۶ دلو؛ خروج شوروی از افغانستان و درس‌های ناتمام تاریخ

2026/02/15 09:17 بدون دیدگاه

امروز سال‌روز پایان روند خروج سربازان قشون سرخ شوروی از افغانستان است؛ رویدادی که در حافظه تاریخی ما به عنوان «پیروزی» ثبت شده، اما کمتر درباره پیام‌های ناگفته و درس‌های ناتمام آن سخن گفته‌ایم. ۱۵ فبروری ۱۹۸۹، آخرین ستون نیروهای شوروی از پل حیرتان گذشت و به آن سوی آمو رفت. تصویری که از آن روز در ذهن بسیاری مانده، عبور جنرال بوریس گروموف از مرز است؛ تصویری که برای یک طرف پایان مداخله و برای طرف دیگر آغاز فصل تازه‌ای از ابهام بود. اما پرسش اینجاست: آیا آن خروج، واقعاً پایان یک بحران بود یا آغاز بحران‌های پیچیده‌تر؟

افشار؛ عدالت‌خواهی یا قبیله‌گرایی؟

2026/02/14 10:06 بدون دیدگاه

سوزان نیمن، نویسنده‌ی کتاب “چپ ووک نیست”، در نقد سیاست‌های هویتی معاصر نکته‌ای تأمل‌برانگیز مطرح می‌کند. به باور او، روزگاری شعار جریان‌های پیشرو «همبستگی بین‌المللی» بود؛ یعنی دفاع از ستمدیده، صرف‌نظر از هویت تباری و جغرافیایی او. اما امروز، در بسیاری موارد، این نگاه جهان‌شمول جای خود را به نوعی قبیله‌گرایی داده است؛ جایی که به جای انسان بودنِ قربانی، تعلق قومی او معیار حساسیت و خشم ما می‌شود. همبستگی بین‌المللی یعنی اگر انسانی در خاورمیانه، آفریقا یا آمریکای لاتین زیر ستم است، احساس مسئولیت کنیم، بی‌آنکه بپرسیم از «کدام قبیله» است. اما قبیله‌گرایی یعنی عدالت را در چارچوب

افغانستان به چه‌کسانی «درخت زقوم» شده است؟

2026/02/09 09:20 بدون دیدگاه

سخنان ملا عبدالغنی برادر، معاون اقتصادی رئیس‌الوزرای طالبان، درباره «درخت زقوم» بودن افغانستان، در نگاه نخست شاید یک هشدار سیاسی به بیرون تلقی شود؛ پیامی خطاب به کشورها و بازیگرانی که به‌زعم طالبان با «نیت نادرست» به افغانستان می‌نگرند. اما این استعاره، اگر از لایه‌ی تبلیغاتی و خطابه‌ای آن عبور کنیم، بیش از آن‌که دیگران را هدف بگیرد، تصویری عریان از واقعیت تلخ افغانستان امروز را پیش چشم می‌گذارد. استعاره‌ی زقوم، در فرهنگ دینی، نماد رنج، عذاب و تغذیه‌ای است که جان را می‌سوزاند. پرسش بنیادین این‌جاست: افغانستان برای چه کسی زقوم شده است؟ و چه کسانی سال‌هاست از

تبیینِ کارایی نظام مدرنِ فدرالی در کشورِ کثیرالاقوام افغانستان

2026/02/06 11:00 بدون دیدگاه

نوع مقاله : مقاله ی پژوهشی پیش گفتار یکی از مهم‌ترین وظایف و مسئولیت‌های هر دولتی ، مدیریت فضای اداری و سیاسی کشور است و این مسؤلیت زمانی که جامعه تنوع قومی، زبانی ، جغرا فیایی واقتصادی دارد ، دولت را با چالش‌های متعددی روبه‌رو می‌کند. چنین تنوع و گوناگونی در حوزه‌های مختلف می‌تواند بالقوه زمینه‌ ساز بروز انواع تعارض‌ها و اختلاف‌های اجتماعی (به‌اصطلاح شکاف‌های اجتماعی) باشد . شکاف‌های اجتماعی بیانگر خطوط تمایز و تعارضی هستند که بر سر ارزش‌ها ، منافع و جهت‌گیری‌های گروه‌های مخالف در جامعه ایجاد می‌شود . در عمل ، شکاف‌های اجتماعی به‌منزله پدیده‌ های

آیا زبان فارسی در خراسان/افغانستان قابل حذف است؟

2026/02/06 09:52 بدون دیدگاه

زبانی که امروز به نام فارسی شناخته می‌شود و اکثریت مردمان سه کشور ایران، افغانستان و تاجیکستان بدان صحبت می‌کنند گذشته ای دور و درازی به درازنای خود تاریخ دارد و این روزها اهل قلم و سخن بدان پرداخته اند و سخن در این مورد فراوان رفته است اما استدلال یکی از مهندسین افغان ملت که گویا در گذشته زبان هندوستان و پاکستان فارسی بوده است و امروز دیگر نشانی از فارسی در آن سرزمین ها یافت نمیشود مبتنی بر این فرضیه که این موضوع در افغانستان خراسان نیز ممکن خواهد بود حایز توجه است. زبان فارسی از دوره

دکتور انورالحق احدی و بن‌بست هویت سیاسی افغانستان

2026/02/02 16:40 بدون دیدگاه

در آغاز لازم می‌دانم تأکید کنم که این نوشته نقدِ دیدگاه‌ها و چارچوب نظری دکتور انورالحق احدی است، نه نقد شخصیت ایشان. از حیث فردی، دکتور احدی شخصیتی برخوردار از اخلاق انسانی، منش علمی و آراسته به سنت فرهنگی خراسانی هستند، امری که در میان بسیاری از اهل نظر محل اتفاق است. دکتور احدی در مصاحبهٔ اخیرخود، مجموعه‌ای از گزاره‌های را مطرح نمودند، که می‌توان عصارهٔ آن را چنین خلاصه کرد: احمدشاه ابدالی سلطنت خود را در قندهار اعلام کرد و به همین اعتبار، بنیان هویت سیاسی افغانستان در قندهار نهاده شده است. پشتون‌ها به‌عنوان اکثریت جمعیت افغانستان، حق

چهار سال سیاهی؛ طالبان و پرونده باز جنایت

2026/02/01 10:03 بدون دیدگاه

گزارش تازه نهاد حقوق بشری «راواداری» بار دیگر پرده از واقعیتی برمی‌دارد که در چهار سال گذشته، بارها توسط نهادهای بین‌المللی، فعالان حقوق بشر و قربانیان عینی هشدار داده شده بود: افغانستانِ تحت سلطه طالبان، به صحنه نقض سیستماتیک و گسترده حقوق بشر بدل شده است. آماری که از کشته و زخمی‌شدن نزدیک به سه هزار نفر در سال نخست حاکمیت طالبان سخن می‌گوید، صرفاً مجموعه‌ای از ارقام خشک نیست؛ این اعداد، زندگی‌های ازهم‌پاشیده، خانواده‌های داغدار و جامعه‌ای در حال فروپاشی را نمایندگی می‌کنند. تبصره حاضر می‌کوشد فراتر از خبر، به معنا و پیامدهای این آمار بپردازد. طالبان؛ امنیت