برای نخستین بار است که درباره مردی می نویسم که نامش با اندیشه، قلم، هویت خواهی و مبارزه سیاسی گره خورده است دکتر عبداللطیف پدرام، مردی برخاسته از سرزمین لعل و لاجورد، بدخشان سربلند، از شهرستان مایمی درواز سرزمینی که کوه های استوارش نماد صلابت و مردمانش وارث فرهنگی کهن و تاریخی پرفراز و نشیب اند.
پدرام مسیر زندگی سیاسی خود را از دل دشواری ها و فراز و نشیب های روزگار آغاز کرد مسیری که پیمودن آن در جامعه‌ای گرفتار قوم‌گرایی، انحصار قدرت و بحران هویت، آسان نیست. او در فضای سیاسی افغانستان، به عنوان چهره‌ای شناخته شده در عرصه اندیشه و سیاست، کوشیده است از هویت و حقوق مردمی سخن بگوید که همواره خواهان عدالت، برابری و مشارکت واقعی در سرنوشت کشور شان بوده اند.
اهمیت یک سیاستمدار را نباید تنها با جایگاه، شهرت یا قدرتی که در اختیار دارد سنجید بلکه باید دید تا چه اندازه به اصول خود وفادار مانده در برابر تبعیض چه موضعی گرفته و برای آگاهی مردم چه سخنی بر زبان آورده است.
ارزش قلم زمانی آشکار می شود که در برابر تحریف حقیقت خاموش نماند و ارزش سیاست زمانی معنا پیدا می کند که به جای خدمت به انحصار در مسیر عدالت و کرامت انسانی قرار گیرد.
دکتر عبداللطیف پدرام را می توان از چهره‌هایی دانست که نامشان در بحث های مربوط به هویت، عدالت اجتماعی و ساختار سیاسی افغانستان مطرح بوده است.
دفاع از هویت مردم، اگر با احترام به حقوق دیگر اقوام و پذیرش برابری شهروندان همراه باشد نه تهدیدی برای وحدت جامعه، بلکه گامی در جهت ساختن کشوری عادلانه تر است. افغانستان زمانی به آرامش و ثبات واقعی خواهد رسید که هیچ قومی خود را صاحب انحصاری کشور نداند و هیچ مردمی برای اثبات هویت و حقوق خویش ناگزیر به مبارزه دائمی نباشند.
من در این نوشته، بیش از آن‌که در پی ستایش یک شخص باشم می خواهم از یک اصل سخن بگویم
سیاستمدار را باید با اندیشه، کارنامه، صداقت و موضعگیری‌هایش سنجید نه با تبار و تعلقات قومی‌اش.
در سرزمینی که فساد، معامله گری سیاسی و سوءاستفاده از قدرت زخم های عمیقی بر پیکر جامعه گذاشته اند پاک دستی و پاسخگویی باید معیار داوری درباره هر سیاستمدار باشد معیاری که هیچ کس نباید فراتر از آن قرار گیرد.
بدخشان تنها سرزمین لعل و لاجورد نیست سرزمین اندیشه، فرهنگ، شعر و مردمانی است که از دل کوهستان های بلند صداهای متفاوتی به تاریخ سپرده‌اند.
اگر فرزندی از این دیار در میدان سیاست به دفاع از عدالت، هویت و حقوق مردم برخیزد، شایسته است سخنان و عملکردش با نگاهی آگاهانه و منصفانه بررسی شود نه با تعصب، تخریب یا ستایش بی چون و چرا.
تاریخ، نام ها را به یاد می سپارد اما درباره جایگاه واقعی آنان، بر اساس کارنامه شان داوری می‌کند.
قدرت روزی پایان می یابد مقام روزی از دست میرود و شعارها در گذر زمان رنگ می بازند آنچه باقی می‌ماند، اثر اندیشه، میزان خدمت به مردم و سهم هر انسان در گشودن راهی به‌سوی آزادی، عدالت و کرامت انسانی است.
دکتر عبداللطیف پدرام برخاسته از کوهستان های بدخشان، در فضای سیاسی افغانستان چهره‌ای است که موافقان و منتقدان خود را دارد اما گفتوگو درباره اندیشه ها و کارنامه او همچون هر چهره سیاسی دیگر زمانی ارزشمند است که به‌جای تعصب، بر آگاهی و داوری منصفانه استوار باشد.
زیرا سرزمین ما بیش از قهرمان سازی به حقیقت‌گویی بیش از تعصب به خردورزی و بیش از شعار به عدالت نیاز دارد.
