محمد صافی، خبرنگار الجزیره در بیست و سوم نوامبر سال ۲۰۰۰ م. (۳ قوس ۱۳۷۹ خورشیدی) تقریبا نه و نیم ماه پیش از ترور احمدشاه مسعود بهگونه مفصل با او گفتوگو نموده است. احمدشاه مسعود در این گفتوگو در باره جنگهای داخلی در کابل، مداخله پاکستان در امور افغانستان، نقش پاکستان در ایجاد و تمویل طالبان، همکاری القاعده با طالبان، مقاومت تا آخریننفس، اختلافات قومی، تجزیه افغانستان، خط دیورند، مصالحه ملی، برگزاری انتخابات، تشکیل حکومت انتخابی و اسلامی و رابطه خودش با استاد برهانالدین ربانی، رییسجمهور دولت اسلامی افغانستان سخن میزند.
این گفتوگو از آنجهت حایز اهمیت است که در اواخر زندگی احمدشاه مسعود صورت گرفته و دیدگاههایی او را در مورد مسائل حیاتی کشور و رویدادهای مهم تاریخی نشان میدهد. احمدشاه مسعود در این گفتوگو باقاطعیت کامل از مقاومت و مبارزه تا آخریننفس سخن میگوید و بار دیگر بر خواستههای مشروع مردم افغانستان، ثبات کشور و صلح و امنیت تأکید مینماید.
محمد صافی: بینندگان عزیز، سلام و رحمت خدا بر شما. به قسمت دیگری از برنامهٔ «لقاء الیوم» خوش آمدید.
مهمان این قسمت ما فرمانده میدانی افغانستان، احمدشاه مسعود، وزیر دفاع در حکومت ربانی و فرمانده نیروهای ائتلاف شمال است. این نخستین گفتوگوی مفصل ایشان با یک شبکهٔ تلویزیونی است.
جناب احمدشاه مسعود، بسیار خوش آمدید. اجازه دهید کمی به گذشته برگردیم. شما به مدت چهار سال بر کابل حکومت کردید و در این مدت، درگیریهای شدیدی میان گروههای مجاهدین روی داد که در جریان آن دستکم چهل هزار تن از باشندگان کابل جان باختند. ارزیابی شما از آن دورهٔ حکومت چیست؟
احمدشاه مسعود: به نام خداوند بخشنده و مهربان. در آغاز، لازم میدانم بهطور مختصر دربارهٔ عوامل واقعی جنگهایی که میان گروههای افغان در کابل روی داد و پیامدها و نتایج آن توضیح بدهم.
به نظر من، عامل اصلی آن جنگها ــ و شواهد بعدی نیز درستی این دیدگاه را ثابت کرد ــ پاکستان و راهبرد پاکستان در منطقه بود. پاکستان از مدتها پیش در اندیشهٔ ایجاد یک عمق جغرافیایی و مذهبی برای خود در افغانستان بود. ازاینرو، در برنامهٔ این کشور ایجاد یک حکومت وابسته و ضعیف در کابل قرار داشت. بر همین اساس، همواره میکوشید راه را برای فرد وابستهای که انتخاب کرده بود و حزبی که از آن حمایت میکرد، از مسیر جلالآباد و مناطق جنوبی افغانستان هموار کند.
اما ــ خوشبختانه ــ حوادث برخلاف نقشهای که پاکستان طراحی کرده بود پیش رفت. کابل و حکومت کمونیستی نجیب به دست ما سقوط کرد؛ یعنی از مسیر مناطق شمالی افغانستان.
وقتی حکومت نجیب از طریق شمال سقوط کرد، پاکستان دریافت که منافع راهبردیاش به خطر افتاده است. ازاینرو، با وجود پیروزی مجاهدین، شروع به اقدام برای بهرهبرداری از شرایط موجود کرد.
ما در آن زمان بهطور کامل بر قدرت مسلط نبودیم و رهبران مجاهدین در پیشاور بر سر یک فرمول مشخص به توافق رسیده بودند. هرچند صبغتالله مجددی عضو حزب ما نبود، اما زمام حکومت را به دست گرفت.
با وجود همهٔ حسن نیتی که ما نشان دادیم، پاکستان و استخبارات نظامی آن، حکمتیار را مطابق نقشهای که از پیش طراحی کرده بود، به حرکت درآوردند و حکمتیار بدون هیچ دلیل یا مجوز شرعی، جنگ علیه کابل را آغاز کرد.
محمد صافی: اما آیا اختلافات شخصی گذشته میان شما و برخی رهبران جهاد، بهویژه گلبدین حکمتیار، عامل اصلی موج جنگهای خونینی نبود که افغانستان در سالهای اخیر شاهد آن بوده است؟
احمدشاه مسعود: شما میدانید که حکمتیار سالها بهطور مداوم کابل را موشکباران کرد و موجب کشتهشدن هزاران نفر شد. تأسفآور این است که در همان زمانی که حکمتیار کابل را زیر آتش گرفته بود، در پاکستان آزادی کامل داشت؛ دفاتر و مراکز او باز بود و فعالیتهای رسانهایاش بدون وقفه ادامه داشت.
برای همه روشن بود که حکمتیار بهتنهایی چنین زرادخانهٔ نظامیای در اختیار نداشت که بتواند چهار سال پیاپی کابل را موشکباران کند. بدون تردید، یک کشور خارجی از او حمایت میکرد، موشک و سلاح در اختیارش میگذاشت و او را به جنگ تشویق میکرد.
موضوع دیگری که از آن متأسفم این است که حکمتیار، به دلیل گرایشهای فردگرایانهاش، تصور میکرد میتواند از طریق وابستگی به پاکستان قدرت را در دست بگیرد.
وقتی پاکستان نتوانست از طریق حکمتیار به هدفی دست یابد و مردم افغانستان ماهیت واقعی او را شناختند و جایگاهش در داخل افغانستان از بین رفت، پاکستان گروه تازهای را وارد صحنه کرد که طالبان نام داشت.
برای هیچکس پوشیده نیست که این گروه به پاکستان و استخبارات نظامی آن وابسته بود. پرویز مشرف، حاکم نظامی پاکستان، سه بار اعلام کرد که طالبان کمربند امنیتی پاکستان هستند و پاکستان از آنان حمایت خواهد کرد.
خودتان میتوانید اسرای پاکستانی را که نزد ما هستند ببینید. هماکنون واحدهایی از ارتش منظم پاکستان در کنار طالبان با ما میجنگند.
با وجود همهٔ کاستیها و مشکلات حکومت ما، من پاکستان را عامل اصلی جنگی میدانم که نه به سود مسلمانان است، نه به سود افغانستان و نه حتی به سود خود پاکستان.
محمد صافی: جناب احمدشاه مسعود، شما طالبان را به تبعیض قومی متهم میکنید؛ اما خودتان بسیاری از محورهای دیگر، مانند سنی و شیعه، مجاهد و وابسته، را کنار گذاشته و همهٔ این محورها را با یک محور جایگزین کردهاید؛ یعنی محور تاجیک و پشتون. دربارهٔ این مسئله چه نظری دارید؟
احمدشاه مسعود: موضوعی که به آن اشاره کردید، متأسفانه در افغانستان وجود دارد. از یک سو، بخشی از آن به برخی ستمهای گذشته و کدورتهای میان اقوام مختلف در جامعهٔ افغانستان بازمیگردد؛ اما عامل اصلی تعمیق این مشکل، استخبارات نظامی پاکستان است که میخواست میان اقوام مختلف دشمنی ایجاد کند تا در آینده مانع شکلگیری یک دولت قدرتمند افغانستان شود.
ما شواهدی در اختیار داریم که نشان میدهد این استخبارات در پشت همهٔ اختلافات موجود قرار دارد؛ اختلاف میان فارسیزبانان، پشتونها، ازبکها و هزارهها؛ اختلاف میان شمال و جنوب؛ و همچنین اختلافات مذهبی.
آنها این اختلافات را تحریک میکنند تا به اهداف خود برسند و بدون شک این مسئله بر آیندهٔ وضعیت افغانستان تأثیر خواهد گذاشت.
محمد صافی: طالبان در مناطقی که تحت کنترل خود داشتند، امنیت و ثبات برقرار کردند و اکنون بر ۹۰ درصد خاک افغانستان مسلط هستند. چرا تا امروز از دراز کردن دست صلح و آشتی به سوی طالبان خودداری کردهاید؟
احمدشاه مسعود: اولاً، من بههیچوجه ادعای طالبان مبنی بر اینکه بر ۹۰ درصد خاک افغانستان مسلط هستند، قبول ندارم. با یک نگاه سریع به نقشه میتوانید میزان مناطقی را که در اختیار ما و مناطقی را که در اختیار طالبان است، تشخیص دهید.
اما اینکه طالبان در تمام مناطقی که تحت کنترل دارند امنیت برقرار کردهاند، صرفاً ادعا و شایعه است. هنوز هم در کابل و مزارشریف، سرقت و ورود اجباری به خانههای مردم وجود دارد و حتی این حوادث نسبت به گذشته بیشتر شده است. امنیتی که انتظار میرفت طالبان برقرار کنند، به آن شکلی که ادعا میشود، تحقق نیافته است.
دربارهٔ اینکه گفتید ما دست صلح و آشتی به سوی طالبان دراز نکردهایم، باید بگویم که خودم، همراه با چهار نفر از محافظانم، زمانی که طالبان برای نخستین بار به دروازههای کابل رسیدند، نزد آنان رفتم. با ملا ربانی، ملا ترابی و بیشتر رهبران طالبان، بهجز ملا عمر، دیدار کردم و از آنان پرسیدم: «چه میخواهید؟»
گفتند: «میخواهیم شریعت را تطبیق کنیم».
گفتم: «بعد از آن چه؟»
گفتند: «میخواهیم سلاحها را جمعآوری کنیم.»
گفتم: بعد از آن چه؟
گفتند: «نمیخواهیم هیچیک از افراد نظام کمونیستی سابق در حکومت حضور داشته باشند.»
به آنان گفتم: «خواستههای ما و شما یکی است. از زمانی که دانشجو بودیم تا امروز، همچنان برای اسلام و تطبیق شریعت مبارزه کردهایم و برای جمعآوری سلاح از دست مردم تلاش میکنیم. همچنین با شما موافقیم که نباید افراد نظام پیشین در حکومت حضور داشته باشند.
اما اینجا یک کشور است که تجهیزات نظامی گستردهای، از هواپیما و تانک گرفته تا موشک و توپ، در اختیار دارد؛ اینجا یک گروه کوچک نیست که یک نظامی آن را رهبری کند و هر وقت از او بخواهید، سلاحهایش را تحویل شما بدهد.»
گفتم: برنامهٔ شما برای افغانستان امروز و افغانستان فردا چیست؟
آنها هیچ برنامهای نداشتند. به یکدیگر نگاه کردند و گفتند: «هیأتی را به کابل میفرستیم تا با شما مذاکره کند.»
چند روز بعد، هیأت آنان به کابل آمد. به آنها گفتم: «تا زمانی که حزب اسلامی به رهبری حکمتیار مانع اصلی صلح در افغانستان است، و تا زمانی که شما شعار اسلام را ــ که آرمان و هدفی است که ما برای آن مبارزه کردهایم ــ سر میدهید، بیایید شورایی از علمای سرشناس تشکیل دهیم. چهل عالم از طرف ما و همین تعداد از طرف شما گرد هم بیایند و در کنار آنان، متخصصان حقوقی، فرهنگیان و جامعهشناسان نیز حضور داشته باشند تا با یکدیگر دربارهٔ راههای تشکیل یک حکومت اسلامی در این کشور به توافق برسیم. من به شما اطمینان میدهم که استاد ربانی بر ماندن در کرسی قدرت اصرار نخواهد کرد.»
آنها گفتند: «این پیشنهاد خوبی است.»
سپس تاریخ مشخصی را برای برگزاری این نشست تعیین کردیم؛ اما آنان در موعد مقرر حاضر نشدند. پس از آن، نیروهایشان به کابل حمله کردند؛ در حالی که پیش از آن با نیروهای حزب وحدت شیعه به توافق رسیده بودند.
از آن روز تاکنون جنگ ادامه دارد. در این مدت، رهبران طالبان یک یا دو بار با ما تماس گرفتهاند و هر بار تأکید کردهام که جنگ راهحل مشکل افغانستان نیست؛ اما ما سلاحهای خود را به عوامل پاکستان تسلیم نخواهیم کرد.
از طریق شبکهٔ شما بار دیگر دست خود را برای مذاکره بهمنظور تشکیل یک حکومت اسلامی دراز میکنم؛ اما اجازه نخواهیم داد پاکستان اهداف نامشروع خود را در کشور ما تحقق بخشد.
محمد صافی: آیا شواهد واقعی و ملموسی دارید که ثابت کند پاکستان از حکومت طالبان در جنگ علیه شما حمایت میکند؟
احمدشاه مسعود: پیشتر اشاره کردم که جنرال مشرف در سه مناسبت اعلام کرده است که طالبان کمربند امنیتی پاکستان هستند و پاکستان از آنان حمایت خواهد کرد. از سوی دیگر، ما در میدانهای نبرد بیش از ۱۲۰ پاکستانی را به اسارت گرفتهایم. این روشنترین دلیل بر دخالت پاکستان است.
در اینجا فهرستی از نام برخی واحدهای نظامی ارتش پاکستان را در اختیار شما میگذارم که در جبهههای تخار و کابل با ما میجنگند:
گردان شمارهٔ ۱۱۷، وابسته به واحد SSG1، به فرماندهی سرگرد سلطان.
گردان شمارهٔ ۱۹۷، وابسته به لشکر شمارهٔ ۹، به فرماندهی سرگرد مؤمن.
گردان شمارهٔ ۶۲۵، به فرماندهی سرگرد رفیق.
نیروهایی که نام بردم، حدود ۱۸۰۰ سرباز دارند و واقعاً در «طالقان» با ما میجنگند.
ما همواره تلاش میکنیم اطلاعات کامل مربوط به کاروانهای خودروهایی را که از پاکستان حرکت کرده و حامل سلاح برای طالبان هستند، در اختیار نمایندهٔ ویژهٔ سازمان ملل در امور افغانستان قرار دهیم. همهٔ جزئیات، از تاریخ حرکت این کاروانها و زمان رسیدنشان به کابل و جلالآباد گرفته تا نوع و شمارهٔ کامیونهای مورد استفاده را در اختیار آنان میگذاریم.
من به رهبران پاکستانی گفتهام که ما افغانها میتوانیم صمیمیترین دوستان پاکستان باشیم، اما برده و مزدور آن نخواهیم شد. نه پاکستان چنین تواناییای دارد و نه مردم ما به سر فرود آوردن و تسلیمشدن عادت کردهاند.
محمد صافی: گزارشهایی دربارهٔ اختلافات گسترده میان شما و استاد ربانی در داخل جمعیت منتشر شده است. دربارهٔ این موضوع چه نظری دارید؟
احمدشاه مسعود: آنچه دربارهٔ میزان و ماهیت اختلاف میان من و استاد ربانی گفته میشود، درست نیست.
مدتی پیش در بدخشان بودم و با استاد ربانی دیدار کردم و دربارهٔ موضوعات مختلف با یکدیگر گفتوگو کردیم. اختلاف نظر حتی در داخل یک خانواده نیز وجود دارد.
آنچه همیشه به استاد ربانی میگویم این است که در کنار حضور ما در جبهههای جنگ، او باید در پشت جبهه به ساماندادن امور سیاسی بپردازد؛ از جمله اینکه شورای وزیران را فعال کند. اختلاف ما در همین موضوع خلاصه میشود و مسئلهٔ دیگری در میان نیست.
محمد صافی: جناب احمدشاه مسعود، آیا دولت یا حکومت افغانستان بهعنوان مجموعهای از نهادها وجود دارد؟ آیا آموزش، دستگاه قضایی و اقتصاد وجود دارد؟ امور روزمرهٔ حکومت افغانستان در این مناطق شمال چگونه اداره میشود؟
احمدشاه مسعود: نهادهای دولتی ما کاملاً فعال هستند. شما میتوانید این موضوع را در مناطقی که هنوز تحت کنترل ما در ولایت تخار قرار دارند، از نزدیک ببینید. ادارات و دادگاهها همچنان به فعالیت خود ادامه میدهند و امنیت نیز برقرار است.
همین وضعیت را میتوانید در ولایتهای پنجشیر، پروان، کاپیسا، بدخشان و سایر مناطق نیز مشاهده کنید.
محمد صافی: برخی معتقدند نقش احمدشاه مسعود در داخل دولت بسیار پررنگ شده است و اگر احمدشاه مسعود روزی از میان برود و دیگر حضور نداشته باشد، حکومت ربانی سقوط خواهد کرد. ارزیابی شما از این دیدگاه چیست؟
احمدشاه مسعود: مقاومت کنونی در برابر طالبان، و پیش از آن در برابر حکمتیار و بهطور کلی در برابر پاکستان، هرگز به یک فرد محدود نبوده است. این یک مقاومت مردمی و جمعی در برابر این تجاوز است؛ مقاومتی که آشکار و قابل مشاهده است.
من معتقدم چه ما حضور داشته باشیم و چه نداشته باشیم، مردم افغانستان از آزادی خود دفاع خواهند کرد. شاید امروز من باشم، فردا شخص دیگری و پسفردا فردی دیگر. این بدان معنا نیست که اگر من نباشم، حکومت فرو خواهد پاشید. چنین تصوری درست نیست.
محمد صافی: اگر فرض کنیم طالبان بر تمام خاک افغانستان مسلط شوند، برنامهٔ بعدی شما چه خواهد بود؟
احمدشاه مسعود: اولاً، طالبان ــ انشاءالله ــ به هیچ شکلی نخواهند توانست بر تمام خاک افغانستان مسلط شوند. از سوی دیگر، از نظر من مسئله صرفاً تسلط طالبان بر افغانستان نیست. اگر حتی یک نفر از ما زنده بماند، با آنان خواهد جنگید و ما در داخل افغانستان با پاکستان نیز مبارزه خواهیم کرد؛ زیرا بهسادگی، هیچگاه روزی نخواهد آمد که ما خارج از افغانستان باشیم.
محمد صافی: اما آیا وضعیت کنونی به معنای تثبیت خواست تجزیهٔ افغانستان بر اساس قومیت نیست؛ همان خواستی که پیشتر برخی کشورهای غربی مطرح کرده بودند؟
احمدشاه مسعود: بدون شک، دخالت پاکستان و دستگاه استخباراتی آن در افغانستان موجب ایجاد اختلاف میان اقوام مختلف افغانستان شده است؛ اما هر شهروند افغانستان به وحدت سرزمین کشورش پایبند است.
با وجود همهٔ فشارها، هیچکس تاکنون به تجزیهٔ افغانستان فکر نکرده است. من شخصاً نیز هرگز نشنیدهام که چنین پیشنهادی مطرح شده باشد.
محمد صافی: وضعیت انسانی مهاجران و پناهندگانی که از مناطق جنگی، از جمله طالقان و مناطق دیگر، به اینجا پناه آوردهاند چگونه است؟ وضعیت انسانی آنان چگونه است؟ آیا تلاشهای سازمان ملل متحد و نهادهای غیردولتی متناسب با بحرانی است که شمال افغانستان با آن روبهروست؟
احمدشاه مسعود: وضعیت مهاجران، متأسفانه، بسیار وخیم است؛ زیرا اکنون هیچ چیز در اختیار ندارند. تمام داراییهایشان در مناطقی باقی مانده که طالبان بر آنها مسلط شدهاند و نیروهای طالبان این اموال را غارت کردهاند. خودتان این مهاجران را دیدهاید؛ آنان در حالی از مناطقشان بیرون آمدهاند که تنها همان لباسهایی را بر تن دارند که پوشیدهاند.
سازمانهای امدادرسان بینالمللی نتوانستهاند با سرعت لازم برای کمک به این آوارگان اقدام کنند. ما نیز هر از گاهی کمکهای محدودی میان آنان توزیع میکنیم که بدون تردید به هیچوجه پاسخگوی نیازهایشان نیست.
محمد صافی: جناب احمدشاه مسعود، برخی میگویند شما از روسیه، تاجیکستان و کشورهای آسیای مرکزی کمک دریافت میکنید تا در برابر پیشروی طالبان ایستادگی کنید و مانع رسیدن آنان به این مناطق شوید. دربارهٔ این موضوع چه نظری دارید؟
احمدشاه مسعود: اینها شایعاتی است که پاکستان از مدتها پیش برای منحرفکردن توجهها از تجاوز و دخالت خود در امور افغانستان منتشر میکند. حتی پاکستان پا را فراتر گذاشته و میگوید روسها در داخل افغانستان حضور دارند و در کنار ما علیه طالبان میجنگند.
شما اکنون در افغانستان هستید و میتوانید از تمام جبهههای جنگ دیدن کنید. اگر حتی یک سرباز روس را پیدا کردید، من شخصاً مسئولیت آن را میپذیرم. ما بارها گفتهایم که بهتر است سازمان ملل هیأتی را اعزام کند تا در صفوف ما و طالبان تحقیق کند و ببیند در کدام جبههها جنگجویان خارجی حضور دارند.
اگر در صفوف طالبان داوطلبان و نظامیان پاکستانی حضور نداشته باشند، من مسئولیت آن را میپذیرم. در جبهههای ما حتی یک سرباز یا مشاور روس وجود ندارد. همهٔ اینها شایعاتی است که استخبارات پاکستان برای منحرفکردن توجه مسلمانان جهان و مردم افغانستان از اصل مسئله منتشر میکند.
اما دربارهٔ روابط، ما یک کشور مستقل و عضو سازمان ملل متحد هستیم و در بیشتر کشورها، از جمله روسیه، سفارت داریم. اینها صرفاً روابط سیاسی است. پاکستان نیز در روسیه سفارت دارد؛ حتی جنبش طالبان در حال برقراری روابط با روسیه است. اگر برقراری روابط با کشورهای دیگر جرم محسوب میشود، پاکستان پیش از ما مرتکب این جرم شده است.
محمد صافی: اما منابع مالی شما چیست؟
احمدشاه مسعود: منابع مالی ما از این واقعیت ناشی میشود که ما یک حکومت قانونی هستیم. ما عملاً پول افغانستان را چاپ میکنیم و دولت امور خود را از طریق همین پول اداره میکند. از سوی دیگر، معادن سنگهای قیمتی مانند زمرد و لاجورد را در اختیار داریم و همچنین از عشر، زکات و مالیاتهایی که از مردم جمعآوری میکنیم، استفاده میکنیم. اینها منابع مالی ما هستند.
محمد صافی: اما شما از دوران داوودخان برای آزادی مبارزه کردهاید. پس چگونه اکنون با کشورهایی مانند تاجیکستان و ازبکستان روابط دیپلماتیک خوبی برقرار کردهاید؛ کشورهایی که متهم به سرکوب جنبشهای اسلامی و نقض حقوق بشر هستند؟
احمدشاه مسعود: پیشتر گفتم که ما یک کشور مستقل هستیم و هر کشور مستقلی حق دارد با کشورهای دیگر روابط برقرار کند.
محمد صافی: اما چرا زمانی که در حکومت بودید، خواستار اجرای پیمان خط دیورند نشدید؟
احمدشاه مسعود: پیمان خط دیورند، که بر اساس آن بخشهای گستردهای از سرزمین پاکستان باید به افغانستان بازگردانده شود، موضوعی مربوط به تمام مردم افغانستان و پارلمان مستقل کشور است. چه امروز و چه در آینده، مردم و نمایندگان آنان دربارهٔ این مسئله تصمیم خواهند گرفت. ما بر این باور بودیم که اوضاع آرام شود و نمایندگان مردم گرد هم بیایند و دربارهٔ این موضوع تصمیم بگیرند.
محمد صافی: تعداد پاکستانیها و خارجیهایی را که در صفوف طالبان میجنگند، چقدر برآورد میکنید؟
احمدشاه مسعود: تعداد نیروهایی که در شهر طالقان علیه ما میجنگند، حدود هفت هزار نفر برآورد میشود. از این میان، ۱۸۰۰ نفر نظامیان منظم پاکستانی هستند، ۸۰۰ نفر داوطلبان پاکستانی وابسته به گروههای مذهبی، مانند جنبش «جهاد» و «لشکر طیبه» و گروههای دیگر، و ۵۰۰ نفر نیز از جنگجویان وابسته به اسامه بن لادن هستند. بنابراین، از مجموع هفت هزار نفری که در طالوقان با ما میجنگند، سه هزار نفر خارجی هستند.
محمد صافی: اما شما در دوران جهاد با دهها هزار سرباز روس و حکومتهای پیدرپی افغانستان جنگیدید. پس چگونه چند صد خارجی و داوطلب که در کنار طالبان میجنگند، بر شما تأثیر میگذارند؟
احمدشاه مسعود: آماری که گفتم فقط مربوط به نیروهایی است که در طالقان حضور دارند. نیروهای پاکستانی و عرب دیگری نیز در کابل، جلالآباد و دیگر مناطق افغانستان حضور دارند. در هر صورت، جنگ مصیبت است؛ چه این تعداد تأثیر داشته باشد و چه نداشته باشد. جنگ راهحل بحران افغانستان نیست. پاکستان با این گردانها و واحدهای محدود بهسختی میتواند افغانستان را تحت کنترل خود درآورد؛ مگر در یک حالت، و آن اینکه شمار نیروهای خود را در افغانستان افزایش دهد و وابستگی طالبان به خود را بیشتر کند. این امر نیز به نوبهٔ خود واکنش شدید مردم را علیه آنان برخواهد انگیخت. چه آنان بر طالقان و مناطق دیگر مسلط شوند و چه نشوند، بهترین راهحل، مذاکره است، نه جنگ.
محمد صافی: اگر شما در کابل در قدرت بودید، آیا اسامه بن لادن را به ایالات متحدهٔ آمریکا تحویل میدادید؟
احمدشاه مسعود: میتوان این سؤال را به شکل دیگری مطرح کرد. من اسامه بن لادن را از چند جهت به شخصیت حکمتیار نزدیک میبینم. رفتارها و اقدامات او، هم از دیدگاه دینی و هم از نظر عقل و منطق سالم، فاصلهٔ بسیار زیادی با اسلام دارد. آنچه اسامه تصور میکند به نفع اسلام است، در واقع چیزی جز زیان برای اسلام نیست. از سوی دیگر، اسامه عملاً در داخل افغانستان در کشتن مسلمانانی نقش داشته است که سالها با روسها جنگیده بودند. میدانید که ساکنان مناطق شمال کابل به جهادشان علیه روسها شهرت داشتند. سنگرهای بن لادن همواره در برابر همین مردم قرار داشت. میتوانید از این مردم بپرسید که پیروان اسامه چگونه خانههایشان را به آتش کشیدند، شبکههای آبیاری مزارعشان را منفجر کردند و درختان میوه و غیرمیوهٔ آنان را با ارههای برقی که از پاکستان وارد کرده بودند، قطع کردند. اسامه در تمام حملات طالبان با آنان مشارکت داشت و باعث کشته و آوارهشدن مجاهدانی شد که با روسها جنگیده بودند. آنچه من دربارهٔ اسامه بن لادن میدانم این است که او یکی از قاتلان مردم من و از کسانی است که در تشدید رنجهای مردم افغانستان و شعلهورتر کردن جنگ در کشورم نقش داشته است.
محمد صافی: اگر دوباره در کابل به قدرت برسید، آیا انتخابات را خواهید پذیرفت؟ اگر صندوقهای رأی احزاب دیگری غیر از شما را به قدرت در کابل برساند، آیا نتایج را خواهید پذیرفت؟
احمدشاه مسعود: کاملاً. ما به انتخابات باور داریم و آن را تنها راه حل مشکلات مردم افغانستان میدانیم. هر کسی که از طریق انتخابات به قدرت برسد، ما از او پیروی خواهیم کرد.
محمد صافی: جناب احمدشاه مسعود، موضع شما دربارهٔ آنچه «لویهجرگه» نامیده میشود و ابتکاری که از سوی شاه سابق، ظاهرشاه، مطرح شده است، چیست؟
احمدشاه مسعود: ما از هر اقدامی در جهت صلح در افغانستان که بتواند جنگ را متوقف کند، حمایت میکنیم. در روزی که فشار کافی بر پاکستان وارد شود تا دخالت خود در افغانستان را متوقف کند، بحران افغانستان راه خود را به سوی حلشدن پیدا خواهد کرد.
محمد صافی: جناب احمدشاه مسعود، از شما سپاسگزارم.
مهمان: احمدشاه مسعود
مجری: محمد صافی
ترجمه: روایت
