مسعود و فدرالیسم

دسته: تحلیل
نویسنده: عبدالله عزام
1405/03/13
10:18 ق.ظ
بازدید: 11

پایگاه خبری تحلیلی روایت : گفته می‌شود، احمدشاه مسعود قهرمان ملی کشور و فرمانده مقتدر دوران جهاد و مقاومت با طرح فدرالیسم مخالف بوده و آن‌را به نفع افغانستان نمی‌دانسته‌است. گویا وی معتقد بوده که فدرالیسم زمینه‌ی تجزیه‌ی کشور را فراهم می‌کند و یا به‌گفته‌ی او این سرزمین را «ملوک‌الطوایفی» می‌سازد. تحلیل‌گران می‌گویند مسعود این سخنان را در برابر طرح فدرالیسم عبدالعلی مزاری، رهبر حزب وحدت گفته‌است و چون این طرح از سوی آقای مزاری و در اوضاع آشفته و بحرانی آن‌زمان پیشنهاد گردیده، با آن شدیدا مخالفت کرده‌است. آن‌چه مسعود چند دهه پیش و در وضعیت خاصی گفته، امروز به‌عنوان دلیل و یا مانع اساسی در برابر طرح فدرالیسم از سوی مخالفان فدرالیست‌ها مطرح می‌شود و با آن هم‌چون «نص مقدس» برخورد صورت می‌گیرد. مشکل در همین نکته نهفته است. منظورم «نص مقدس» دانستن سخنان مسعود در باره‌ی فدرالیسم و تکرار آن به‌عنوان یکی از دلایل مخالفت با این طرح، است.

گفته می‌شود، احمدشاه مسعود قهرمان ملی کشور و فرمانده مقتدر دوران جهاد و مقاومت با طرح فدرالیسم مخالف بوده و آن‌را به نفع افغانستان نمی‌دانسته‌است. گویا وی معتقد بوده که فدرالیسم زمینه‌ی تجزیه‌ی کشور را فراهم می‌کند و یا به‌گفته‌ی او این سرزمین را «ملوک‌الطوایفی» می‌سازد. تحلیل‌گران می‌گویند مسعود این سخنان را در برابر طرح فدرالیسم عبدالعلی مزاری، رهبر حزب وحدت گفته‌است و چون این طرح از سوی آقای مزاری و در اوضاع آشفته و بحرانی آن‌زمان پیشنهاد گردیده، با آن شدیدا مخالفت کرده‌است. آن‌چه مسعود چند دهه پیش و در وضعیت خاصی گفته، امروز به‌عنوان دلیل و یا مانع اساسی در برابر طرح فدرالیسم از سوی مخالفان فدرالیست‌ها مطرح می‌شود و با آن هم‌چون «نص مقدس» برخورد صورت می‌گیرد. مشکل در همین نکته نهفته است. منظورم «نص مقدس» دانستن سخنان مسعود در باره‌ی فدرالیسم و تکرار آن به‌عنوان یکی از دلایل مخالفت با این طرح، است.

مسعود، مقدس نیست!

من در حالی‌که ارادت ویژه‌ای به آمرصاحب دارم و نام و یاد این مرد بزرگ را گرامی می‌دارم و به او از ته دل عشق می‌ورزم؛ اما هیچ‌گاه او را بت و شخصیت مقدس نساخته‌ام. مسعود در حالی‌که شخصیت استثنایی در تاریخ معاصر افغانستان است؛ ولی جامع‌الکمالات نیست. او فرزند زمان خود است و در یک برهه‌ای تاریخی خاص می‌زیسته و فهم دیدگاه‌های او باید در همان بستر تاریخی صورت بگیرد. هر نوع برخورد فراتاریخی با دیدگاه‌های مسعود او را به شخصیت فرازمانی و مکانی مبدل می‌سازد و از وی چهره‌ای افسانه‌ای ترسیم می‌کند؛ چهره‌ای که با مسعود واقعی زمین تا آسمان تفاوت دارد. در کنار این، نقد سخنان آمر صاحب در باره‌ی فدرالیسم و یا هر موضوع دیگر چیزی از بزرگی و شخصیت او نمی‌کاهد. ما نباید هرگونه نقد دیدگاه‌های این مرد بزرگ را به‌عنوان بی‌احترامی به این شخصیت تلقی نماییم و آن‌را در سطح مخالفت‌ها و رقابت‌های محلی، سمتی و تباری تقلیل بدهیم. مسعود همانند هر شخصیت تاریخی دیگر قابل نقد است و نقد سازنده هم امر پسندیده.

مخالفت با فدرالیسم زیر نام پاسداری از مسعود

دیده می‌شود که برخی افراد با استناد به سخنان آمرصاحب با طرح فدرالیسم مخالفت می‌کنند. به‌نظرم، بدترین نوع مخالفت با این طرح همین نوع مخالفت است؛ چراکه هیچ پشتوانه‌ی علمی و منطقی ندارد. این‌که آمرصاحب با فدرالیسم مخالف بوده، پس ما هم با آن مخالف هستیم، ضعیف‌ترین استدلال است. در نقد فدرالیسم در افغانستان می‌توان از لحاظ علمی سخنان بسیاری گفت و با این طرح مخالفت علمی نمود؛ اما مخالفت با این طرح زیر نام دفاع از آمر صاحب، بازی با احساسات مردم و برخورد احساساتی و عاطفی با موضوع است. شماری از کسانی‌که با وسط کشیدن نام آمرصاحب با فدرالیسم مخالفت می‌کنند، ظاهرا غرض و هدف دیگری دارند. این افراد با طراحان فدرالیسم مشکلات شخصی دارند و اما این مشکلات را زیر نام فاع از آمرصاحب دامن می‌زنند. آن‌چه این گمان را تأیید می‌کند، برخوردهای تند و احساساتی این افراد است؛ برخوردهای که از سرِ درون آن‌ها پرده برمی‌دارد.

مسعود متعلق به همه است

آمرصاحب مسعود متعلق به تمام تاجیکان و افغانستان است. هر نوع تلاش به‌ کوچک‌سازی این شخصیت بزرگ، ضربه به آرمان‌های این مرد استثنایی است. لباس محله‌‌‌گرایی بر تن آمر صاحب نمی‌زیبد. لطفا او را کوچک نسازید. من باور دارم که مسعود اگر امروز زنده بود، از دیدن وضعیت دردناک کنونی شما زهره‌ترک می‌شد. او بزرگ می‌اندیشید و سودای بزرگ به‌سر داشت. اگر خود را مدافع او می‌دانید، پس بزرگ باندیشید و هم‌چون او سعه‌‌ی صدر و دل بزرگ داشته‌ باشید.

بد مطلق پنداری فدرالیسم …!؟

فدرالیسم همانند دیگر نظام‌های سیاسی ذاتا بد و یا بد مطلق نیست. این نظام خوبی‌ها و کاستی‌های خود را دارد. اهل تخصص خود می‌توانند با طرح کاستی‌ها و خوبی‌های فدرالیسم، نکات مثبت و منفی این طرح را نشان بدهند. کار علمی و اخلاقی همین است که با این نظام برخورد علمی صورت بگیرد. یعنی اگر موافق هستیم خوبی‌های آن‌را با استناد به دلایل علمی محض -نه شخصی- نشان بدهیم و اگر مخالف هستیم محترمانه و با نیت صاف -نه غرض و مرض- این طرح را نقد کنیم. با هیاهو هیچ کاری نمی‌شود کرد. اگر موافقان فدرالیسم به‌اصطلاح لفاظی می‌کنند و در داخل کشور نیروی قوی برای اجرای این طرح ندارند، مخالفان این نظام هم جغرافیا و نیروی تأثیرگذار در اوضاع کنونی ندارند و این یک واقعیت تلخ است. به‌جای به‌جان هم‌افتادن و یخن‌پاره‌کردن و دشنام‌دادن یک‌دیگر و طعنه‌زدن، برای رهایی کشور از این وضعیت اسفناک صادقانه و مخلصانه کار کنیم. مردم افغانستان در فردای آزادی خود نظام سیاسی را تعیین خواهند کرد.

نوشته های مرتبط :