دیالکتیک انکار و جذب: مواجهه نخبگان غربی با میراث تمدنی فارسی.

دسته: تحلیل
نویسنده: دکتر گلاب میر رحمانی
2026/05/26
9:17 ق.ظ
بازدید: 56

پایگاه خبری تحلیلی روایت : در عرصه روابط قدرت و نمادها، گاهی یک «عکس یادگاری» بیش از هزار سخن معنا در خود دارد. حضور Marco Rubio در کنار همسرش در برابر بنای باشکوه Taj Mahal را می‌توان نه صرفاً یک لحظه شخصی، بلکه نشانه‌ای از نوعی ناآگاهی ساختاری در میان بخشی از نخبگان سیاسی آمریکا دانست.این رویداد را اگر در امتداد گفتمان پیشین Donald Trump قرار دهیم—همان ادعای معروف درباره نابودی تمدن ایران در یک شب—می‌توان به نوعی «خودشیفتگی امپراتورگونه» اشاره کرد؛ خودشیفتگی‌ای که ریشه در گسست از تاریخ و ناتوانی در درک ژرفای تمدن‌های کهن دارد. از منظر جامعه‌شناسی معرفت، این ناآگاهی نه یک خطای فردی، بلکه محصول نظامی است که تاریخ دیگران را یا تقلیل می‌دهد یا نادیده می‌گیرد.

در عرصه روابط قدرت و نمادها، گاهی یک «عکس یادگاری» بیش از هزار سخن معنا در خود دارد. حضور Marco Rubio در کنار همسرش در برابر بنای باشکوه Taj Mahal را می‌توان نه صرفاً یک لحظه شخصی، بلکه نشانه‌ای از نوعی ناآگاهی ساختاری در میان بخشی از نخبگان سیاسی آمریکا دانست.

این رویداد را اگر در امتداد گفتمان پیشین Donald Trump قرار دهیم—همان ادعای معروف درباره نابودی تمدن ایران در یک شب—می‌توان به نوعی «خودشیفتگی امپراتورگونه» اشاره کرد؛ خودشیفتگی‌ای که ریشه در گسست از تاریخ و ناتوانی در درک ژرفای تمدن‌های کهن دارد. از منظر جامعه‌شناسی معرفت، این ناآگاهی نه یک خطای فردی، بلکه محصول نظامی است که تاریخ دیگران را یا تقلیل می‌دهد یا نادیده می‌گیرد.

کنایه ماجرا در اینجاست که همان مقامی که ممکن است در سطح سیاسی با یک حوزه تمدنی سر ناسازگاری داشته باشد، در سطح نمادین و فرهنگی، برای تولید «سرمایه عاطفی» (رضایت همسر، ثبت لحظه‌ای زیبا) به میراث همان تمدن پناه می‌برد. تاج محل، اگرچه در جغرافیای هند قرار دارد، اما در بطن خود بازتابی از تعاملات عمیق فرهنگی، هنری و معماری در گستره‌ای است که نمی‌توان آن را از حوزه تمدنی فارسی‌زبان جدا دانست.

در این چارچوب، گرفتن عکس یادگاری نه‌تنها یک عمل ساده نیست، بلکه نوعی «مصرف نمادین فرهنگ» است؛ فرهنگی که در سطح سیاسی ممکن است انکار یا حتی تهدید شود، اما در سطح زیباشناختی و انسانی، همچنان جذاب و ناگزیر باقی می‌ماند.

اشاره به چهره‌هایی مانند J. D. Vance یا حتی حضور پیشین اعضای خانواده ترامپ در همین فضا، این الگو را تقویت می‌کند: فاصله میان گفتمان رسمی قدرت و کنش‌های روزمره انسانی. این شکاف نشان می‌دهد که تمدن‌ها را نمی‌توان صرفاً با ابزار قدرت سیاسی تعریف یا حذف کرد.

در نهایت، اگر از منظر تاریخی نگاه کنیم، حوزه تمدنی ایران که ریشه‌های آن به دوران کوروش کبیر بازمی‌گرددهمواره نشان داده که قدرت نرم آن (فرهنگ، زبان، هنر) ماندگارتر از تقابل‌های سخت سیاسی است. آنچه در این تصاویر دیده می‌شود، شاید بیش از هر چیز، یادآور این واقعیت باشد: تمدن‌ها را می‌توان نادیده گرفت، اما نمی‌توان از جاذبه آن‌ها گریخت.

در پایان باید گفت، هرگونه دشمنی با زبان فارسی نه‌تنها موجب تضعیف این تمدن کهن نخواهد شد، بلکه در نهایت به فرسایش و زوال همان جریانی می‌انجامد که در تقابل با آن قرار گرفته است.

نوشته های مرتبط :