نامه‌هایی از یک زن افغانستانی (روایت‌نویسی که جهانی شد)

دسته: تحلیل
نویسنده: حبیب الله اسلامی
2025/08/07
9:17 ق.ظ
بازدید: 69

پایگاه خبری تحلیلی روایت : زندگی اصلا قابل پیش‌بینی نیست. همین دو هفته قبل خبر درگذشت قاری عبدالباقی حیدری شاعر و نویسنده‌یی از تخار باستان منتشر شد. خبری که بیش‌تر از همه فرزند بزرگش خدیجه حیدری را که در بیرون از افغانستان به سر می‌برد و شمه‌ی نویسنده‌گی در او نیز از هم‌نشینی با پدرش به چشم می‌خورد، متاثر ساخت. اما در فاصله‌ی همین روزهای کوتاه خبری مسرت‌بخش باری دیگر زنده‌گی خانم حیدری را در تعادل قرار داد. کتاب دوم او در کشور چین با تیراژ بیست هزار به نشر رسید. این کتاب اولین کتاب یک نویسنده‌ی خانم افغانستانی است که در کشور چین به چاپ می‌رسد.

زندگی اصلا قابل پیش‌بینی نیست. همین دو هفته قبل خبر درگذشت قاری عبدالباقی حیدری شاعر و نویسنده‌یی از تخار باستان منتشر شد. خبری که بیش‌تر از همه فرزند بزرگش خدیجه حیدری را که در بیرون از افغانستان به سر می‌برد و شمه‌ی نویسنده‌گی در او نیز از هم‌نشینی با پدرش به چشم می‌خورد، متاثر ساخت. اما در فاصله‌ی همین روزهای کوتاه خبری مسرت‌بخش باری دیگر زنده‌گی خانم حیدری را در تعادل قرار داد. کتاب دوم او در کشور چین با تیراژ بیست هزار به نشر رسید. این کتاب اولین کتاب یک نویسنده‌ی خانم افغانستانی است که در کشور چین به چاپ می‌رسد.

خانم حیدری از سال ۲۰۲۰ به این‌سو داستان کوتاه می‌نویسد و از سال ۲۰۲۲ به این‌طرف با روزنامه‌نگاری می‌کند. در سال ۲۰۲۴ کتابی تحت عنوان (رادیوی پدرکلانم) را که مجموعه داستان‌های کوتاه بود از طریق انتشارات کتاب کابل در کانادا به چاپ رسانده است. آن کتاب نیز حکایاتی از آغاز جنگ‌های خانمان‌سوز داخلی و تاثیر آن بر زنده‌گی مردم عادی کشور و به خصوص خانم‌ها را شامل می‌شد. کتابی که راوی زنده‌گی سه نسل بود. زنده‌گی شهروندانی که با سیاست کاری نداشتند و در تحت سیطره‌ی جبر زمانه با فقر،‌ محرومیت و متاسفانه بدبختی به سر بردند. مردمانی که بزرگ‌ترین دغدغه‌شان حیات و نان شب و روز بود. اما با وجود همه مشکلات با صبر و شکیبایی به زنده‌گی پرداختند، سر برآوردند و با مشکلات مبارزه کردند. البته تمام آن‌ها سعادت پیروزی را نداشتند،‌ به هر حال از مبارزه دست نکشیدند.

کتاب حاضر (نامه‌های یک زن افغانستانی) نیز حکایت‌هایی مشابه دارد. تمام داستان‌ها کاملا واقعی هستند و شخصیت‌های آن‌ها بیش‌تر در حیات به سر می‌برند. طرح این کتاب کاملا به صورت تصادفی و در جریان خروج از افغانستان شکل گرفته است. آن‌چه که این کتاب را می‌تواند با سایر کتب این سبک متمایز کند، حس هم‌ذات‌پنداریی است که با خواندن آن به خواننده القا می‌شود. چه در نقش قهرمان یا قربانی. شاید هم در نقش ظالم! البته منظورم از ظالم الزاما افرادی با روحیه‌ی شیطانی و پتانسیل قاتل سریالی نیست. منظورم هر انسانی‌ست که به صورت مطلق دچار دگم‌اندیشی‌ست و قابلیت مصالحه را ندارد. افرادی که متاسفانه بسته به فرهنگ و برداشت‌های متفاوت از اصول و آیین مذهبی در افغانستان و در اکثریت هستند.

جلد اول این کتاب که به چاپ رسیده حاوی هجده داستان است. هر کدام ازین داستان‌های کوتاه، حکایت زنده‌گی یک خانواده است. خانواده‌هایی که به دلایل مختلف با از دست دادن جوان‌های‌شان به ناحق گرفته تا دگرگون شدن زنده‌گی های خوب‌شان توسط یک حادثه‌ی بد،‌ از خشونت‌های خانواده‌گی شروع الی خشونت‌های اجتماعی علیه افرادی که ناتوان مطلق شده‌اند، از فریب خوردن توسط بیگانه‌ها شروع تا در دام آشنا افتادن‌ها و بلاخره از بدبختی‌های تصادفی شروع الی خوشبختی‌های الله‌ بختکی را تجربه کرده‌اند.

قبلا در یک مطلب علی‌حده در مورد فواید سواد و البته نیاز حیاتی آن در میان خانم‌ها نوشته بودم. با استفاده از هوش مصنوعی مواد مرتبط با حق تحصیل و حق کار خانم‌ها را در بیش‌تر دولت‌های اسلامی برجسته ساخته بودم. یکی از مواردی که در زنده‌گی امروزی یک نیاز جدی تلقی می‌شود، موجودیت گزارش‌گران و روایت‌نویسان بی‌غرض و بی‌طرف در میان خانم‌های افغانستانی است. زیرا با فضای ایجاد شده و برخواسته از فرهنگ بومی و البته سواستفاده جویانی از نام دین، نقش و رنگ خانم‌ها هم در جامعه و هم در ادبیات و کتب تاریخی کشور شدیدا کم‌رنگ است. این کم‌رنگی حتا با متحجر ترین کشورهای دنیا اصلا قابل مقایسه نیست. کشورهای هم‌زبان که خیلی دهه‌های قبل، ازین بند رهانیده شده‌اند.

به هر حال به خانم حیدری که کتاب‌شان را به روح پرفتوح پدر مبارز و مجاهد خود تقدیم کرده‌اند، از صمیم قلب مبارک‌باد می‌گویم. به جامعه‌ی ادبی کشور نیز. زیرا به هر حال روایت‌نویسی از دید خانم‌ها و آقایان ممکن تفاوت‌هایی داشته باشد که قبلا در میان خانم‌ها کم‌تر سراغ داشتیم. کار روی آماده‌سازی نسخه‌ی فارسی کتاب نیز جریان دارد. البته در حال حاضر کتابی دیگر از خانم حیدری در شرف چاپ است که چشم‌دید ایشان را از جریان مهاجرت تعدادی از فعالین اجتماعی و خصوصا خانم‌هایی که درین بخش‌ها فعال بودند را نشان می‌دهد. برای‌شان موفقیت آرزو می‌کنم.

نوشته های مرتبط :