بدخشان، بهشت نوظهور تروریسم؛ تهدید امنیتی برای منطقه و فراتر از آن

دسته: تحلیل
نویسنده: مهرزاد عظیمی
1404/01/30
9:29 ق.ظ
بازدید: 38

پایگاه خبری تحلیلی روایت : بدخشان، یکی از استان‌های شمال‌شرقی افغانستان، به‌دلیل موقعیت جغرافیایی و مرزهای مشترک با پاکستان، تاجیکستان و چین، در سال‌های اخیر به بستری مناسب برای رشد و گسترش گروه‌های تروریستی و افراط‌گرا تبدیل شده است. اگر این تحولات امنیتی به‌درستی مدیریت نشود، بدخشان از یک استان فرهنگی و تاریخی به مرکز ثقل تروریسم منطقه‌ای بدل خواهد شد، و موج این تهدید می‌تواند ثبات کشورهای آسیای مرکزی، چین، پاکستان و حتی فراتر از منطقه را به چالش بکشد.

بدخشان، یکی از استان‌های شمال‌شرقی افغانستان، به‌دلیل موقعیت جغرافیایی و مرزهای مشترک با پاکستان، تاجیکستان و چین، در سال‌های اخیر به بستری مناسب برای رشد و گسترش گروه‌های تروریستی و افراط‌گرا تبدیل شده است.
اگر این تحولات امنیتی به‌درستی مدیریت نشود، بدخشان از یک استان فرهنگی و تاریخی به مرکز ثقل تروریسم منطقه‌ای بدل خواهد شد، و موج این تهدید می‌تواند ثبات کشورهای آسیای مرکزی، چین، پاکستان و حتی فراتر از منطقه را به چالش بکشد.

گسترش افراطیت در بدخشان؛ واقعیتی نگران‌کننده

بدخشان امروز میزبان گروه‌هایی است که فراتر از مرزهای افغانستان فکر و عمل می‌کنند. گروه‌هایی مانند:
• انصارالله تاجیکستان
• حزب تحریر اسلامی اوزبیکستان (IMU)
• جنبش اسلامی ترکستان شرقی (ETIM)
• جندالله
• جهش‌العدل (Jaish al-Adl)
این گروه‌ها با شعار “اسلام مرز ندارد” در صدد ایجاد پایگاه‌های مستحکم، جذب جنگجویان خارجی و آماده‌سازی برای گسترش قلمرو نفوذ خود در کشورهای همسایه هستند. با حمایت شبکه‌هایی چون طالبان و القاعده، این خطر هر روز جدی‌تر می‌شود.

بررسی گروه‌های افراطی فعال در بدخشان

۱. انصارالله تاجیکستان
گروهی افراطی و مسلح، که پس از جنگ داخلی تاجیکستان با هدف سرنگونی دولت سکولار و برقراری نظام اسلامی تشکیل شد.
این گروه روابط نزدیکی با طالبان و القاعده دارد و در مرزهای بدخشان پایگاه دارد. رهبری آن با مهدی ارسلان و مولوی ابراهیم است. طالبان با حمایت تسلیحاتی و لجستیکی، نقش مهمی در تقویت این گروه ایفا می‌کند.

۲. حزب تحریک اسلامی اوزبیکستان (IMU)
این گروه که به دنبال تشکیل خلافت اسلامی در آسیای مرکزی است، پس از سرکوب در اوزبیکستان به افغانستان مهاجرت کرده و در کنار طالبان و القاعده فعالیت می‌کند. پایگاه‌های آن در مناطق مرزی بدخشان، تهدیدی جدی برای کشورهای آسیای میانه است.

۳. جنبش اسلامی ترکستان شرقی (ETIM)
این گروه متشکل از جنگجویان اویغور چینی است که هدفش جدایی استان سین‌کیانگ از چین و تشکیل ترکستان شرقی است. حضور ETIM در بدخشان و ارتباط مستقیم آن با طالبان، امنیت داخلی چین و ثبات مرزهای منطقه را در معرض خطر قرار داده است.

۴. جندالله
گروهی تندرو و سنی‌مذهب که در مرزهای ایران، افغانستان و پاکستان فعالیت می‌کند. جندالله بارها با انجام عملیات‌های تروریستی و همکاری با گروه‌های افراطی دیگر، امنیت کشورهای منطقه به‌ویژه ایران را به چالش کشیده است.

۵. جهش‌العدل (Jaish al-Adl)
انشعاب یافته از جندالله، این گروه با حملات مکرر علیه نیروهای مرزی ایران شناخته می‌شود. جهش‌العدل در همکاری با طالبان و استفاده از خاک افغانستان، تهدیدی پایدار برای امنیت منطقه محسوب می‌شود.

هشدار به کشورهای منطقه

گزارش‌ها و تحلیل‌های استخباراتی آشکارا نشان می‌دهند که:
• انصارالله تاجیکستان، امنیت تاجیکستان را تهدید مستقیم کرده و آماده نفوذ به داخل خاک آن کشور است.
• حزب تحریک اسلامی اوزبیکستان، برای ناآرام‌سازی آسیای مرکزی نیرو تربیت می‌کند.
• جنبش اسلامی ترکستان شرقی (ETIM)، تمرکز خود را بر مرزهای چین و منطقه سین‌کیانگ گذاشته است.
• جندالله و جهش‌العدل، با هدف ناامن‌سازی مرزهای شرقی ایران، تحرکات خود را در بدخشان گسترش داده‌اند.

اگر در برابر این تحرکات، بی‌تفاوتی یا تأخیر در واکنش رخ دهد، بدخشان می‌تواند به همان اندازه خطرناک شود که روزگاری مناطق قبیله‌ای پاکستان برای ثبات منطقه بودند.
کشورهای منطقه باید پیش از آن‌که دیر شود، همکاری‌های امنیتی و اطلاعاتی خود را در برابر این تهدید افزایش دهند.

نتیجه‌گیری

بدخشان امروز بیش از یک استان مرزی، به بهشت نوظهور گروه‌های تروریستی بدل شده است. اگر کشورهای منطقه این تهدید را جدی نگیرند، دیر یا زود بدخشان همان نقشی را برای آسیای مرکزی بازی خواهد کرد که وزیرستان و مناطق قبیله‌نشین برای پاکستان داشتند.
این تهدید تنها به مرزهای افغانستان محدود نخواهد ماند و امنیت و ثبات کل منطقه را با چالش روبه‌رو خواهد ساخت. مقابله موثر با این جریان‌ها نیازمند همکاری جدی و همسویی استراتژیک کشورهای همسایه و سازمان‌های امنیتی بین‌المللی است.

نوشته های مرتبط :