تحلیل

تاجیک‌ها و هرات؛ از شکوفایی فرهنگی تا چالش‌های سیاسی

۱۴۰۴/۰۱/۰۹ 16:01 بدون دیدگاه

هرات یکی از مهم‌ترین شهرهای افغانستان است که همواره نقش بی‌بدیلی در تاریخ و فرهنگ این سرزمین ایفا کرده است. این شهر نه تنها به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین مراکز فرهنگی و علمی افغانستان شناخته می‌شود، بلکه در زمینه‌های سیاسی و اقتصادی نیز اهمیت فراوانی دارد. هرات، که در گذشته و حال، یک نقطه مرکزی برای تاجیک‌ها به‌شمار می‌آید، نقش مهمی در شکل‌دهی هویت فرهنگی و ملی این قوم داشته است. در این مقاله به بررسی جایگاه هرات در تاریخ تاجیک‌ها، تأثیرات فرهنگی آن بر این قوم و همچنین چالش‌های سیاسی و اجتماعی که تاجیک‌ها در این منطقه با آن‌ها

پنجشیر در خون و اشک؛ ۲۱ هزار نظامی طالب چگونه پنجشیر را به زندان بزرگی تبدیل کرده‌اند

۱۴۰۴/۰۱/۰۹ 15:21 بدون دیدگاه

پنجشیر، که نگین و نماد تاریخی جهاد و مقاومت می باشد، امروز در چنگال ترور و سرکوب طالبان گرفتار شده است. گزارش تازه شورای جهانی پنجشیریان از کشتار دست‌کم چهار غیرنظامی، بازداشت ۸۰ تن و شکنجه سیستماتیک در این منطقه طی دو ماه گذشته پرده برداشته است. همزمان، حضور گسترده ۲۱ هزار نیروی نظامی طالبان با ۷۰۰ پایگاه و تصرف ۳۰۰ خانه، اقتصاد محلی را نابود کرده است. طالبان با انحصار نانوایی‌ها، قصابی‌ها و فروشگاه‌ها، معیشت مردم را به گروگان گرفته‌اند. نیاز روزانه این نیروها به ۶۳ هزار قرص نان، بازار را فلج و بیکاری را بیداد کرده است.

مشکلات مهاجرین افغانستانی در پاکستان

۱۴۰۴/۰۱/۰۹ 10:28 بدون دیدگاه

بعد از سقوط حکومت پیشین و به قدرت رسیدن گروه طالبان در سال ۲۰۲۱، افغانستان شاهد تغییرات عمیق سیاسی، اجتماعی و اقتصادی گردید. بسیاری از مردم، به‌ویژه کسانی که زندگی و معیشت‌شان وابسته به نهاد های دولتی بود، ناچار به ترک کشور شدند. پاکستان به دلیل نزدیکی جغرافیایی و سهولت دسترسی به آن یکی از مقاصد اصلی مهاجرین افغانستانی شد. با این حال، این مهاجرت ناگزیر مشکلات جدیدی برای مردم افغانستان به همراه داشت. یکی از مسائل مهم در این مشکلات، وضعیت افرادی است که با سازمان‌ها و نیروهای خارجی، به‌ویژه دولت آمریکا، همکاری داشتند. این افراد به دلیل

فاشیست‌جماعت را چگونه بشناسیم؟

۱۴۰۴/۰۱/۰۹ 09:29 ۲ نظر

یکی از اصطلاحات پُرکاربرد در افغانستان، واژه‌ی «فاشیست» است؛ طوری که هر کسی مخالف فکری خود را با این برچسپ توصیف می‌کند. با این حال اما به نظر می‌رسد که اکثر ما شناخت درستی از فاشیسم، مولفه‌ها و ویژگی‌های آن نداریم و نمی‌دانیم که فاشیست کیست و فاشیسم چیست؟ این عدم آشنایی ما با فاشیسم، ویژگی‌ها و مولفه‌های آن باعث گردیده است که جوانان ما در افغانستان – حتا آن‌هایی که تصور می‌کنند برای عدالت‌خواهی مبارزه دارند- در چاه و چاله‌ی فاشیسم سقوط کنند. من در این‌جا می‌خواهم با مروری کتابچه‌ای از «اومبرتو اکو» فیلسوف و نشانه‌شناس ایتالیایی، که

واپس‌گرایی در برابر پیشرفت؛ تحلیل وضعیت افغانستان تحت حاکمیت طالبان

۱۴۰۴/۰۱/۰۹ 09:14 بدون دیدگاه

همه می‌دانند که جهان امروز با سرعت زیادی به سوی پیشرفت در حرکت است. کشورهای غربی که سال‌هاست مسیر مشخصی را برای توسعه در پیش گرفته‌اند و میلیاردها دلار برای آن هزینه می‌کنند، به این نتیجه رسیده‌اند که برای بهتر زندگی کردن، باید به روز باشند و از مسائل کهنه عبور کنند. کشورهای اسلامی، به ویژه کشورهای عربی، در تلاش‌اند تا از سنت‌های کهنه عبور کرده و در کاروان پیشرفت بشری همگام شوند. اما اسلام هزار و چهارصد سال پیش، به همان شکلی که در آن زمان بود، قابل پذیرش نیست. اندیشمندان اسلامی معتقدند که در مسیر پیشرفت باید

دگرگونی‌های جهانی؛ سلطه‌جویی و بحران‌های نوین در نظام بین‌الملل

۱۴۰۴/۰۱/۰۹ 08:26 بدون دیدگاه

جهان امروز، شاهد تحولات بنیادینی است که ریشه در ماهیت سلطه‌جویانه بشر و ساختار آنارشیستی نظام بین‌الملل دارد. این ساختار، به قدرت‌های بزرگ اجازه می‌دهد تا کشورهای کوچک‌تر و ضعیف‌تر را به عنوان قلمرو خود تلقی کرده و هر زمان که بخواهند، به آن‌ها حمله کنند. این وضعیت، محصول تضاد ذاتی بین منافع ملی و آرمان جهانی صلح و همکاری است. جهانی صلح حد اقل پس از دو جنگ ویران‌گر جزء خواسته‌های جوامع ملل بوده است. در جهان امروز اما، کشورهای قدرتمند به این خواسته نه تنها که وقعی نمی‌گذارند به آن از عینک منافع می‌بینند. یعنی تا آنجا

چرا از روز قدس یادآوری کنیم؟

۱۴۰۴/۰۱/۰۸ 11:21 بدون دیدگاه

آخرین جمعه ماه رمضان که به نام روز جهانی قدس از سوی امام خمینی نام گذاری شد؛ شاید عده به خاطر نام گذاری این نام و روز با توجه به گرایشات فکری و سیاسی حساسیت نشان دهند؛ اما اصل مسئله این است که روز قدس تنها یک مراسم نمادین که سوی فرد خاص نام‌گذاری شده، نیست، بلکه تبلور زنده‌ی وجدان بیدار بشریت در برابر ستمگری است. این روز فرصتی استثنایی است برای افشای جنایت‌های مستمر رژیم صهیونیستی در بیش ۷۵ سال گذشته، احیای حقوق مسلم یکی از مظلوم‌ترین مردمان عالم (فلسطین) و تاکید بر حق تاریخی آنان بر سرزمین

باروت؛ یک روح در دو جسم

۱۴۰۴/۰۱/۰۸ 11:06 بدون دیدگاه

مقدمه گاهی زندگی ما را به مسیری می‌کشاند که انتظارش را نداریم. دوستی‌هایی که روزگاری پر از عشق و صمیمیت بودند، ممکن است در یک لحظه به ویرانی کشیده شوند. خیانت، سوءتفاهم، حوادث غیرمنتظره، و بازی‌های سرنوشت می‌توانند همه‌چیز را تغییر دهند. این رمان، داستانی است از همین جنس؛ داستان دو دوستی که روزی جدانشدنی بودند، اما در مسیر زندگی به نقطه‌ای رسیدند که دیگر هیچ راه برگشتی وجود نداشت. این داستان درباره‌ی چیست؟ این رمان درباره‌ی دو دوست است که از کودکی با هم بزرگ شده‌اند. آن‌ها مانند دو برادر، جدانشدنی بودند و برای یکدیگر جان می‌دادند. اما

فساد گسترده در معادن افغانستان؛ طالبان و چین در مسیر تاراج منابع طبیعی

۱۴۰۴/۰۱/۰۸ 10:53 بدون دیدگاه

افغانستان، با ذخایر غنی از معادن مختلف از جمله مس، لیتیوم، طلا و سنگ‌های قیمتی، یکی از کشورهای دارای منابع طبیعی ارزشمند در جهان به شمار می‌رود. با این حال، این ثروت‌های طبیعی به‌جای اینکه به نفع مردم افغانستان بهره‌برداری شوند، به میدان فساد و تاراج تبدیل شده‌اند. پس از تسلط طالبان بر افغانستان در سال ۲۰۲۱، این گروه اقدام به استخراج و فروش منابع معدنی کشور کرد، در حالی که هیچ نظارت بین‌المللی و قانونی بر این فرآیند وجود نداشت. در این بین، همکاری چین به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین اقتصادهای جهان با طالبان برای استخراج معادن افغانستان، نگرانی‌های

هفته قدس شریف نماد وحدت و امید مسلمانان

۱۴۰۴/۰۱/۰۸ 10:37 بدون دیدگاه

قدس شریف، قلب تپنده ی جهان اسلام، نه تنها به‌ عنوان قبله نخست مسلمانان، بلکه به‌عنوان یک نماد فراملی و جهانی در تاریخ و سیاست اسلام اهمیت خاصی دارد. این سرزمین، در دوران‌های مختلف تاریخ اسلام، مرکز توجه مسلمانان بوده و در سده‌های اخیر به‌ویژه پس از شکل‌گیری رژیم صهیونیستی، به نقطه‌ای محوری در منازعات منطقه‌ای و جهانی تبدیل شده است. در دنیای امروز، قدس نه تنها اهمیت مذهبی بلکه جنبه‌های سیاسی و فرهنگی فراوانی دارد که در همبستگی و اتحاد مسلمانان نقش به‌سزایی ایفا می‌کند. جهان اسلام قدس را به عنوان نخستین قبله خویش و مکان که خاتم

دین، فرهنگ و اجتماع؛ هم‌زیستی یا تضاد؟

۱۴۰۴/۰۱/۰۸ 10:16 بدون دیدگاه

دین و فرهنگ از بنیادی‌ترین عناصر شکل‌ دهنده جوامع انسانی هستند. دین معمولا به عنوان یک سیستم اعتقادی، ارزش‌ها و هنجارهای رفتاری را تعیین می‌کند، در حالی که فرهنگ شامل مجموعه‌ای از رسوم، هنر، زبان و عادات اجتماعی یک ملت است. با این حال، همواره بین دین و فرهنگ روابط پیچیده‌ای وجود داشته است. در برخی موارد، دین و فرهنگ در یک مسیر هماهنگ پیش رفته‌ اند، اما در برخی دیگر، تضادها و چالش‌ هایی میان این دو پدید آمده است. چرا برخی ادیان با رسوم فرهنگی مردم در تضاد قرار می‌گیرند؟ چه عواملی باعث می‌شود که برخی سنت‌

ماه رمضان، بهار قرآن و ماه خودیابی و همدیگر‌شناسی

۱۴۰۴/۰۱/۰۷ 15:58 بدون دیدگاه

در فلسفه‌ی روزه داری، خودیابی و بازگشت به خویشتن یک امر مسلم است که اگر به معنای اصلی روزه‌داری توجه دقیق، درست و همه جانبه صورت گیرد و به احکام عملی آن عمل گردد، بی‌تردید که انسان از گرفتاری‌های درونی و بیرونی نجات پیدا می‌کند. گرفتاری‌های درونی عبارت از هواهای نفسانی مانند شهوت، غضب، حرص، غرور و… موانع مهم و عوامل اساسی شکست و فرورفتگی انسان و جامعه‌ی انسانی به شمار می‌رود که اگر مدیریت نگردد، هر انسانی را به سقوط و هر جامعه‌ای را به زوال مواجه می‌سازد. به همین منظور، یگانه عاملی که می‌تواند در برابر نفس

چرا پرداختن به قدس مهم است؟

۱۴۰۴/۰۱/۰۷ 08:10 بدون دیدگاه

روز قدس یکی از مهم‌ترین روزهایی است که در آن قدس (شهر اورشلیم) به‌طور کامل توسط رژیم صهیونیستی اشغال شد. روز اشغال قدس به‌عنوان یک روز مهم برای رژیم صهیونیستی مطرح است و تعطیلی عمومی اعلام شده. این روز مصادف است با آخرین جمعه ماه مبارک رمضان. پس از اشغال قدس(اورشلیم) شهری که در باور میلیون ها مسلمان جا دارد، مسلمانان جهان این روز را به‌عنوان نمادی از مقاومت در برابر رژیم اشغالگر و تجدید پیمان با مبارزان فلسطینی گرامی می‌دارند. هدف از این برنامه‌ها یادآوری این است که قدس همچنان در اشغال اسراییل است و مسلمانان باید در

طالبان، بازیچه‌ی آمریکا و خطر برای منطقه

۱۴۰۴/۰۱/۰۷ 08:04 بدون دیدگاه

تحولات سیاسی و نظامی افغانستان در دو دهه‌ی گذشته نشان داده که در سیاست بین‌الملل، نه دشمنی‌ها همیشگی‌اند و نه دوستی‌ها. همه چیز بر اساس منافع شکل می‌گیرد. آمریکا که زمانی طالبان را یک گروه تروریستی می‌نامید و به بهانه‌ی مبارزه با آن به افغانستان حمله کرد، امروز این گروه را در قدرت می‌بیند، بی‌آنکه هیچ تهدیدی از جانب آن احساس کند. واقعیت این است که آمریکا هیچ‌گاه به دنبال نابودی طالبان نبوده، بلکه هدف اصلی آن، مهندسی تحولات افغانستان به گونه‌ای بود که این کشور را به یک ابزار ژئوپلیتیکی تبدیل کند. طالبان که پس از سقوط در

اسماعلیان معاصر؛ در پاسخ به مقاله‌ی علی امیری

۱۴۰۴/۰۱/۰۷ 07:59 ۲ نظر

علی امیری در نخستین مقاله‌اش برای وب‌سایتی امامت شیعی اسماعیلی را به یک نهاد خیریه تشبیه کرده و در ذیل این نظریه دیدگاه‌های دیگری نیز مطرح کرده که قابل تامل است. اما پیش از اینکه به اصل موضوع بپردازم یکی دو نکته را بر سبیل مقدمه لازم به یادآوری می‌دانم. یک: جامعه شیعی اسماعیلی به ویژه ادارات رسمی آن واکنشی عمل نمی‌کنند که در مقابل هر نظر و سخنی موضع‌‌گیری کند. زیرا اگر قرار باشد به حرف و سخن‌های ساده‌انگارانه‌ی هر کسی واکنش نشان داده شود، در آن صورت بیست وچهار ساعت یک شب و روز کافی نیست، ناگزیر

طالبان؛ ضعف مخالفین و عرصه‌ی که جولان‌گاه آنها شده است

۱۴۰۴/۰۱/۰۷ 07:53 بدون دیدگاه

آمد و شد آمریکا به افغانستان در این روزها نشان می دهد که سفره ی مهمانی و مهمان نوازی میان گروه طالبان و امریکا گرم تر شده است و‌ در گذشته نیز چنین شد که افغانستان را یک‌شبه‌ به تالب تحویل داد‌. جز رهبران ارشد طالب و امریکایی‌ها‌ کسی از معاهده‌ی‌ دوحه‌ خبر نبود‌. با گذشت زمان هرروز‌ برمردم‌ آفتابی شد که امریکا و تالبان روی چه مواردی تفاهم کرده‌اند. از قدیم تاحال امریکا وارد مذاکره با هرگروه‌ و کشوری نمی‌شود، اگر امریکا وارد معامله شود، حداکثر‌، اکثریت‌ها‌ را بخودش و حداقل، اقلیت‌ها‌ را به طرف پیشنهاد می‌کند‌. امریکا

از احساس تا ایمان؛ کاوشی در دنیای باورهای دینی و تأثیرات آن در سیر تحول اجتماعی و فرهنگی

۱۴۰۴/۰۱/۰۷ 07:48 بدون دیدگاه

در دنیای امروز، باورهای دینی به عنوان یکی از ارکان اساسی هویت فردی و اجتماعی مطرح هستند. این باورها نه تنها به عنوان پاسخ‌هایی به پرسش‌های بنیادین انسان در مورد معنای زندگی و وجود، بلکه به عنوان پدیده‌هایی اجتماعی و فرهنگی با تأثیرات عمیق بر رفتارها و روابط انسانی شناخته می‌شوند. شکل‌گیری این باورها در سیر تحولی خود، تحت تأثیر عوامل مختلفی از جمله احساسات، نیازهای روانی و اجتماعی قرار دارند. این مقاله به بررسی این موضوع می‌پردازد و تلاش می‌کند تا پیامدهای سوءاستفاده از احساسات را در شکل‌گیری باورهای دینی مورد تحلیل قرار دهد. احساسات جمعی، به عنوان

ما و زرتشت؛ بازخوانی اصول اخلاقی در فرهنگ خراسان و ایران باستان

۱۴۰۴/۰۱/۰۶ 11:17 بدون دیدگاه

امروز ششم حمل/فروردین زادروز زرتشت پیامبر است. براساس متون تاریخی زرتشت در بلخ زاده شد و از همانجا دعوت به یکتا پرستی را آغاز کرد و در نهایت در همانجا به شهادت رسید. بدون شک زرتشت یک افتخار برای خراسان بزرگ و ایران کهن است. سرزمینی که تاریخ آن با نام‌های بزرگی مانند زرتشت، فردوسی، ابوعلی سینا، رودکی و بسیاری دیگر گره خورده است. این سرزمین نه تنها مهد تمدن و دانش بوده، بلکه خاستگاه اندیشه‌های اخلاقی و معنوی عمیقی است که زرتشت، پیامبر باستانی ایران، از جمله نمادهای بارز آن به شمار می‌رود. آموزه‌های زرتشت بر پایه‌ی “پندار

نگاه فلسفی به «جشن تولد»؛ در ستایش زندگی و نکوهش مرگ‌طلبی؟

۱۴۰۴/۰۱/۰۶ 09:55 بدون دیدگاه

دو شب پیش، جمعی از دوستانِ زلال‌تر از آب روان در یک برنامه‌ی غافل‌گیرانه از ۳۸ سالگی‌ام بزرگداشت کردند. من اگرچه در زندگی‌ام کم‌تر پای‌بندِ مناسبت‌ها و رسوم و عنعنات بوده‌ام ، اما «جشن تولد» همیشه برایم جذابیت ویژه‌ی داشته است. من نگاهی که به جشن تولد دارم، نگاه فلسفی است: ۱) تقابل جشن تولد با فاشیسم: من برگزاری جشن تولد را نوع تقابل با «فاشیسم» و مبارزه علیه آن می‌دانم. یکی از ویژگی‌های عمده‌ی فاشیسم، ستایش از مرگ یا «مرگ‌طلبی» است. اومبرتو اکو یکی از ویژگی‌های فاشیسم، مرگ‌طلبی را می‌داند. او می‌گوید که: «در نیا-فاشیسم، نبرد برای زندگی

نان، کرامت، آزادی

۱۴۰۴/۰۱/۰۶ 09:36 بدون دیدگاه

«نان، کرامت، آزادی» نه تنها شعارهایی برای اعتراض هستند، بلکه نمایانگر خواسته‌های عمیق بشری برای زندگی شرافتمندانه و انسانی اند. برای رسیدن به یک جامعه عادلانه، ضروری است که بر روی این سه محور تمرکز کنیم و برای احیای کرامت انسانی و حقوق اساسی همه افراد تلاش کنیم. فقط در این صورت است که می‌توانیم به سوی آینده‌ای روشن‌تر و انسانی‌تر گام برداریم. در افغانستان /خراسان امروز، این سه واژه «نان، کرامت، آزادی» به عنوان سرود اعتراض و خواسته‌های بنیادی مردم در برابر ستم و بی‌عدالتی مطرح می‌شود. این سه واژه نه تنها نمایانگر نیازهای اولیه بشری هستند، بلکه