آمریکا و ایجاد جامعه درمانده در افغانستان

دسته: اخبار فضای مجازی, روایت مردمی
نویسنده: تحریریه روایت
1401/11/01
1:45 ق.ظ
بازدید: 0

آیا گاهی از خود پرسیده‌اید که چرا در ۱۵ اگست سال ۲۰۲۱، وقتی هنوز پروسة تخلیه در فرودگاه کابل جریان داشت، ارتش ۳۰۰ هزارنفری افغانستان فروپاشید و نظام جمهوریت سقوط کرد؟ چرا این نظام نتوانست حداقل برای چند هفته، یک ماه یا یک سال به صورت مستقلانه از خود دفاع کند؟
این پرسش مرا یاد مطلبی می‌اندازد که سال‌ها پیش در بارة «جامعة مطلوب آمریکا» در افغانستان نوشته بودم: جامعه درمانده.
من خوب به یاد دارم که ایالات متحده آمریکا و رسانه‌های غربی از سال ۲۰۰۹ بدین‌سو همیشه یک افسانه را تکرار می‌کردند: افغان/افغانستانی فرودست. می‌گفتند «افغانستانی‌ها فاسدند». می‌گفتند «افغانستانی‌ها نالایق‌اند.» می‌گفتند «ما اگر نباشیم، افغانستانی‌ها همدیگر را خواهند خورد.»
ترویج این افسانه در واقع بخش از ایدیولوژی استعماری آمریکا و استراتژی تبلیغاتی رسانه‌های غربی را تشکیل می‌داد. جامعه‌شناسان، ایدیولوژی استعماری را عبارت از باورهایی می‌دانند که بر اساس آن «نژاد استعمارگر، برتر و توان‌مندتر» و «بومیان، فرودست» تلقی می‌گردد. کارکرد این ایدیولوژی، به قول گی‌روشه، ایجاد جامعه درمانده است. به باور گی‌روشه، وقتی مردمی، چنین تبلیغات و باروها را قبول کرده و درونی بسازند، از توسعه مستقلانه ملی مایوس گردیده و بی‌‎تحرک و وابسته به کشورهای استعمارگر بار می‌آیند.
القصه این‌که آمریکایی‌ها نیز با تبلیغ دوام‌دار افسانة «افغان فرودست» که ریشه در نگاه استعماری شان داشت، افغانستان را یک جامعة درمانده و کاملا وابسته به خود ساخته بودند. جامعه‌ای که می‌پنداشت که اگر روزی آمریکا دست نوازش خود را از سرش بردارد، در قعر بدبختی و فروپاشی فرومی‌رود.
این ذهنیت باعث شد که ارتش و سیاست‌مداران افغانستان پس از موافقت‌نامه‌ی دوحه، از لحاظ روانی خود را شکست‌خورده ببینند و توان دفاع مستقلانه را از دست بدهند. افغانستانی‌ها متاسفانه این ذهنیت آن‌قدر در خود درونی ساخته بودند که پیش از پایان پروسه تخلیه، جمهوریت سقوط کرد.

افسانه “افغان فرودست”

کشورهای غربی، از همان نخستین روزهای فروپاشی رژیم سیاه طالبان که مقارن بود با حضور نظامی آنها در افغانستان، افسانه “افغان فرودست” را ساخته و پرداخته و در صدد آن برآمدند که آن را از طریق رسانه های وابسته شان، تبلیغ و ترویج کنند.
مهم ترین مولفه های این افسانه را در ۲۰ سال گذشته، مسایل زیر تشکیل می داده است:
1. افغان فاسد: در درازنای بیست سال گذشته یکی از عناوین و القابی که همواره در مطبوعات غربی از آن به عنوان پسوند نام شهروندان افغانستان استفاده می گردیده است، القابی چون فاسد و رشوه ستان و… است.
روزی نبود که یک رسانه خارجی، گزارشی در خصوص رشد فساد اداری و رشوه ستانی در افغانستان نشر نکنند.
این درست است که در افغانستان فساد اداری وجود داشت اما نه به آن پیمانه ای که خارجی ها بزرگنمایی می‌کردند.

باری حامد کرزی در یکی از سخنرانی های خود از رسانه ها و دولت های غربی انتقاد نموده و آنان را به بزرگنمایی فساد اداری در افغانستان متهم کرد.
2. افغان جنگجو: یکی دیگر از عناوینی که همواره در مطبوعات خارجی، توام با نام افغان ذکر می گردید جنگجویی و آشوب طلبی بود.
غربی ها افغان ها را جنگجو و آشوب خواه معرفی می کردند و صلح و ثبات نسبی را که در افغانستان حکمفرما بود ارمغان حضور نیروهای خارجی می خواندند.
از همینجاست که غربی ها، همواره عنوان می کنند خروج نیروهای خارجی از افغانستان، معادل است با برگشت دوباره جنگ و بحران در کشور.
3. افغان نالایق: یکی دیگر از افسانه هایی که غربی ها در پرتو آن افغان ها را تعریف می کردند، نالایقی و ناتوانی در امر مدیریت و حکومت داری بود.
غربی ها بدین باور اند که افغان ها توانایی و استعداد حکومت داری را نداشته و به اشخاص و افرادی از غرب نیاز دارند تا آنها را راهنمایی کنند.
از همین جا بود که در سال‌های جمهوریت، ۵۰۰۰ مشاور بیرونی را آورده و در ادارات ملکی و نظامی کشور استخدام کردند؛ مشاورانی که بدبختانه با مشوره های اشتباه و نادرست شان، کشور ما را تا لبه پرتگاه کشانیدند.
یکی از موارد دیگری که همواره غربی ها در خصوص آن افغان ها را توهین می کردند، مساله نگهداری از زندان ها بود؛ به گونه ای که هر بار که دولت افغانستان از نیروهای خارجی تقاضا می کرد تا دست از ایجاد زندان در کشور برداشته و زندانیان افغان را تسلیم دولت کنند، خارجیان از این درخواست سر باززده و دولت افغانستان را به ناتوانی در نگهداری زندانیان متهم می کردند.

سرانجام این افسانه‌پردازی طوری رقم خورد و مردمان ما چنان بار آمدند که نتوانستند روی پای خود بایستند و به یک جامعه درمانده تبدیل شدند. متاسفانه ما امروز درمانده‌تر از همیشه‌ایم و این نتیجه افسانه‌پردازی غربی‌ها در باره ما است.

نوشته های مرتبط :