هیروشیما؛ جنایتی که فاتحان تاریخ آن را به حاشیه راندند

دسته: تحلیل
نویسنده: حکیم حکمت
2026/08/06
12:05 ب.ظ
بازدید: 8

پایگاه خبری تحلیلی روایت : ششم اوت، سالروز بمباران اتمی هیروشیما است؛ روزی که جهان برای نخستین و تاکنون آخرین بار، چهره واقعی جنگ هسته‌ای را دید. سه روز بعد نیز ناکازاکی به همان سرنوشت دچار شد. در مجموع، صدها هزار انسان جان خود را از دست دادند؛ بیشترشان غیرنظامیان، زنانی که در خانه بودند، کودکانی که در مکتب درس می‌خواندند و سالمندانی که هیچ نقشی در جنگ نداشتند.هیروشیما و ناکازاکی فقط دو شهر نبودند؛ نماد این حقیقت‌اند که در جنگ، حتی قدرت‌هایی که خود را پرچمدار آزادی و تمدن معرفی می‌کنند نیز می‌توانند مرتکب هولناک‌ترین جنایت‌ها شوند.

ششم اوت، سالروز بمباران اتمی هیروشیما است؛ روزی که جهان برای نخستین و تاکنون آخرین بار، چهره واقعی جنگ هسته‌ای را دید. سه روز بعد نیز ناکازاکی به همان سرنوشت دچار شد. در مجموع، صدها هزار انسان جان خود را از دست دادند؛ بیشترشان غیرنظامیان، زنانی که در خانه بودند، کودکانی که در مکتب درس می‌خواندند و سالمندانی که هیچ نقشی در جنگ نداشتند.

هیروشیما و ناکازاکی فقط دو شهر نبودند؛ نماد این حقیقت‌اند که در جنگ، حتی قدرت‌هایی که خود را پرچمدار آزادی و تمدن معرفی می‌کنند نیز می‌توانند مرتکب هولناک‌ترین جنایت‌ها شوند.

با این همه، این فاجعه هرگز جایگاهی هم‌سنگ بسیاری از جنایت‌های دیگر جنگ جهانی دوم در حافظه سیاسی غرب پیدا نکرد. دلیلش روشن است: تاریخ را غالباً فاتحان می‌نویسند. همان قدرت‌هایی که دادگاه نورنبرگ را برگزار کردند و جنایت‌های رژیم نازی را ــ که محکوم و انکارناپذیر است ــ برای همیشه در حافظه بشر ثبت کردند، کمتر حاضر شدند درباره مشروعیت اخلاقی و حقوقی بمباران اتمی ژاپن پاسخگو باشند.

آمریکا امروز خود را مدافع حقوق بشر، آزادی و نظم بین‌المللی معرفی می‌کند، اما گذشته و کارنامه سیاست خارجی‌اش پرسش‌های بزرگی را پیش روی این ادعا قرار می‌دهد. شکل‌گیری این کشور با نابودی گسترده بومیان قاره آمریکا و رانده شدن آنان از سرزمین‌هایشان همراه بود. نظام برده‌داری و انتقال میلیون‌ها آفریقایی به قاره آمریکا نیز یکی از تاریک‌ترین فصل‌های تاریخ آن است؛ زخمی که آثارش هنوز در جامعه آمریکا دیده می‌شود.

پس از جنگ جهانی دوم نیز مداخلات نظامی آمریکا بارها جان میلیون‌ها انسان را تحت تأثیر قرار داده است؛ از جنگ کره و ویتنام گرفته تا بمباران‌های گسترده در لائوس و کامبوج، حمله به عراق، جنگ طولانی افغانستان و تهاجم آمریکا بر ایران.

در جنگ ایران شاهد بودیم که آمریکا یک مدرسه دخترانه را در میناب هدف قرار داد و در نتیجه آن ۱۶۸ دانش‌آموز دختر به شهادت رسیدند. این جنایت دیگری در کارنامه‌ی آمریکا است. جنایتی که هنوز از بابت آن پوزش نخواسته است.

متاسفانه بسیاری از این جنگ‌ها با شعار آزادی و امنیت آغاز شدند، اما برای مردم محلی، میراثی از ویرانی، آوارگی و مرگ بر جا گذاشتند.

البته این به معنای نادیده گرفتن جنایت‌های دیگر قدرت‌ها نیست. روسیه در اوکراین، رژیم نازی در اروپا، ژاپن امپراتوری در چین و بسیاری از حکومت‌های دیگر نیز مرتکب جنایت‌های سنگینی شده‌اند. اما اگر قرار باشد حقوق بشر معیار قضاوت باشد، این معیار باید برای همه یکسان باشد، نه آن‌که جنایت دشمنان پررنگ و جنایت دوستان به حاشیه رانده شود.

سالگرد هیروشیما فقط یادآور قربانیان ژاپنی نیست؛ هشداری است برای همه بشریت. بمب اتمی نشان داد که وقتی قدرت از اخلاق و پاسخگویی جدا شود، تمدن نیز می‌تواند به ابزار نابودی انسان تبدیل گردد.

شاید بزرگ‌ترین درس هیروشیما این باشد که هیچ کشوری، هرقدر هم قدرتمند یا پیروز باشد، نباید فراتر از داوری اخلاق و تاریخ قرار گیرد. قربانی، قربانی است؛ چه در هیروشیما باشد، چه در غزه، چه در کابل، چه در بغداد و چه در هر نقطه دیگری از جهان.

نوشته های مرتبط :