شهید احمد شاه مسعود؛ قهرمان ملی با نگاهی فراتر از جنگ

دسته: تحلیل
نویسنده: بلال اکبری
1404/06/20
8:45 ق.ظ
بازدید: 28

پایگاه خبری تحلیلی روایت : شهید احمد شاه مسعود، از بزرگ‌ترین شخصیت‌های تاریخ معاصرافغانستان، نه تنها به عنوان یک فرمانده جنگی، بلکه به‌عنوان یک رهبرسیاسی، متفکر و چهره‌ای مردمی شناخته می‌شود. وی متولد سال ۱۳۳۲ هجری شمسی در ولایت پنجشیر بود و از جوانی در راه آزادی، استقلال وعدالت برای مردم افغانستان گام برداشت. مبارزات او علیه اشغال شوروی،جنگ با طالبان و مقاومت در برابر افراط‌گرایی، او را به نماد ایستادگی وقهرمانی ملی تبدیل کرد.

شهید احمد شاه مسعود، از بزرگ‌ترین شخصیت‌های تاریخ معاصرافغانستان، نه تنها به عنوان یک فرمانده جنگی، بلکه به‌عنوان یک رهبرسیاسی، متفکر و چهره‌ای مردمی شناخته می‌شود. وی متولد سال ۱۳۳۲ هجری شمسی در ولایت پنجشیر بود و از جوانی در راه آزادی، استقلال وعدالت برای مردم افغانستان گام برداشت. مبارزات او علیه اشغال شوروی،جنگ با طالبان و مقاومت در برابر افراط‌گرایی، او را به نماد ایستادگی وقهرمانی ملی تبدیل کرد.

نقش و تأثیرگذاری احمد شاه مسعود در تحولات افغانستان

احمد شاه مسعود نه تنها به‌عنوان یک فرمانده نظامی، بلکه به‌عنوان یکرهبر فکری و استراتژیک، نقش تعیین‌کننده‌ای در تحولات معاصرافغانستان ایفا کرد. او در دوران اشغال شوروی، با راه‌اندازی جبهه‌هایمقاومت مردمی در شمال شرق افغانستان، به سمبل مقاومت ملی تبدیلشد. برخلاف بسیاری از گروه‌های جهادی، مسعود دارای دیدگاهاستراتژیک بلند مدت بود که فراتر از پیروزی‌های مقطعی نظامی عملمی‌کرد.
پس از خروج نیروهای شوروی، او تلاش کرد تا ساختار سیاسینوینی برای افغانستان پایه‌گذاری کند. در زمان جنگ‌های داخلی،علی‌رغم فشارهای سنگین نظامی از سوی گروه‌های مختلف، مسعودبارها درخواست مذاکره و وحدت ملی داد. او مخالف حکومت تک صداییبود و باور داشت که آینده افغانستان باید بر پایه‌ی مشارکت همه اقوامو جریان‌های فکری کشور بنا شود.
در دوره تسلط طالبان، مسعود در دره پنجشیر، محور مقاومت را زنده نگهداشت و به عنوان نماد آزادی‌خواهی، عدالت‌طلبی و وحدت ملی در ذهنمردم باقی ماند. از جمله تأثیرات ماندگار او، تأکید بر نهادینه‌سازیدموکراسی، حقوق بشر و آموزش در مناطق تحت کنترلش بود. مدارس،مراکز فرهنگی و مطبوعات محلی در زمان رهبری او در پنجشیرگسترش یافتند.

آغاز مبارزه و دوران جهاد

احمد شاه مسعود در دوران اشغال افغانستان توسط ارتش سرخ شوروی،یکی از فرماندهان کلیدی مقاومت مجاهدین بود. او با بهره‌گیری از دانشنظامی، ایمان راسخ و حمایت مردمی، منطقه پنجشیر را به یکی ازامن‌ترین و مقاوم‌ترین مناطق تبدیل کرد. استراتژی‌های او در مقابله بادشمن، مبتنی بر دفاع مردمی و بهره‌گیری هوشمندانه از جغرافیایکوهستانی افغانستان بود.
مسعود در میان فرماندهان مجاهدین، به عنوان چهره‌ای با تفکر روشن ونگاهی کل‌نگر به آینده کشور شناخته می‌شد. برخلاف بسیاری ازفرماندهان که تنها بر پیروزی نظامی تمرکز داشتند، او همیشه به این باوربود که پیروزی واقعی، در برقراری صلح، عدالت و ساختار سیاسی باثباتنهفته است.

همچنین بخوانید: رییس جمهور اوکراین از وقوع جنگ سوم جهانی هشدار داد

میراث از امید و آینده نگری

یکی از ابعاد برجسته شخصیت احمد شاه مسعود، تفکر سیاسیپیشرفته و دیدگاه آینده‌نگر او نسبت به ساختار حکومت و اداره کشوربود. او به دموکراسی، آزادی بیان، مشارکت مردم در حکومت، و نقشاساسی قانون باور داشت. به همین دلیل، حتی در اوج جنگ، بارهاتأکید می‌کرد که افغانستان باید از مسیر غیر نظامی به سمت گفتگو وتفاهم ملی حرکت کند.
مسعود به آموزش، نقش جوانان و جایگاه زنان در جامعه اهمیت می‌داد. او معتقد بود بدون حضور فعال زنان و آموزش نسل نو، هیچ کشورینمی‌تواند به سوی توسعه و پیشرفت حرکت کند. او با اینکه خود یکفرمانده نظامی بود، اما بارها گفته بود که راه‌حل نهایی بحران افغانستاناز تفنگ نمی‌گذرد، بلکه از آگاهی و مشارکت مردمی می‌گذرد.

مبارزه با طالبان و هشدار به جهان

در دهه ۷۰ شمسی، با ظهور گروه طالبان، مسعود به یکی ازاصلی‌ترین چهره‌های مقاومت در برابر آنان تبدیل شد. او همواره نسبتبه خطر افراط‌گرایی، تروریسم و حمایت خارجی از گروه‌های تندروهشدار می‌داد. چند ماه پیش از شهادتش، در پارلمان اروپا سخنرانیکرد و نسبت به تهدیدات تروریستی علیه جهان هشدار داد.
شهادت او در تاریخ ۱۸ سنبله ۱۳۸۰ (۹ سپتامبر ۲۰۰۱) توسط عواملالقاعده و طالبان، نه‌تنها ضایعه‌ای برای افغانستان، بلکه زنگ خطریبرای جهان بود. تنها دو روز بعد، حادثه ۱۱ سپتامبر در آمریکا رخ داد؛گویی جهان تازه متوجه شد که مسعود چه هشدارهایی را داده بود.
رویکرد سیاسی و طرز فکر
مسعود نه‌تنها در میدان جنگ، بلکه در دل مردم نیز پیروز بود. احترامگسترده‌ای که در میان اقوام مختلف افغانستان به او وجود دارد، نشان ازملی بودن شخصیت او دارد. او خواهان کشوری بود که در آن همه اقوامبا هم برادرانه زندگی کنند، دین در کنار علم باشد، و عدالت اجتماعی برپایه قانون تأمین شود.
اندیشه‌های شهید مسعود امروز نیز الهام‌بخش بسیاری از جوانانافغانستان است. در حالی که کشور هنوز با چالش‌های بزرگ روبه‌رواست، اما میراث فکری و مبارزاتی او نشان می‌دهد که راه رسیدن بهصلح، اتحاد و ترقی، تنها از مسیر آگاهی، آزادی و عدالت می‌گذرد.

همچنین بخوانید: جنگ‌های دموگرافیک در آسیا

نتیجه‌گیری

شهید احمد شاه مسعود، تنها یک فرمانده نبود؛ او یک انسان متعهد بهمردم، وطن و آینده افغانستان بود.

احمد شاه مسعود شخصیتی بود کههم در میدان نبرد و هم در عرصه سیاست، نقش محوری ایفا کرد. بینش سیاسی، باور به گفت‌وگو، احترام به اقوام مختلف و برنامه‌ریزیبرای آینده‌ای مشترک از او چهره‌ای متفاوت در تاریخ معاصر افغانستانساخت. تأثیر او نه تنها در زمان حیاتش بلکه پس از شهادتش نیز، دروجدان جمعی مردم افغانستان و گفتمان سیاسی کشور باقی ماندهاست. طرز فکر او، نگاه انسانی به سیاست، و باور به وحدت ملی، راهیاست که افغانستان هنوز به آن نیاز دارد. او رفت، اما افکارش زنده‌اند ودر دل میلیون‌ها افغان روشن مانده‌اند.

نوشته های مرتبط :