زبان پارسی و بازیابی هویت فرهنگی ایرانی ها

دسته: تحلیل
نویسنده: مهرزاد عظیمی
1403/04/31
1:59 ب.ظ
بازدید: 28

پایگاه خبری تحلیلی روایت : اینجا هدف از بازیابی هویت و فرهنگ ایران بزرگ همان ایران تاریخی است که فردوسی و خیلی از شاعران و نویسنده گان دیگر به آن پرداخته اند و توسط استعمارگراها به جزیره های خورد و کوچک تقسیم بندی و مرز کشی گردیده است که هر کدام این خون پاره‌ها در کودال‌های غرق اند که خود هم نمی‌دانند که چه کنند و کجا بروند؛ چون محوریتی که می‌توانیست/ می‌تواند دوباره ایران و خراسانی بزرگ را به عنوان ابر قدرت جهانی مبدل سازد، به یاد فراموشی گذاشته اند و دنبال راهکارها و برنامه های رفتند/ می‌روند که هیچ دردی را در مان و هیچ زخمی را مرحم نمی کند.

درآمد:

اینجا هدف از بازیابی هویت و فرهنگ ایران بزرگ همان ایران تاریخی است که فردوسی و خیلی از شاعران و نویسنده گان دیگر به آن پرداخته اند و توسط استعمارگراها به جزیره های خورد و کوچک تقسیم بندی و مرز کشی گردیده است که هر کدام این خون پاره‌ها در کودال‌های غرق اند که خود هم نمی‌دانند که چه کنند و کجا بروند؛ چون محوریتی که می‌توانیست/ می‌تواند دوباره ایران و خراسانی بزرگ را به عنوان ابر قدرت جهانی مبدل سازد، به یاد فراموشی گذاشته اند و دنبال راهکارها و برنامه های رفتند/ می‌روند که هیچ دردی را در مان و هیچ زخمی را مرحم نمی کند. چون بعد از فروپاشی خراسان توسط کشور های اشغالگر و مرز کشی های سلیقه‌ی این ها، ما اصلیت خود را که همانا فرهنگ و تمدن پارسی است و اندیشمندان چون فردوسی، خاقانی، مولوی، سعدی، پور سینا، البرونی، خیام و… با ایثار گری و فدا کاری های فروان در مقابل تهجمات عراب و استعمار گراهای دیگر ( هند پرتانیوی، روسیه‌ی تزاری و روم) حفظ کردند و نگذاشتند شبیه خیلی از زبان های دیگر جهان حذف شود را از یاد بردیم و به سخن خداوند گار بلخ:« هرکسی کو دور ماند از اصل خویش/ باز جوید روز گار وصل خویش» و واقعیت همین است که ما از اصل خویش دورماندیم و حالا دنبال وصل خویش می گردیم که به باور من تنها روایتی که می تواند، عظمت و بزرگی هویت تاریخی و اقدار سیاسی ما را بر گرداند، همین زبان و هویت پارسی است. اما طوری به نظر می رسد، توجه چندانی بر زبان و ادبیات پارسی به عنوان پل ارتباطی و پیوند دهنده‌ی ملیت های هم‌تبار و هم زبان صورت نگرفته/ نمی گیرد. به همین رو جای اینکه کنار هم ایستاده شویم، هرکدام نهایت تلاش کرده و می کنیم تا مستقیم و غیر مستقیم علیه یکدیگر قرار گیریم تا دشمن به راحتی بتواند اهداف شوم خود را تحقق بخشد. اما غافل از آن که اگر زبان یك ملت تغییر كند نظام معنایی آن زبان كه در مفاهیم و ساختار الفاظ و عبارات تجلی كرده است نیز تغییر می یابد. و یكی از عوامل اساسی تغییر درطول تاریخ برخورد، حشرونشر، روبه روشدن وتعاطی اقوام و ملیت‌ها زبان آنها بوده/ است که می توان مشت نمونه خروار از تاجیکستان، ازبکستان، بخش از هند، بخشی از پاکستان و افغانستان اشاره کرد که با تغییر و حذف زبان پارسی خیلی از تغییرات دیگر هم رونما گردیده است که نیاز به شرح نیست و به قول حضرت مولانا جلال الدین محمد بلخی پیامبر عشق و مهربانی « آفتاب آمد دلیل آفتاب»

همچنین بخوانید: استقبال طالبان از احیای روابط دیپلماتیک میان ایران و عربستان

شرح موضوع:

زبان پارسی بر بازیابی هویت فرهنگی جامعه اثر گذاشته كه این امر ناشی از ( خلاقیت نامحدود زبان و تنوع پذیری زبان پارسی) است كه از طریق گسترش گفتاری زبان كه تحت تأثیر كلیت های تاریخی و اجتماعی جامعه است، منجر به تنوع واژگان در ساخت زبانی می گردد؛ زبان را بصورت یك عامل زمینه‌ای و بنیادی برای رسیدن به اهداف اجتماعی در می آورد؛ برای مثال می توان اشاره به بازسازی هویت فرهنگی یك جامعه از طریق زبان اشاره كرد. در چنین موقعیتی فرهنگ‌ها از طریق زبان از یكدیگر تأثیر پذیرفته و براساس تبادلی كه میان این فرهنگ‌ها صورت پذیرفته زمینه های توسعه و تأثیر و تكامل فرهنگ‌ها از نظر زبانی بسط می یابد. هر فرهنگی از سایر فرهنگ‌ها بر اساس تعاملات متقابل كه داشته از نظر ساختاری و واژگانی تحول یافته است پس می توان بیان كرد كه: (( از مهمترین راه‌های تحول زبانی همچنین تعاطی فرهنگی است علاوه بر آن تحول در دیگر نهادهای اجتماعی روابط بین نهادها و نحوه برخورد در رابطه انسان با طبیعت نیز به تحول منجر می شود. مثلاً توسعه تقسیم كار اجتماعی همراه با توسعه علوم وفنون به گسترش مفهومی زبان می انجامد امری كه به خوبی در گسترش علوم در دوران اخیر نمایان است.)) بنا بر همین دلایل زبان و هویت پارسی به خوبی می تواند به عنوان یک روایتی که می تواند ملیت های هم خون و هم زبان را در سطح جهان به ویژه حوزه تمدنی خراسان بزرگ گرد هم جمع نماید و به یک قدرت علمی و سیاسی جهان مبدل سازد. هرچند مرز کشی های استعمار گرایان گلوی مردم را چنان گرفته است که نفس کشیدن هم در خیلی از این جغرافیا برای شان سخت و حتا ناممکن شده است اما من باور دارم که در نهایت پیروزی ازان ماست چون پشتی بانی معنوی و هویت تاریخی پر عظمتی داریم.

زبان پارسی به عنوان پل ارتباطی میان کشور های چون افغانستان، تاجیکستان، ازبیکستان، ایران، هند، پاکستان و بخش های از چین می تواند مفید و سود مند باشد. شرط این که رویش کار شود و در مناطقی که رو به نا بودی است، بیشتر سرمایه گذاری و در خور توجه قرار گیرد. فراموش نکنم که زبان به نوعی ابزاری برای كنش متقابل اجتماعی و مبادله اجتماعی است؛ كه افراد با یكدیگر برای حفظ میراث فرهنگی جامعه خود از طریق ثبت و ضبط زبان گفتاری و نوشتاری به آن توجه كرده/ می کنند. این پدیده به عنوان وسیله برقراری ارتباط اجتماعی توانسته گذشته، حال و آینده ما را از طریق انباشت دانش و اشاعه علم، با توجه به خصلت گفتاری و نوشتاری توسعه و گسترش دهد و گستردگی زبان پارسی موجب خلاقیت، ابتكار وآزاد بودن آن، از سلطه‌ی زبان های دیگر به ویژه انگلیسی و عربی شود؛ براساس چنین ویژگی زبان پارسی به بازسازی هویت فرهنگی ما پرداخته، آن را در طی سالیان سال تولید و تكامل بخشیده/ می بخشد. «با توجه به تأثیر و تأثر متقابل زبان و فرهنگ از یكدیگر، ساخت واژگان زبانی در مقوله های مادی و معنوی فرهنگ جامعه تحول یافته است؛ چنین تحولی اهمیت زبان را به عنوان عنصری مهم در شكل گیری هویت فرهنگی قومی كه همراه با انسجام و یگانگی است بیان می كند.» و اگر از ُبعد جامعه شناسی هم به این مسئله نگاه کنیم زبان بصورت پدیده ای اجتماعی، نقش اساسی در تحولات اجتماعی یك جامعه داشته/ دارد. و هویت مشترك و منظم و به هم پیوسته ای را بوجود می آورد كه درون خود از گونه های اجتماعی زبانی متنوع برخوردار است؛ كه چنین گونه هایی قابل مطالعه هم می باشند. از سوی هم جامعه شناسان در مطالعات زبان شناختی از دیدگاه اجتماعی به تمایزات وتشابهات میان سبك و سیاق سخن افراد جامعه، طبقات اجتماعی‌، مشاغل و حرفه های اجتماعی توجه می كنند، و آن را بصورت یك مهارت اجتماعی مطالعه می نمایند و از منظری دیگر زبان به عنوان فرایند جامعه پذیری، اجتماعی شدن و فرهنگ پذیری از طریق آموزش زبان در جامعه بررسی می شود.

همچنین بخوانید: بازتاب آموزه‌های ارجایی بلخ در اشعار مولانا

نتیجه:زبان فارسی با وجود اینکه یکی از زبان‌های مهم، پُر گوینده و تاثیرگذار منطقه است، ولی دشمنان و بدخواهان فروانی در سطح منطقه‌ای و جهانی دارد که نمی‌توان آن را نادیده گرفت. اگر امروز زبان‌های دیگری هم مثل ازبکی، پشتو، بلوچی، کردی و … در این حوزۀ تمدنی و فرهنگی نفس می‌کشد و گویندگانی دارد، بی گمان این وضعیت از برکت وجود و حضور ستبر زبان فارسی است. اگر زبان فارسی در ادوار گونه‌گون تاریخی در برابر استعمار شرق و غرب ایستادگی نمی‌کرد، امروز خبری از زبان‌های نام‌برده نمی‌بود ویا حداقل از یک زبان محلی کوچک فراتر نمی‌رفتند، امروز هم وقتی قدرت‌های استعمارگر غربی و منطقه‌ای حملۀ نخستین خویش را متوجه زبان فارسی ساخته اند، به این دلیل است که این زبان می‌تواند هنوزهم مانع برنامه‌های هژمونی و سلطه طلبانۀ زبان‌های انگلیسی و عربی و در نهایت ترکی شود. ما فارسی زبان‌ها برای اینکه از این سدها عبور کنیم و اجازه ندهیم که بدخواهان زبان فارسی بیشتر از این به اهداف تفرقه‌افگننانۀ شان در میان فارسی گویان منطقه و جهان موفق شوند و اتحاد و همگرایی آن‌ها را بیشتر از بیش بر هم بزنند، باید تن به همگرایی کشورهای فارسی زبان بدهیم. امروز خوشبختانه حداکثر مطلق شهروندان کشورهای ایران، افغانستان و تاجیکستان فارسی زبان اند و در برخی کشورهای دیگر همچون ازبکستان، پاکستان، چین و… فارسی زبان‌ها حضور گسترده دارند و در راستای بازسازی هویت تاریخی و فرهنگی خویش قد علم می‌کنند. افزون براین ها، زبان فارسی در کنار برخی زبان‌های دیگر زبان فرهنگ، فقه، عرفان و تمدن اسلامی هم است و در گسترش دانش اسلامی فروان مدد رسانده است. بنابراین ایرانیان، مردمان افغانستان و تاجیکستان و ساکنان مناطق سمرقند و بخارا در ازبکستان، بخش‌هایی از قفقاز، هندوستان و پاکستان، بحرین، عراق، تنها از راه زبان فارسی می‌توانند به هم نزدیک شده و ارتباط برقرار کنند. از این رو زبان فارسی چند نقش عمده و مهم در منطقه و جهان دارد؛ نقش قومی، نقش دینی و نقش فرا دینی که این‌ها نشانگر اهمیت آن در جهان کنونی است. آفرینش های ادبی و خلاقیت های نویسندگی زیادی در سراسر جهان جریان دارد که متاثر از زبان فارسی، خلق می شود. در همین حال زبان فارسی، زبان علم و دستیابی به علم برای بسیاری کشورها و گروه های قومی متعدد در منطقه است. این زبان دارای ظرفیت هایی ارزشمند و کاربردیی است که می‌تواند در همگرایی بین کشورهای حوزه نوروز به عنوان ابزار کارآمد برای دیپلماسی عمومی در سیاست کشورهای فارسی زبان به کار گرفته شود. امید که روزی سران و نخبه‌گان و فرهنگیان این کشورها برای همگرایی صاحب و مالک یک شبکۀ فارسی زبان شوند که این اتحاد و همگرایی را در میان توده‌ها نهادینه شده و از قوه به فعل درآید.

همچنین بخوانید: نشست دوحه و انتظار بالابلند طالبان از جامعه جهانی

نوشته های مرتبط :