عبدالباری جهانی، وزیر پیشین اطلاعات و فرهنگ افغانستان، در پنجمین نامه سرگشاده خود خطاب به رهبران طالبان، با انتقاد شدید از سیاستهای این گروه، مدعی شد که «۹۵ درصد مردم افغانستان از حکومت طالبان ناراضیاند» و ادامه وضعیت کنونی میتواند کشور را به سوی بحرانهای عمیقتر سیاسی، اجتماعی و حتی درگیریهای داخلی سوق دهد.
جهانی در این نامه که آن را احتمالاً آخرین نامه سرگشاده خود به رهبران طالبان خوانده، تأکید کرده است که حکومت طالبان نه تنها به انتقادها و پیشنهادهای مطرحشده از سوی منتقدان توجهی نشان نداده، بلکه با تشدید سیاستهای سختگیرانه، فاصله خود را با مردم بیشتر کرده است.
انتقاد از سیاستهای آموزشی طالبان
وزیر پیشین اطلاعات و فرهنگ افغانستان بخش مهمی از نامه خود را به موضوع آموزش دختران اختصاص داده است. او بسته ماندن مکاتب دخترانه طی نزدیک به پنج سال گذشته را یکی از بزرگترین آسیبهای واردشده به افغانستان دانسته و هشدار داده است که این سیاست، کشور را دههها از مسیر توسعه عقب خواهد انداخت.
به باور جهانی، محرومسازی دختران از آموزش نه تنها با نیازهای جامعه افغانستان سازگار نیست، بلکه در جهان اسلام نیز نمونه مشابهی ندارد. او همچنین به برخورد نیروهای طالبان با اعتراضات زنان و دختران در هرات اشاره کرده و تیراندازی به سوی معترضان را اقدامی مغایر با ارزشهای اسلامی، انسانی و افغانی توصیف کرده است.
هشدار نسبت به افزایش نارضایتی عمومی
عبدالباری جهانی در بخش دیگری از نامه خود ادعا میکند که با وجود تسلط کامل طالبان بر جغرافیای افغانستان، اکثریت قاطع مردم از عملکرد این حکومت ناراضی هستند.
او نوشته است که انحصار قدرت در دست طالبان، کنار گذاشتن نیروهای متخصص، بیکاری گسترده کارمندان و مقامهای پیشین دولت و محدود شدن فرصتهای مشارکت سیاسی، موجب گسترش نارضایتی در میان اقشار مختلف جامعه شده است.
جهانی همچنین از وضعیت اقتصادی کشور انتقاد کرده و گفته است بسیاری از استادان دانشگاه، نظامیان سابق و کارمندان ارشد دولت پیشین اکنون با مشکلات شدید معیشتی روبهرو هستند و برخی برای تأمین زندگی خود به کارهای روزمزدی روی آوردهاند.
انتقاد از رفتار نیروهای امر به معروف
یکی دیگر از محورهای انتقادات جهانی، عملکرد نیروهای امر به معروف و نهی از منکر طالبان است.
او مدعی شده که برخوردهای سختگیرانه با زنان در اماکن عمومی، بازداشتهای اجباری و محدودیتهای اجتماعی، موجب افزایش فاصله میان حکومت و مردم شده است. به باور وی، چنین رفتارهایی نه تنها با فرهنگ و سنتهای افغانستان سازگار نیست، بلکه زمینهساز اعتراضات گستردهتر در آینده خواهد شد.
نگرانی از تشدید شکافهای مذهبی
وزیر پیشین اطلاعات و فرهنگ افغانستان در نامه خود به وضعیت شیعیان افغانستان نیز پرداخته و نسبت به افزایش نارضایتی در میان این جامعه هشدار داده است.
او مدعی است که سیاستهای طالبان موجب شده است برخی روحانیون شیعه آشکارا از حکومت انتقاد کنند و این روند میتواند به شکلگیری مقاومتهای سازمانیافتهتر منجر شود.
جهانی تأکید کرده است که شیعه و سنی قرنها در افغانستان در کنار یکدیگر زندگی کردهاند و هرگونه سیاستی که به تشدید اختلافات مذهبی منجر شود، ثبات اجتماعی کشور را تهدید خواهد کرد.
انتقاد از انحصار قدرت
عبدالباری جهانی همچنین طالبان را به انحصار قدرت متهم کرده و گفته است که اقوام مختلف افغانستان از جمله تاجیکها، ازبکها، ترکمنها و هزارهها از مشارکت واقعی در ساختار قدرت محروم شدهاند.
به گفته او، تمرکز قدرت در دست یک حلقه محدود نه تنها به تقویت وحدت ملی کمک نمیکند، بلکه زمینههای بیاعتمادی و شکافهای قومی را افزایش میدهد.
وی هشدار داده است که ادامه این روند میتواند پیامدهای خطرناکی برای آینده افغانستان داشته باشد.
هشدار درباره خطر بروز بحرانهای جدید
در بخش پایانی این نامه، عبدالباری جهانی نسبت به آینده افغانستان ابراز نگرانی کرده و گفته است که حکومتها نمیتوانند برای مدت طولانی صرفاً بر پایه زور و سرکوب دوام بیاورند.
او با اشاره به اعتراضات زنان در هرات نوشته است که نارضایتیهای انباشتهشده ممکن است در آینده به اشکال گستردهتری بروز پیدا کند.
جهانی هشدار داده است که اگر سیاستهای کنونی ادامه یابد، افغانستان ممکن است وارد مرحلهای از تنش و بیثباتی شود که کنترل آن برای هیچ طرفی آسان نخواهد بود.
او در پایان خطاب به رهبران طالبان نوشته است که قدرت میتواند انسان را از شنیدن صدای مردم بازدارد، اما روزی فرا خواهد رسید که
حاکمان ناگزیر به مواجهه با پیامدهای تصمیمات خود خواهند شد.
