تنها زنان فمینیست‌اند؟

دسته: تحلیل
نویسنده: احمد هوشمند کاوش
1404/12/24
11:46 ق.ظ
بازدید: 3

پایگاه خبری تحلیلی روایت : در گفت‌وگوهای امروزی جامعه، هرگاه سخن از Feminism (فمینیسم) به میان می‌آید، بسیاری بی‌درنگ ذهن خود را به سوی زنانی می‌برند که خواهان استقلال، برابری و رهایی از قیدهای سنتی‌اند. اما اگر اندکی ژرف‌تر بنگریم، خواهیم دید که این میدان تنها به زنان محدود نمی‌شود.در کنار آنان، مردانی نیز در تاریخ و جامعه بوده‌اند که خواسته یا ناخواسته شیوه‌ای از زندگی را برگزیده‌اند که با برخی بنیادهای این اندیشه هم‌خوانی دارد: زندگی مستقل و دوری از پیوند زناشویی.

در گفت‌وگوهای امروزی جامعه، هرگاه سخن از Feminism (فمینیسم) به میان می‌آید، بسیاری بی‌درنگ ذهن خود را به سوی زنانی می‌برند که خواهان استقلال، برابری و رهایی از قیدهای سنتی‌اند. اما اگر اندکی ژرف‌تر بنگریم، خواهیم دید که این میدان تنها به زنان محدود نمی‌شود.

در کنار آنان، مردانی نیز در تاریخ و جامعه بوده‌اند که خواسته یا ناخواسته شیوه‌ای از زندگی را برگزیده‌اند که با برخی بنیادهای این اندیشه هم‌خوانی دارد: زندگی مستقل و دوری از پیوند زناشویی.

در بسیاری از خانواده‌ها نمونه‌هایی از این گونه مردان یافت می‌شود. برای نمونه، در میان خویشاوندان ما نیز مردی بود که تا واپسین سال‌های زندگی، هرگز تن به ازدواج نداد. او خانه‌ای جداگانه داشت، جامه‌های خود را خود می‌شست، خوراک خویش را خود فراهم می‌کرد و زندگی را با تکیه بر نیروی خویش پیش می‌برد. سال‌ها چنین زیست، آرام و بی‌هیاهو، تا آنکه در سالخوردگی چشم از جهان فروبست. زندگی او نشان می‌داد که برخی مردان نیز، همانند شماری از زنان، استقلال فردی را بر پیوند خانوادگی برتری می‌دهند.

اما این پدیده تنها در زندگی روزمرهٔ مردم دیده نمی‌شود، تاریخ نیز نمونه‌هایی از آن را در خود جای داده است. در میان دانشوران و چهره‌های برجستهٔ جهان اسلام، کسانی بودند که راه تجرد را برگزیدند. برای نمونه می‌توان از این تیمیه، یحیی بن شرف نووی و سلیمان بن احمد طبرانی نام برد. دانشمندانی که در روایت‌های تاریخی آمده است که بخش بزرگی از زندگی خویش را در راه دانش، پژوهش و نگارش سپری کردند و از پیوند زناشویی دوری گزیدند. در نگاه آنان، دانش‌پژوهی و جست‌وجوی حقیقت نیازمند فراغت ذهن و تمرکز کامل بود و ازدواج با همهٔ ارزش‌های انسانی‌اش می‌توانست آنان را از این راه بازدارد.

اگر با دیدی سنجیده و خردمندانه بنگریم، باید گفت که این استدلال نیز چندان استوار و بی‌چون‌وچرا نیست. تاریخ نشان داده است که بسیاری از بزرگ‌ترین اندیشه‌وران و دانشمندان جهان، در عین داشتن زندگی خانوادگی، دستاوردهای بزرگ علمی و فکری نیز آفریده‌اند. پیوند زناشویی نه تنها لزوماً مانع اندیشه و پژوهش نیست، بلکه در بسیاری از موارد می‌تواند سرچشمهٔ آرامش روان و پایداری روحی باشد؛ و آرامش، خود یکی از مهم‌ترین زمینه‌های شکوفایی اندیشه است.

برخی اندیشه‌وران این گرایش را گونه‌ای از فراترنالیسم Fraternalism دانسته‌اند، دیدگاهی که در آن انسان می‌کوشد نیرو و زمان خویش را به جای زندگی خانوادگی، در راه دانش، اندیشه یا خدمت اجتماعی صرف کند.

با این همه، باید دانست که چنین شیوه‌ای از زندگی نه قانون همگانی است و نه نسخه‌ای برای همهٔ انسان‌ها. تاریخ نشان داده است که بسیاری از بزرگ‌ترین دانشمندان و اندیشه‌وران نیز زندگی خانوادگی داشته‌اند و همین پیوند برای آنان سرچشمهٔ آرامش و الهام بوده است. از این رو، تجرد یا ازدواج هر دو راه‌هایی متفاوت برای زیستن‌اند؛ راه‌هایی که هر انسان بر پایهٔ سرشت، باور و آرمان‌های خویش برمی‌گزیند.

آنچه از این روایت‌ها می‌توان آموخت، این است که استقلال فردی تنها به زنان یا مردان اختصاص ندارد. همان‌گونه که زنانی هستند که زندگی مستقل را برمی‌گزینند، مردانی نیز بوده‌اند که راه تنهایی، دانش یا آزادی فردی را برگزیده‌اند. جامعهٔ انسانی در حقیقت از همین گوناگونی راه‌ها و انتخاب‌ها شکل گرفته است، گوناگونی‌ای که به زندگی رنگ و معنا می‌بخشد.

شاید بتوان گفت در پس همهٔ این داستان‌ها یک حقیقت ساده نهفته است:

انسان، چه زن و چه مرد، همواره در جست‌وجوی راهی است که او را به آرامش، معنا و کمال درونی نزدیک‌تر کند. برخی این راه را در خانواده می‌یابند و برخی دیگر در خلوت اندیشه و استقلال فردی.

و شاید همین تفاوت راه‌هاست که زندگی را چنین اندیشیدنی و پرمعنا ساخته است.

نوشته های مرتبط :