قاریان بی‌خبر از قرآن

دسته: تحلیل
نویسنده: حسیب‌الله ولی‌زاده
1404/12/04
9:31 ق.ظ
بازدید: 102

پایگاه خبری تحلیلی روایت : به گواهی قرآن و به روایتِ روایان وتفسیر مفسران رمضان ماه نزول قرآن است. از همین‌رو، رمضان را ماه قرآن می‌خوانند. براساس مشاهدات عینی نیز علاقه مسلمانان و قاریان در این ماه به قرآن زیاد می‌گردد. در این ماه بیشتر از هر ماه دیگری تلاوت قرآن و ختم آن مورد توجه قرار می‌گیرد و مسلمانان سنی به طور اغلب و به‌گونه دست‌جمعی دست‌کم یکبار آن‌را در نماز تروایح ختم می‌کنند. آن‌‌چه جلب توجه می‌کند، بی‌مهری به محتوای قرآن و مفاهیم ارزنده آن و توجه بیش از حد به متن و لفظ قرآن است. شوربختانه این نوع تعامل با قرآن در میان مسلمانان به‌وضوح دیده می‌شود و قاریان و عامیان به آن مبتلا هستند. در این نوشته در مورد قاریان بی‌خبر از قرآن حرف می‌زنم و سخنم روی دو نوع قاریان می‌چرخد؛ یکی قاریانی‌که قرآن را ابزاری برای امرار معاش، کسب شهرت و خودنمایی قرار داده‌اند و دیگری قرآن‌خوانانی‌که تنها لفظ قرآن را می‌خوانند و با محتوا و مفاهیم آن بی‌گانه هستند.

به گواهی قرآن و به روایتِ روایان وتفسیر مفسران رمضان ماه نزول قرآن است. از همین‌رو، رمضان را ماه قرآن می‌خوانند. براساس مشاهدات عینی نیز علاقه مسلمانان و قاریان در این ماه به قرآن زیاد می‌گردد. در این ماه بیشتر از هر ماه دیگری تلاوت قرآن و ختم آن مورد توجه قرار می‌گیرد و مسلمانان سنی به طور اغلب و به‌گونه دست‌جمعی دست‌کم یکبار آن‌را در نماز تروایح ختم می‌کنند. آن‌‌چه جلب توجه می‌کند، بی‌مهری به محتوای قرآن و مفاهیم ارزنده آن و توجه بیش از حد به متن و لفظ قرآن است. شوربختانه این نوع تعامل با قرآن در میان مسلمانان به‌وضوح دیده می‌شود و قاریان و عامیان به آن مبتلا هستند. در این نوشته در مورد قاریان بی‌خبر از قرآن حرف می‌زنم و سخنم روی دو نوع قاریان می‌چرخد؛ یکی قاریانی‌که قرآن را ابزاری برای امرار معاش، کسب شهرت و خودنمایی قرار داده‌اند و دیگری قرآن‌خوانانی‌که تنها لفظ قرآن را می‌خوانند و با محتوا و مفاهیم آن بی‌گانه هستند.

۱- قاریان بی‌خبر از قرآن

در این‌جا مقصودم از قاریان، حافظان قرآن و کسانی است که در نماز تراویح قرآن را ختم می‌کنند و پیش‌نماز نمازگزاران در رمضان هستند. برخی از این قاریان به‌گونه‌ای قرآن را می‌‌خوانند که رونق مسلمانی را می‌برند. این نوع تلاوت توهین به این کتاب مقدس است. آن‌ها در تلاوت قرآن میان نماز فرض و تروایح تفکیک قائل می‌‌شوند و نمازهای فرض را آهسته و با رعایت ترتیل و تجوید اداء می‌کنند، اما وقتی زمان نماز تروایح می‌رسد به یکباره سرعت می‌گیرند و به‌گونه‌ای قرآن می‌خوانند که شنونده نمی‌داند خواننده چه می‌خواند. این‌که چرا این حافظان قرآن در رمضان این‌گونه قرآن می‌خوانند، دلائل زیادی دارد. برخی این دلائل قرار ذیل است:

قاریان طماع: شماری از قاریان برای این‌که در ماه رمضان چندین‌بار قرآن را ختم بکنند و از این راه پول زیادی به دست بیاورند، دست به سریع‌خوانی قرآن در نماز تروایح می‌زنند. آن‌ها تلاش می‌کنند تا زودتر قرآن را در یک مسجد تمام نمایند و به مسجد دیگری بروند. به این ترتیب دست‌کم می‌توانند در یک ماه سه‌بار و در سه مسجد نماز تروایح بدهند و از سه‌جا حقوق به دست بیاورند. هر قدر سرعت آن‌ها بیشتر باشد، می‌توانند بیشتر پول به دست آورند.
قاریان فقیر: به‌طور اغلب قاریان قرآن در افغانستان از جوامع و خانواده‌های فقیر برخاسته‌اند و در مدارس دینی به‌طور فقیرانه زیسته‌اند و پس از تکمیل حفظ قرآن نیز از فقر و بیکاری رنج می‌برند. آن‌ها برای جبران این همه فقر و محرومیت به قرآن پناه می‌برند و از آن طریق امرار معاش می‌کنند. طبعا آدم‌های فقیر تلاش می‌کنند از هر فرصتی برای بهبودی وضعیت خود استفاده کنند. این نوع قاریان نیز رمضان را ماه عسل خود می‌دانند و تا می‌توانند جیب خود را در این ماه پر می‌کنند. برگزاری یک‌بار ختم قرآن در رمضان برای آن‌ها امر حتمی است؛ اما برای کسب هرچه بیشتر پول نیاز دارند تا سریع‌خوانی کنند و چندبار در یک ماه ختم بدهند.
قاریان نادان: نصاب مدارس دینی به گونه‌ای است که قاریان بیشتر توجه به حفظ قرآن دارند و از ترجمه، تفسیر، فقه، حدیث و دیگر علوم دینی اطلاعات کافی ندارند. حتا یادم می‌آید که در مدارس دینی مقوله‌ای به این عبارت وجود دارد: «القارئ کالعوام» یعنی قاری مانند عوام است. این مقوله به خوبی جایگاه قاریان را در مدارس دینی و در جامعه ما نشان می‌دهد. این ناآگاهی از آموزه‌های دینی سبب می‌گردد تا شماری از قاریان بیسواد ببار آیند و فهم درست از دین نداشته باشند. از همین‌‌رو، آن‌ها از روی نافهمی و نادانی دست به اعمال شنیع می‌زنند و قرآن را ابزاری برای امرار معاش قرار می‌دهند.
مقتدی‌های تنبل و کم‌حوصله: نقش مقتدی‌های تنبل و کم حوصله را نیز نمی‌توان در سریع‌خوانی قرآن در نماز تروایح نادیده گرفت. بارها شنیده‌ام که شماری مقتدیان بر قاری شوریده‌اند و از او خواسته‌اند تا تروایح را زود زود بخواند و سریع‌تر تمام کند. این مقتدیان برداشت نادرست از تروایح دارند و گمان می‌کنند که خواندن آن فرض است. از همین‌‌‌رو، دست به هر ترفندی می‌زنند تا این فرض زودتر از گردن آن‌ها «ساقط» گردد. در کنار این برخی دیگر می‌خواهند زودتر ختم رمضان تمام شود، تا با خیال راحت و به آسودگی روزهای باقی‌مانده را تکمیل کنند.

۲- خوانندگان بی‌خبر از قرآن

در این‌جا منظورم از خوانندگان بی‌خبر از قرآن، کسانی اند که تنها متن قرآن را می‌خوانند و با مفاهیم آن بیگانه اند. شوربختانه برداشت نادرست از برخی روایات در باب فضلیت تلاوت قرآن و برخی سوره‌ها سبب گردیده تا شماری از مسلمانان فکر کنند که وقتی تنها متن قرآن را بخوانند و آن‌را روخوانی نمایند، آن پاداش‌های موعود را به دست می‌آورند.

این در حالی‌ است که با فرض صحت روایات در باب «فضائل قرآن» مقصود عمل به مفاهیم قرآنی است نه تنها روخوانی قرآن.

نوشته های مرتبط :