چه کسی دوست و چه کسی دشمن خدا است؛ آیا طالبان می تواند دوست خدا باشد؟

دسته: تحلیل
نویسنده: ضیا ضیایی
1404/06/30
10:23 ق.ظ
بازدید: 10

پایگاه خبری تحلیلی روایت : سخنان خالد حنفی، وزیر امر به معروف و نهی از منکر طالبان، که در آن مخالفان این گروه را «دشمنان خدا» نامیده است، سوالات عمیق‌تری را پیرامون مفهوم «دوستی با خدا» و رفتارهای انسانی ایجاد می‌کند. آیا گروهی که به نام و ظاهر دین و شریعت برگزیده‌اند، می‌تواند با اقدامات خشونت‌آمیز و سرکوب اقوام و زنان به خود لقب «دوست خدا» بدهد؟ آیا جنگی که با نام جهاد و اجرای شریعت اما در پی به قتل رساندن انسان‌ها و حذف گروه‌های مختلف اجتماعی، به ویژه زنان و اقوام و مذاهب، باشد، می‌تواند با این برچسب مشروعیت پیدا کند؟در حالی که از زمان تاسیس طالبان در سال 1994، این گروه همواره خود را به عنوان نیرویی الهی و مجری احکام خداوند معرفی کرده است، انا در عمل دیده ایم که، با ایجاد حکومت یک‌دست و قومی پشتونوالی، اقوام مختلف و زنان را نادیده گرفته و به حاشیه رانده‌اند؛ واقعا این رویکرد مورد پسند خداوند است؟ همچنین تجاوز به حقوق بشر و کشتار بی‌گناهان، همگی این سؤالات را عمق بیشتری می‌بخشد که آیا چنین گروهی می‌تواند به واقع ادعای دوستی با خدا را داشته باشد؟ این پرسش‌ها اساساً باید در تحلیل دیدگاه‌های حنفی و مدعیات طالبان تعیین‌کننده باشد.

سخنان خالد حنفی، وزیر امر به معروف و نهی از منکر طالبان، که در آن مخالفان این گروه را «دشمنان خدا» نامیده است، سوالات عمیق‌تری را پیرامون مفهوم «دوستی با خدا» و رفتارهای انسانی ایجاد می‌کند. آیا گروهی که به نام و ظاهر دین و شریعت برگزیده‌اند، می‌تواند با اقدامات خشونت‌آمیز و سرکوب اقوام و زنان به خود لقب «دوست خدا» بدهد؟ آیا جنگی که با نام جهاد و اجرای شریعت اما در پی به قتل رساندن انسان‌ها و حذف گروه‌های مختلف اجتماعی، به ویژه زنان و اقوام و مذاهب، باشد، می‌تواند با این برچسب مشروعیت پیدا کند؟

در حالی که از زمان تاسیس طالبان در سال ۱۹۹۴، این گروه همواره خود را به عنوان نیرویی الهی و مجری احکام خداوند معرفی کرده است، انا در عمل دیده ایم که، با ایجاد حکومت یک‌دست و قومی پشتونوالی، اقوام مختلف و زنان را نادیده گرفته و به حاشیه رانده‌اند؛ واقعا این رویکرد مورد پسند خداوند است؟ همچنین تجاوز به حقوق بشر و کشتار بی‌گناهان، همگی این سؤالات را عمق بیشتری می‌بخشد که آیا چنین گروهی می‌تواند به واقع ادعای دوستی با خدا را داشته باشد؟ این پرسش‌ها اساساً باید در تحلیل دیدگاه‌های حنفی و مدعیات طالبان تعیین‌کننده باشد.

طالبان؛ از تاسیس تا امروز — تطابق رفتار و ادعا

طالبان در سال ۱۹۹۴ تاسیس شد و به سرعت به یکی از ملیشه های جهادی در افغانستان تبدیل گردید. در دوران حکومت اولیه خود (۱۹۹۶-۲۰۰۱)، این گروه خود را «امارت اسلامی» نامید و با اجرای شدید قوانین شریعت، به سرکوب مخالفان و اقلیت‌ها پرداخت. هرگونه نقد به طالبان نه تنها تحمل نمی‌شد، بلکه عواقب آن جانی و مالی بود. این شیوه‌های خشونت‌آمیز از یک سو زمینه‌ساز تخریب زیرساخت‌های اجتماعی و فرهنگی افغانستان شد و از سوی دیگر، مردم را دچار ترس و وحشت کرد.

همچنین بخوانید: جنگجویان طالبان؛ از آرمان‌های جنگی تا واقعیت‌های تسلط شان بر افغانستان

پس از بازگشت مجدد طالبان به قدرت در ۲۰۲۱، شاهد تکرار همان رفتارها بودیم. اعمال محدودیت‌های شدید بر زنان، ممنوعیت تحصیل دختران، و سرکوب شدید صداهای مخالف، همه موید این مساله هستند که طالبان چگونه تعاریف خود از «حق» و «باور دینی» را در عمل به کار می‌گیرد. در چنین شرایطی، عبارات حنفی که مخالفان را «دشمن خدا» دانسته، در واقع به تعبیری می‌تواند توجیهی برای ادامه سرکوب‌های این گروه باشد.

نقض حقوق بشر: دشمنی واقعی چه کسانی هستند؟

در حالی که حنفی به مخالفان طالبان برچسب «دشمن خدا» می‌زند، همانطور که گفته شد باید به سابقه نقض حقوق بشر توسط این گروه نگاهی عمیق‌تر داشته باشیم. شواهد مستند نشان داده‌اند که طالبان به روش‌های غیر انسانی علیه اقوام و مذاهب و فعالان اجتماعی دست زده‌اند. از جمله معروف‌ترین موارد، می‌توان به کشتارهای ۱۹۹۸ در مزار شریف اشاره کرد که در آن، صدها شیعه به قتل رسیدند. همچنین زمین سوخته شمالی، کشتار یکاولنگ و ده ها جنایت دیگر. یا کودکان و زنان در حملات تروریستی و انتحاری قربانی می‌شوند، بدون هیچ‌گونه توجهی به حقوق انسانی و کرامت آنها تجاوز می شود؛ آیا می‌توان به کسانی که با این خشونت‌ها و نقض‌های فاحش حقوق بشر به نام «امر به معروف» و «دین» عمل می‌کنند، اصطلاح «دوست خدا» را اطلاق کرد؟ کدام منطق چنین سخنی را می پذیرد؟

سیاست‌های ضد انسانی طالبان: از محدودیت بر زنان تا کشتار اقوام

بازهم بر می‌گردیم به رفتار غیر انسانی طالبان در ۴ سال اخیر. این گروه از زمان بازگشت به قدرت در سال ۲۰۲۱، به وضوح نشان داده است که چگونه می‌تواند به نام خدا و دین، بزرگ‌ترین نقض‌های حقوق بشر را به انجام برساند. یکی از بارزترین مثال‌ها، محدودیت‌های شدید بر زنان است. این گروه نه تنها از آموزش و کار زنان جلوگیری کرده، بلکه آنان را از بسیاری از حقوق اساسی‌شان محروم کرده است. دختران از رفتن به مکتب منع شده‌اند و زنان از حضور در فضای عمومی بدون سرپرست مرد منع شده‌اند. علاوه بر این، طالبان سیاست‌ ایجاد یک حکومت یک‌دست قومی پشتون را دارد اجرا می کند. اقوام دیگر مانند هزاره‌ها، تاجیک‌ها و ازبک‌ها به طور نظام‌مند از قدرت کنار گذاشته شده و در رجعت به حاشیه رانده شده‌اند. کشتارهای پنجشیر و اندراب، که در آن‌ها بسیاری از اعضای این اقوام به قتل رسیدند، نمادهای بارز جنایت‌های ضد بشری طالبان هستند.آیا این جنایت‌ها، که تحت شعار دین و شریعت توجیه می‌شود، می‌تواند ادعای دوستی با خدا را تأیید کند؟ این اقدامات نه تنها نقض‌های آشکار حقوق بشر هستند، بلکه سوالات عمیق‌تری را در مورد رفتارهای این گروه به وجود می‌آورند.

همچنین بخوانید: یک عضو طالبان از سوی همکارانش در پروان کشته شد

تحریم‌های بین‌المللی: راهی به سوی انزوا یا تقویت مشروعیت؟

حنفی در سخنان خود به تحریم‌های بین‌المللی اشاره کرده و آنها را «اقدامات دشمنان خدا» نامیده است. اما این نوع نگاه به تحریم‌ها در واقع ابزاری است که در تلاش است تا اذهان عامه را به نوعی منحراف کند. تحریم‌ها به‌خاطر رفتارهای غیر انسانی و ناتوانی طالبان در فراهم‌سازی امنیت و پایه‌های اجتماعی سالم برای جامعه افغانستان وضع شده است. بنابراین، این تحریم‌ها نه به دلیل خصومتی با مذهب یا ارکان دین، بلکه صرفاً به دلیل نقض‌های فاحش حقوق بشر و عدم پایبندی به تعهدات انسانی گروه طالبان است. در حالی که در ۴ سال گذشته و با مرور زمان، طالبان هیچ نشانه‌ای از تغییر رفتار و پذیرش مسئولیت‌های جهانی نشان نداده است؛ هنوز در تلاشند تا با استفاده از این ادبیات، بر سرکوب مخالفان خود را توجیه کنند و به انتخابات و مذاکرات سیاسی بر خلاف تروریسم و سرکوب نظری از دین تکیه کنند آیا واقعا این کنش ها دوستی با خداوند است؟

در نهایت این که، سخنان خالد حنفی و انتساب «دشمن خدا» به مخالفان طالبان، نمایانگر یک دیدگاه افراطی و بسته است که تنها هدف آن توجیه رفتارهای غیر انسانی و نقض حقوق بشری این گروه است. اگر قرار باشد مفهوم «دوست خدا» بر پایه عمل و رفتار بنا شود، می‌توان با قاطعیت گفت که طالبان تا کنون نه تنها به معنای حقیقی «دوستی با خدا» دست نیافته‌اند، بلکه با نقض حقوق انسانی، ایجاد ترس و وحشت، و تحمیل محدودیت‌ها بر اجتماع، در واقع خود بزرگترین دشمن خداوند هستند.

همچنین بخوانید: محمد محقق: سراج‌الدین حقانی می‌تواند به نشست ویانا بپیوندد

نوشته های مرتبط :