نگاه شبانی طالبان به حکومت‌داری

دسته: تحلیل
نویسنده: تحریریه روایت
1402/04/26
3:06 ب.ظ
بازدید: 3

تصور کنید شما یک هراتی هستید. هراتی که به تاریخ، مدنیت و فرهنگ‌پروری خود می‌بالد. هراتی که از خواجه عبدالله انصاری، مولانا جامی تا امیر علیشیر نوایی و امام فخرالدین رازی را در دامان پُرمهر خود پرورده است.

آنگاه کسی از جای دیگری بیاید و در مقام ستایش از حکومت محلی هرات بگوید که یکی از خوش‌بختی‌های مردم این شهر داشتن چوپان خوب است. والی شهر را چوپان و مردم هرات را «رمه» خطاب کند. چه حسی می‌داشته باشید؟

امروز کلیپی را دیدم که ذبیح‌الله مجاهد، سخن‌گوی طالبان، با چنین ادبیاتی مردم هرات را مخاطب قرار می‌دهد.

آن‌چه را مجاهد خطاب به مردم هرات گفت، بازتاب‌دهنده نوع نگاه این گروه به حکومت‌داری است. نوع نگاه طالبان به حکومت‌داری طالبان به گونه‌ای است که آن‌ها خود را «شبان» و حکومت‌شوندگان را «رمه» تصور می‌کنند.

این نوع نگاه ریشه در دنیای باستان دارد. ریشه در دنیای اساطیری که هنوز کسی از مناسبات دموکراتیک میان حکومت و مردم و از اصل شهروندی چیزی نمی‌دانست.

در آن زمان‌ها در برخی فرهنگ‌ها حتا خدا را نیز در قامت شبان به تصویر می‌کشیدند. به‌گونه نمونه، یکی از خدایان مصری‌ها، خدای بزرگِ آن‌ها، «رع» نام داشت.

در میان آشوری‌ها اما از شاه به عنوان چوپان یاد می‌شد. در یکی از ادعیه‌های آشوری‌ها خطاب به شاه چنین آمده است: «یار نام‌دار چراگاه‌ها، ای تو که تیماردار زمینی و به آن روزی می‌رسانی، شبان هر فراوانی و نعمت.»

این نوع نگرش به حکومت‌داری را «حکومت شبانی» می‌نامند.

چنین حکومتی از یک سو به دنبال ترویج نگاه سپاس‌گزارانه و فرهنگ اطاعت در میان حکومت‌شوندگان بوده و با حق اعتراض و انتقاد مخالفت می‌کند، و از سوی دیگر خود را مسوول تضمین رستگاری تک تک افرادِ حکومت‌شونده نیز می‌داند. وقتی رستگاری می‌گویم منظورم رستگاری اخروی است. به همین دلیل، حکومت‌های شبانی حتا در موضوعات شخصی و خصوصی افراد نیز دخالت می‌کند.

همچنین بخوانید: شهر خربزه

امروز در دنیای مدرن دیگر چنین حکومت‌هایی وجود ندارد. حکومت‌های امروزی مردم را گله و خود چوپان فرض نمی‌کنند. جای مناسبات شبانی و گله‌ای را در دنیای امروز، مناسبات دموکراتیک گرفته است. در مناسبات دموکراتیک، حکومت توسط شهروندان انتخاب گردیده و برای آنان پاسخ‌گو می‌باشند. این را اگر طالبان نمی‌دانند جوانان هرات که تحصیل‌کرده‌اند به خوبی می‌دانند. مردم هرات حکومت طالبان را نه تنها مایه خوشبختی خود نمی‌دانند، بلکه یکی از نمونه‌های سیاه‌بختی خود می‌شمارند.

نوشته های مرتبط :