جمهوری اسلامی ایران؛ چرایی پایداری یک نظام مردمی ضد امریکایی پس از چهار دهه

دسته: تحلیل
نویسنده: ضیا ضیایی
1404/01/12
11:24 ق.ظ
بازدید: 27

پایگاه خبری تحلیلی روایت : در ایران روز دوازدهم فروردین/حمل به عنوان روز جمهوری اسلامی ایران نامگذاری شده و تعطیل رسمی می‌باشد. در چنین روزی در سال ۱۳۵۸ یک همه پرسی جهت مشروعیت و تثبیت نظام جمهوری اسلامی در ایران برگزار گردید. این مناسبت مهم درست ۵۰ روز پس از پیروزی انقلاب اسلامی، به دعوت امام خمینی در روزهای ۱۰ و ۱۱ حمل ۱۳۵۸ در سراسر ایران برگزار شد و ۹۸٫۲ واجدین شرکت در همه‌پرسی با دادن رای «آری»، با برقراری حکومت جمهوری اسلامی موافقت کردند. شاید برای کسانی‌که اندکی از واقعیات تاریخی به دور اند این مسئله مسجل نباشد که نظام جمهوری اسلامی ایران از یک رفراندوم بیرون آمده و بر خلاف تبلیغات رسانه‌های غربی و بعضی از نظام های منطقه و افغانستان، رای و نظر مردم در آن حرف اول را می‌زد/می زند. امام خمینی از روز نخست که علیه حکومت شاهی موضع گرفت، از مشارکت مردم سخن می گفت و درست ۵۰ روز پس از پیروزی انقلاب ایران، در روزهای ۱۰ و ۱۱ حمل رفراندوم را برگزار کرد که در ۱۲ حمل ۱۳۵۸ نتایج اعلام شد و این روز را روز جمهوری اسلامی نامیدند. طبق اعلاميه دولت موقت ایران که مجری برگزاری بودند، در رفراندم، ۲۰ ميليون و ۲۸۸ هزار تن (۹۸.۲) درصد مردم به حذف نظام شاهی و برقراري نظام جمهوری اسلامی «بله» و تنها ۲۴۱ هزار تن «نه» گفته بودند.

در ایران روز دوازدهم فروردین/حمل به عنوان روز جمهوری اسلامی ایران نامگذاری شده و تعطیل رسمی می‌باشد. در چنین روزی در سال ۱۳۵۸ یک همه پرسی جهت مشروعیت و تثبیت نظام جمهوری اسلامی در ایران برگزار گردید. این مناسبت مهم درست ۵۰ روز پس از پیروزی انقلاب اسلامی، به دعوت امام خمینی در روزهای ۱۰ و ۱۱ حمل ۱۳۵۸ در سراسر ایران برگزار شد و ۹۸٫۲ واجدین شرکت در همه‌پرسی با دادن رای «آری»، با برقراری حکومت جمهوری اسلامی موافقت کردند.
شاید برای کسانی‌که اندکی از واقعیات تاریخی به دور اند این مسئله مسجل نباشد که نظام جمهوری اسلامی ایران از یک رفراندوم بیرون آمده و بر خلاف تبلیغات رسانه‌های غربی و بعضی از نظام های منطقه و افغانستان، رای و نظر مردم در آن حرف اول را می‌زد/می زند. امام خمینی از روز نخست که علیه حکومت شاهی موضع گرفت، از مشارکت مردم سخن می گفت و درست ۵۰ روز پس از پیروزی انقلاب ایران، در روزهای ۱۰ و ۱۱ حمل رفراندوم را برگزار کرد که در ۱۲ حمل ۱۳۵۸ نتایج اعلام شد و این روز را روز جمهوری اسلامی نامیدند. طبق اعلاميه دولت موقت ایران که مجری برگزاری بودند، در رفراندم، ۲۰ ميليون و ۲۸۸ هزار تن (۹۸.۲) درصد مردم به حذف نظام شاهی و برقراري نظام جمهوری اسلامی «بله» و تنها ۲۴۱ هزار تن «نه» گفته بودند.
با این حال روز جمهوری اسلامی ایران در این کشور هر سال گرامی داشته می‌شود. این روز نه تنها نماد پیروزی انقلاب اسلامی است، بلکه نشاندهنده خواست و اراده ملت ایران برای تعیین سرنوشت خود بر اساس ارزشهای اسلامی است. هرچند در سال‌های اخیر باتوجه به مشکلات متعدد اقتصادی مردم ایران انتقادهای راجع به نحوه مدیریت مسئولان اجرایی این کشور داشته اند، اما این مسائل و فشارها سبب نشده تا اکثریت از حمایت نظام جمهوری اسلامی دست بردارند. یعنی پس از بیش از چهار دهه، جمهوری اسلامی ایران همچنان پابرجاست و این پایداری علل و عوامل متعددی دارد که در ادامه به چند مورد مهم آن میپردازیم.

اول: حفظ مبانی فکری

یکی از اصلی‌ترین دلایل پایداری جمهوری اسلامی، حفظ مبانی فکری و ایدئولوژیک آن است که ریشه در آموزه‌های اسلامی و مکتب تشیع دارد. اندیشه‌های امام خمینی به عنوان بنیانگذار جمهوری اسلامی، ترکیبی از اسلام ناب محمدی(ص)، عدالت‌خواهی و استکبارستیزی بود که توانست اقشار مختلف مردم را گرد هم آورد. این نظام بر پایه ولایت فقیه استوار است که تضمین‌کننده بقای اسلام تعریف شده در عرصه حکومت است. با وجود چالش‌های متعدد بیرونی و بعضا داخلی اما حفظ تفکر با وجود که دردسرهای برای نظام ایجاد کرده، اما در حفظ آن نیز نقش مهم ایفا کرده است.

همچنین بخوانید: تحلیلگر آمریکایی: ترامپ برای مبارزه با داعش ممکن به طالبان نگاه مثبت داشته باشد

دوم: نقش رهبری خردمند

رهبری خردمندانه امام خمینی در طول حدود ۱۰ سال و عبور ایران از چالش‌های سخت آن زمان و همچنین درایت خردمندانه توسط آیت الله خامنه‌ای در بیش از ۳۰ سال گذشته از دیگر عوامل تداوم جمهوری اسلامی بوده است. آیت الله خامنه ای با درک عمیق از شرایط زمانه و با تکیه بر اصول انقلاب، توانسته مسیر این نظام را در شرایط سخت بین‌المللی و توطئه‌های دشمنان ایران همواره حفظ کنند. در واقع بخشی از جامعه ایران رهبری این کشور را دلسوز و آگاه به مسائل روز و ملجأ و پناه مردم و مسئولین و نظام آن می دانند.

سوم: مشارکت مردمی در حفظ نظام

یکی دیگر از ممیزه های که به حفظ نظام ایران کمک کرده، مشارکت گسترده مردمی در صحنه‌های مختلف بوده که از ویژگی‌های بارز جمهوری اسلامی است. از زمان پیروزی انقلاب تاکنون، حضور مردم در عرصه‌های مختلف از انتخابات گرفته تا جنگ ایران و عراق و مقابله با تحریم‌ها، نشاندهنده پشتیبانی مستمر آنها از نظام است. این مشارکت که در روز جمهوری اسلامی به اوج خود رسید، همچنان در صحنه‌های مختلف ادامه دارد. یعنی با وجود چالش‌های بزرگ از جمله اقتصادی، بخش بزرگ از جامعه ایران همچنان در مراسم های مختلف پشت این نظام ایستاده اند.

چهارم: اقتدار ملی و استقلال و آزادی

دستاورد بزرگ جمهوری اسلامی، استقلال واقعی این کشور از سلطه قدرت‌های خارجی و معرفی آن به عنوان یک کشور مقتدر و مستقل بوده است. ایران جمهوری اسلامی پس از قرن‌ها وابستگی سیاسی و اقتصادی به غرب و شرق، توانست با اتکا به اراده مردم خود، مسیر مستقلی را در پیش بگیرد. این استقلال که با آزادی ملت ایران همراه شد، باعث شده تا مردم حاضر به بازگشت به شرایط قبل از انقلاب نباشند. شعار معروف نه شرقی و نه غربی هنوز در مناسبت‌ها سر داده می شود.

همچنین بخوانید: روز زبان مادری؛ صدرنشینی حافظ شیراز در افغانستان

پنجم: مقاومت در برابر فشارهای خارجی

از دیگر دلایل حفظ نظام جمهوری اسلامی در ایران، سیاست مقاومت فعال در برابر فشارهای خارجی می باشد که از عوامل مهم بقای جمهوری اسلامی بوده است. در طول چهار دهه گذشته، ایران با انواع تحریم‌ها، تهدیدات نظامی و جنگهای نرم مواجه بوده، اما هر بار با مقاومت و هوشمندی، این توطئه‌ها را خنثی کرده است. تجربه پیروزی در جنگ تحمیلی با عراق، روحیه مقاومت را در ملت ایران نهادینه کرد. همچنین در برابر تهدیدات امریکا و غرب در ۴۰ سال گذشته مقاومت کرده و این مسئله سبب حفظ آن شده است.

ششم: پیشرفت‌های علمی و فناوری

جمهوری اسلامی با وجود مشکلات متعدد، در ۴۵ سال گذشته دستاوردهای علمی و فناوری مهمی داشته است. این مسئله نیز در تثبیت و تداوم آن نقش داشته است. پیشرفت‌های چشمگیر در زمینه‌های هستهای، نانو، زیست‌فناوری، هوافضا و پزشکی نشان داده که ایران می‌تواند حتی تحت سخت‌ترین تحریم‌ها نیز به رشد و تعالی ادامه دهد. این موفقیت‌ها اعتماد به نفس ملی را در این کشور افزایش داده است.

هفتم: وحدت ملی و حمایت از مستضعفان

یکی از مهمترین رازهای تداوم حیات جمهوری اسلامی، وحدت ملی بوده که حول محور ارزش‌های انقلاب در ماندگاری نظام نقش داشته است. با وجود تنوع قومی، مذهبی و فرهنگی در ایران، جمهوری اسلامی توانسته با تکیه بر اشتراکات و اصول اسلامی، وحدت را در میان آحاد ملت حفظ کند. در حالی‌که دشمنان این کشور همواره درصدد ایجاد تفرقه بوده اند، اما هوشیاری رهبری و مردم، این توطئه ها را بی اثر کرده است. یعنی ایران گرفتار آفت قوم گرایی و محله گرایی و … نشده است.
همچنین توجه به عدالت اجتماعی و حمایت از محرومان باعث شده تا جمهوری اسلامی در میان توده‌های مردم ریشه بدواند. اگرچه در این مسیر چالشها و کمبودهایی وجود داشته، اما جهت‌گیری کلی نظام به سمت تحقق عدالت، یکی از عوامل مقبولیت آن بوده است. برنامه‌های مختلف برای محرومیت‌زدایی و توسعه مناطق کمتر برخوردار در این راستا قابل ارزیابی است.

همچنین بخوانید: آیا پنجشیر بخشی از ایران است؟

هشتم: دیپلماسی فعال و فرهنگ از خود گذشتگی

دیگر عوامل مهم در پایداری نظام ایران، دیپلماسی هوشمندانه جمهوری اسلامی در عرصه بین‌الملل بوده است. ایران توانسته با حفظ اصول، روابط خود را با کشورهای مختلف جهان گسترش دهد و در عین حال از حقوق ملی خود دفاع کند. نقش ایران در مقابله با تروریسم و ایجاد ثبات در منطقه نیز بر وجهه بین‌المللی آن افزوده است. ایران با وجود قطع رابطه با امریکا که برای اکثریت مطلق کشورها اصل حیات آن است، اما این کشور بدون رابطه با امریکا و حتی تقابل با این کشور به حیات خود ادامه داده است.
از سویی هم فرهنگ ایثار و شهادت‌طلبی که ریشه در مکتب اسلام و تشیع دارد، به یکی از ارکان اساسی جمهوری اسلامی تبدیل شده است. از خود گذشتگی جوانان برای ارزش های اسلامی و نظام ایران در ۴۵ سال گذشته نشاندهنده عمق باورهای دینی و انقلابی در جامعه ایران است. این فرهنگ، سرمایه معنوی عظیمی است که دشمنان این کشور نمیتوانند آن را نادیده بگیرند.
با این حال جمهوری اسلامی ایران با گذشت بیش از چهار دهه از تأسیس آن، علیرغم تمامی توطئه‌ها و چالش‌ها، توانسته به حیات خود ادامه دهد. عوامل متعددی در این پایداری نقش داشته اند که مهمترین آنها را میتوان مبانی اصیل اسلامی، رهبری حکیمانه، مشارکت مردمی، استقلال‌طلبی، روحیه مقاومت و پیشرفت‌های علمی دانست. روز جمهوری اسلامی یادآور این واقعیت است که اکثریت ملت ایران با آگاهی و اختیار، این نظام را انتخاب کرده و با حفظ همان روحیه انقلابی، به حمایت از آن ادامه می‌دهند.

نوشته های مرتبط :