۲۱ آگست، روز جهانی یادبود و ادای احترام به قربانیان تروریسم است؛ روزی برای گرامیداشت انسانهایی که قربانی خشونت تروریستی شدند و یادآوری این حقیقت که پشت هر قربانی، خانوادهای قرار دارد که سالها با درد فقدان زندگی میکند.
برای افغانستان، اما این روز معنای تلختری دارد؛ کشوری که طی دهههای گذشته شاهد حملات انتحاری، انفجارها، ترورهای هدفمند و کشتار هزاران شهروند بیگناه بوده است.
در این میان، طالبان یکی از اصلیترین طرفهای درگیر در جنگ و خشونتهای چند دهه اخیر افغانستان بودهاند. حملات انتحاری و انفجاری، ترورهای هدفمند و حمله به مراکز نظامی و غیرنظامی، بخشی از کارنامه جنگی این گروه بوده است.
اما تراژدی افغانستان تنها در کشتار قربانیان خلاصه نمیشود؛ تراژدی بزرگتر آن است که بخشی از عاملان آن خشونتها امروز بر مسند قدرت نشستهاند و روایت خود را از آن جنگ بر جامعه تحمیل میکنند.
طالبان از انتحاریهای خود تجلیل میکنند، آنان را «قهرمان» و «شهید» مینامند و برای خانوادههایشان امتیاز و حمایت در نظر میگیرند؛ اما میلیونها انسانی که در نتیجه این جنگها عزیزانشان را از دست دادهاند، در روایت رسمی آنان جایگاه شایستهای ندارند.
این وارونهسازی حقیقت، تنها یک اختلاف سیاسی نیست؛ توهین دوباره به قربانیان تروریسم است.
کسی که با کمربند انفجاری وارد میان مردم شد و جان انسانهای بیگناه را گرفت، نمیتواند صرفاً با تغییر عنوان، به قهرمان تبدیل شود. تغییر قدرت سیاسی، گذشته را پاک نمیکند و پیروزی نظامی، جنایت علیه غیرنظامیان را به افتخار تبدیل نمیسازد.
قربانی، قربانی میماند؛ حتی اگر قاتل او امروز بر کرسی قدرت نشسته باشد.
در افغانستان، خانوادههای زیادی هنوز عکس فرزندان، پدران، مادران و همسران خود را در خانه نگه داشتهاند؛ کسانی که در مسجد، مکتب، دانشگاه، بازار، جاده، مراسم عروسی یا محل کار کشته شدند. برای آنان، جنگ پایان نیافته است؛ زیرا جای خالی عزیزانشان همچنان باقی است.
از همین رو، یادبود قربانیان تروریسم نباید صرفاً یک مناسبت تقویمی باشد. این روز باید فرصتی برای دفاع از حقیقت، حافظه و عدالت باشد.
جامعه افغانستان حق دارد بداند چه کسانی قربانی شدند، چه کسانی مسئول این کشتارها بودند و چرا کسانی که روزی عامل خشونت بودند، امروز خود را قهرمان تاریخ معرفی میکنند.
نباید اجازه داد قدرت سیاسی، حافظه تاریخی یک ملت را مصادره کند.
انتحار قهرمانی نیست؛ کشتن غیرنظامیان افتخار نیست و قربانی تروریسم نباید فراموش شود.
اگر عاملان خشونت بتوانند تاریخ را بازنویسی کنند، قربانیان برای بار دوم کشته خواهند شد؛ یکبار با انفجار و گلوله و بار دیگر با حذف نام و حقیقتشان از حافظه جامعه.
در روز جهانی یادبود قربانیان تروریسم، باید در کنار قربانیان ایستاد؛ نه در کنار کسانی که از قاتلان آنان قهرمان میسازند.
یاد قربانیان، دفاع از حقیقت است؛ و دفاع از حقیقت، نخستین گام برای جلوگیری از تکرار جنایت.
