«شهید رئیسی» چگونه در قلب مهاجران افغانستانی جاودانه شد!

دسته: تحلیل
نویسنده: ضیا ضیایی
1405/02/30
9:50 ق.ظ
بازدید: 5

پایگاه خبری تحلیلی روایت : دومین سالگرد شهادت آیت‌الله سیدابراهیم رئیسی، رئیس‌جمهور فقید ایران، در حالی فرا می‌رسد که نام او نه تنها در ایران، که در میان میلیون‌ها مهاجر افغانستانی با احترام زنده است. در روزهای سخت پس از سقوط کابل و موج جدید مهاجرت، دولت رئیسی با آغوش باز به استقبال مهاجران رفت و با صدور برگه‌های موقت اقامت، راه‌اندازی طرح سرشماری جامع و ساماندهی وضعیت آن‌ها، خدمات اولیه را در دسترس این جمعیت بی‌پناه قرار داد. تصمیماتی که انتقاد جامعه، جناح های سیاسی و همچنین فشار اقتصادی بر ایران تحریم‌زده وارد کرد، اما او با احساس مسئولیتی که در قبال مهاجرین انجام داد، برای بسیاری از مهاجرین محبوب شد.

دومین سالگرد شهادت آیت‌الله سیدابراهیم رئیسی، رئیس‌جمهور فقید ایران، در حالی فرا می‌رسد که نام او نه تنها در ایران، که در میان میلیون‌ها مهاجر افغانستانی با احترام زنده است. در روزهای سخت پس از سقوط کابل و موج جدید مهاجرت، دولت رئیسی با آغوش باز به استقبال مهاجران رفت و با صدور برگه‌های موقت اقامت، راه‌اندازی طرح سرشماری جامع و ساماندهی وضعیت آن‌ها، خدمات اولیه را در دسترس این جمعیت بی‌پناه قرار داد. تصمیماتی که انتقاد جامعه، جناح های سیاسی و همچنین فشار اقتصادی بر ایران تحریم‌زده وارد کرد، اما او با احساس مسئولیتی که در قبال مهاجرین انجام داد، برای بسیاری از مهاجرین محبوب شد.

ساماندهی مهاجران؛ پروژه‌ای که از آرشیو به جهاد تبدیل شد

در یک مطلبی خواندم که آیت‌الله رئیسی به دلیل سال‌ها زندگی در مشهد، کلان‌شهری با جمعیت بالای مهاجر افغانستانی، آشنایی عمیقی با مشکلات این جامعه داشت. به همین خاطر، از همان ابتدای دولت خود، موضوع ساماندهی وضعیت مهاجران و هوشمندسازی ارائه خدمات به آن‌ها را در صدر برنامه‌های خود قرار داد. او شخصاً بر ثبت احوال شخصیه مهاجران، حذف ادارات موازی و تمرکز امور در «سازمان ملی مهاجرت» تأکید داشت. سازمانی که در دولت قبل عملاً به آرشیو سپرده شده بود، با حمایت‌های جهادی او دوباره جان گرفت و در طول یک سال پس از سرکار آمدن دولت او، نتایج آن به تدریج نمایان شده است. وی در ادامه طرح های جامع تری برای مهاجرین روی دست گرفت.

در موج بزرگ مهاجرت؛ سرشماری بی‌سابقه

پس از سلطه دوباره طالبان بر افغانستان در سال ۱۴۰۰، موج عظیمی از مهاجران به سمت ایران سرازیر شد؛ موجی که ده‌ها برابر سایر کشورهای همسایه از جمله پاکستان بود. دولت رئیسی با وجود تحریم‌های فلج‌کننده و فشارهای اقتصادی، به هر حال به نوعی این مشکل را مدیریت کرد.

در یک عملیات عظیم و کم‌سابقه، دولت ایران با راه‌اندازی طرح سرشماری جامع، به نزدیک به ۲.۵ میلیون مهاجر غیرقانونی مدارک اقامتی موقت داد تا بتوانند به طور موقت در ایران زندگی کنند. این تصمیم که از نظر انسانی ستودنی بود، فشار بر اقتصاد ایران وارد کرد؛ در حالی که جامعه جهانی و سازمان‌های بین‌المللی، هیچ کمکی به میزبانی این جمعیت عظیم نکردند. اما دولت رئیسی در آن زمان با همین کمک نشان داد که نگرش او مبتنی بر کرامت انسانی است.

صدور برگه‌های اقامت و سرشماری

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای دولت رئیسی، صدور برگه‌های موقت اقامت برای میلیون‌ها مهاجری بود که تا پیش از آن، در «خاکستری» هویتی به سر می‌بردند. این برگه‌ها نه تنها مانع از اخراج آنان می‌شد، بلکه دسترسی به خدمات اولیه بهداشتی، درمانی و آموزشی را برایشان فراهم می‌کرد. کودکان افغانستانی دیگر از مدارس محروم نبودند و خانواده‌ها می‌توانستند بدون ترس از بازداشت و اخراج، به کار و زندگی خود ادامه دهند.

دولت رئیسی علاوه بر صدور مدارک، تلاش کرد زمینه بازگشت داوطلبانه و با کرامت مهاجران را نیز فراهم کند، هرچند که ناامنی اقتصادی و سیاسی در افغانستان، این بازگشت را با دشواری مواجه ساخت.

البته این کار آقای رئیسی با هجمه سنگین و انتقادهای بسیاری از سوی جناح های مختلف ایران نیز مواجه شد، ولی او نگرش فرصت محور که به مهاجرین داشت را تغییر نداد. او باور داشت که ساماندهی مهاجرین هم به نفع مهاجرین است و هم جامعه میزبان. او پس از سرشماری مهاجرین و ارائه گواهی موقت، سراغ طرح های اقتصاد محور رفت. طرح سپرده ۱٠٠ میلیونی را در بدل اقامت موقت روی دست گرفت. هر چند این طرح پس از شهادت او متوقف شد.

یعنی در کل نگاه او به مهاجرین فرصت محور بود و اینکه می شود مهاجرین به شکل قانون مند حضور داشته باشند و همچنین با ساماندهی و مدیریت آنان بار اقتصادی ایران را کمتر کرده و خدماتی اولیه به آنان در قالب یک سازوکار مشخص ارائه شود.

البته او با این کارهای که انجام داد، مورد هجمه سنگین مهاجر ستیزان در داخل نیز قرار گرفت. ولی وی تا آخر طرح های را که داشت، دنبال کرد.

با این وجود، آیت‌الله رئیسی رفت، و هر چند کارهای او ناتمام ماند. اما میراث انسانی و اخلاقی او در میان مهاجران افغانستانی زنده است. مردی که ساماندهی وضعیت مهاجران را نه یک مسئله امنیتی یا اقتصادی، که یک «جهاد» می‌دانست. او ثابت کرد که جمهوری اسلامی ایران، حتی در شدیدترین تحریم‌ها، پناهگاهی امن برای برادران و خواهران افغانستانی خود است. دومین سالگرد شهادت او، فرصتی است تا یادآوری کنیم که کرامت انسانی هیچ مرزی نمی‌شناسد و برخی از مردان بزرگ، فراتر از ملیت، در قلب ملت‌ها جاودانه می‌شوند.

نوشته های مرتبط :