حرف مفت؛ آخرین پناهِ سیاستمداران مهاجر

دسته: تحلیل
نویسنده: حکیم حکمت
1405/02/26
10:02 ق.ظ
بازدید: 6

پایگاه خبری تحلیلی روایت : هری فرانکفورت، فیلسوف امریکایی، در رساله‌ی کوچک اما مشهورش زیر عنوان «حرف مفت» توضیح می‌دهد که حرف مفت صرفاً دروغ نیست. دروغ‌گو حقیقت را می‌داند اما خلاف آن را می‌گوید؛ ولی کسی که حرف مفت می‌زند، اساساً برایش حقیقت مهم نیست. هدف او بیش‌تر جلب توجه، دیده‌شدن، اثرگذاری و ساختن تصویری از خود است.

هری فرانکفورت، فیلسوف امریکایی، در رساله‌ی کوچک اما مشهورش زیر عنوان «حرف مفت» توضیح می‌دهد که حرف مفت صرفاً دروغ نیست. دروغ‌گو حقیقت را می‌داند اما خلاف آن را می‌گوید؛ ولی کسی که حرف مفت می‌زند، اساساً برایش حقیقت مهم نیست. هدف او بیش‌تر جلب توجه، دیده‌شدن، اثرگذاری و ساختن تصویری از خود است.

بسیاری از نویسندگان و پژوهشگران، عصر شبکه‌های اجتماعی را عصر «حرف مفت» می‌دانند. زیرا این شبکه‌ها فضایی ساخته‌اند که در آن سرعت، هیجان و وایرال‌شدن بیش‌تر از دقت و حقیقت پاداش می‌گیرد. در این فضا، سخنی که جنجال ایجاد کند، بیش‌تر از سخنی که دقیق و مسئولانه باشد دیده می‌شود. به همین دلیل، بسیاری از کاربران تلاش می‌کنند حرف‌هایی بزنند که مخاطب را شوکه یا درگیر کند؛ حتی اگر آن سخنان نه عملی باشد و نه حقیقت داشته باشد.

یکی از نمونه‌های این وضعیت، بحث‌هایی چون تشکیل «ترکستان جنوبی» در شمال افغانستان است. این سخن نه از لحاظ جمعیت‌شناختی با واقعیت‌های شمال افغانستان سازگار است و نه از نظر تاریخی و سیاسی پایه‌ی محکمی دارد. اما چنین حرف‌هایی مطرح می‌شود تا چند روزی فضای مجازی را مصروف کند، واکنش برانگیزد و گوینده را در مرکز توجه قرار دهد.

متأسفانه پس از سقوط جمهوری در سال ۲۰۲۱، شمار زیادی از نخبگان، فعالان سیاسی و چهره‌های رسانه‌ای افغانستان ناگزیر شدند کشور را ترک کنند و تن به زندگی در تبعید بدهند. زندگی در تبعید یکی از دشوارترین تجربه‌های انسانی است؛ شاید به همین دلیل بود که در یونان باستان، تبعید از سنگین‌ترین مجازات‌ها به شمار می‌رفت.

تبعید فقط دوری از وطن نیست؛ نوعی فرو افتادن در گمنامی نیز هست. انسان تبعیدی ناگهان خود را در جامعه‌ای می‌یابد که در آن نه شناخته می‌شود، نه دیده می‌شود و نه نقش پیشین خود را دارد. دردِ دیده‌نشدن و به حاشیه رفتن، درد کوچکی نیست. جان آدامز می‌گفت: «اشتیاق به اینکه دیده شویم، محترم شمرده شویم و تحسین شویم، از عمیق‌ترین تمایلات انسان است.»

بخشی از حرف‌های عجیب، تند و بی‌ربطی که امروز از برخی سیاستمداران و نخبگان مهاجر افغانستان شنیده می‌شود، ریشه در همین وضعیت دارد؛ در تقلای بیرون‌شدن از انزوای تبعید و فرار از گمنامی. بسیاری از این سخنان نه راه‌حل‌اند، نه کمکی به درمان درد وطن می‌کنند و نه افقی واقعی پیش‌روی مردم می‌گذارند. کارکرد اصلی آن‌ها بیش‌تر این است که برای چند روزی توجه شبکه‌های اجتماعی را به سوی گوینده جلب کنند و میل دیده‌شدن او را ارضا سازند.

مشکل این‌جاست که شبکه‌های اجتماعی نیز دقیقاً چنین رفتاری را تشویق می‌کنند: هرچه سخن تندتر، عجیب‌تر و جنجالی‌تر باشد، بیش‌تر دیده می‌شود. در نتیجه، به جای گفت‌وگوی مسئولانه و واقع‌بینانه درباره‌ی آینده‌ی افغانستان، میدان بیش‌تر در اختیار حرف‌هایی قرار می‌گیرد که فقط برای مصرف لحظه‌ای و جلب توجه ساخته شده‌اند.

نوشته های مرتبط :