ستایش ملا حسن آخند؛ بازتاب تنفر از هبت‌الله اخندزاه است

دسته: تحلیل
نویسنده: کیومرث دانش‌آبادی
2025/10/04
10:00 ق.ظ
بازدید: 20

پایگاه خبری تحلیلی روایت : بازگشت دو باره طالبان به قدرت در افغانستان از همان روزهای نخست با اختلاف‌ها و تنش‌های داخلی همراه بود. اختلاف میان شاخه حقانی و حلقه قندهاری به رهبری ملا هبت‌الله اخندزاد از بیشتر از هر اختلاف دیگر برجسته و بزرگ بوده است. این تنش‌ها گاهی به درگیری‌های فیزیکی در رده‌های پایین گروه انجامید و شایعاتی درباره کودتاه درونی نیز بالا گرفت. در کنار این، فرمان‌های محدودکننده و سختگیرانه هبت‌الله اخندزاد واکنش‌های مختلفی در میان مردم و اعضای طالبان ایجاد کرد. جنگجویان در مواردی دست به نافرمانی زدند و همین مسئله باعث شد که یک کمیته‌ ویژه برای نظارت بر اجرای دستورات رهبر طالبان تشکیل شود تا اطمینان حاصل شود که فرمان‌ها به شکل کامل اجرا می‌شوند.

بازگشت دو باره طالبان به قدرت در افغانستان از همان روزهای نخست با اختلاف‌ها و تنش‌های داخلی همراه بود. اختلاف میان شاخه حقانی و حلقه قندهاری به رهبری ملا هبت‌الله اخندزاد از بیشتر از هر اختلاف دیگر برجسته و بزرگ بوده است. این تنش‌ها گاهی به درگیری‌های فیزیکی در رده‌های پایین گروه انجامید و شایعاتی درباره کودتاه درونی نیز بالا گرفت. در کنار این، فرمان‌های محدودکننده و سختگیرانه هبت‌الله اخندزاد واکنش‌های مختلفی در میان مردم و اعضای طالبان ایجاد کرد. جنگجویان در مواردی دست به نافرمانی زدند و همین مسئله باعث شد که یک کمیته‌ ویژه برای نظارت بر اجرای دستورات رهبر طالبان تشکیل شود تا اطمینان حاصل شود که فرمان‌ها به شکل کامل اجرا می‌شوند.

یکی از جدیدترین موارد، قطع اینترنت و شبکه‌های مخابراتی بود که فعالیت گمرک‌ها، میدان‌های هوایی، بانک‌ها، خدمات حواله پول و بخش بزرگی از کسب‌وکارها را متوقف کرد. این فرمان موجی از نارضایتی مردم و اعضای طالبان را برانگیخت. تلاش‌ها برای بازگرداندن اینترنت و شبکه‌های مخابراتی نتیجه‌ای نداشت، زیرا رهبر طالبان هیچ توصیه‌ای را نپذیرفت و دستوری برای فعال کردن دوباره شبکه‌ها صادر نکرد. محمدحسن آخند، رییس‌وزیران طالبان، شخصن‌ دستور داد که شبکه‌های مخابراتی دوباره فعال و اینترنت دو باره متصل شود.

بازگشت اینترنت واکنش زیادی در شبکه‌های اجتماعی داشت. همین دیروز شمار زیادی از اعضای طالبان با هشتگ «مننه بابا»، (تشکر پدر) از محمدحسن آخند تقدیر کردند. یک جنگجو تصویری از رییس‌وزیران منتشر کرد و نوشت که تیر برخی‌ها به هدف می‌خورد و تیر برخی دیگر نه. توصیف او منحیث فردی که ظاهرن کهن‌سال است، اما ذهنی جوان دارد و شب و روز خود را وقف فراهم کردن سهولت برای مردم کرده، نشان‌دهنده امیدواری اعضای گروه به مدیری متفاوت و عملگراتر بود.

با این حال، در لایه‌های زیرین گروه، نارضایتی و تنش پنهان موج می‌زند. به نظر میرسد بسیاری از جنگجویان طالبان از فرمان‌های سختگیرانه ملا هبت‌الله خسته شده‌اند. این فرمان‌ها محدودیت‌های شدیدی برای فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی ایجاد کرده و باعث شده جنگجویان و کارکنان اداری با فشار روزمره مواجه شوند. فرمان قطع اینترنت و شبکه‌های مخابراتی، نمونه‌ای از ناتوانی رهبر برای مدیریت عملی و انعطاف‌پذیری بود و موجب شد اعضا به صورت پنهانی انتقاد کنند. ستایش محمدحسن آخند، در واقع پوششی برای ابراز نارضایتی از تصمیمات ملا هبت‌الله است. ابن اقدام می‌تواند به نافرمانی خاموش تعبیر شود.

اعضای طالبان و مردم افغانستان نمی‌توانند به شکل مستقیم فرمان‌های هبت الله را نقد کنند یا آن‌ها را غیرمنطقی و غیرانسانی بخوانند، اما می‌توانند با ستایش مدیری که محدودیت‌ها را کاهش داده یا شرایط را تسهیل کرده، مخالفت خود را نشان دهند. این واکنش‌ها نوعی فشار نرم و بیان غیرمستقیم نارضایتی‌هاست. جنگجویان می‌گویند محمدحسن آخند ذهنی باز دارد و می‌تواند میان خواست‌های مردم و دستورات سختگیرانه رهبر تعادل ایجاد کند. این وضعیت آشکار می‌کند که در ساختار طالبان، نفوذ رهبر مطلق و غیرقابل نقد نیست و همواره شکاف‌هایی درونی وجود دارد.

اعضای گروه علاوه بر نارضایتی از محدودیت‌ها، از فقدان مشارکت در تصمیم‌گیری‌ها گلایه دارند. بسیاری احساس می‌کنند تصمیمات بالا، بدون در نظر گرفتن شرایط عملی و نیازهای روزمره، صادر می‌شود و فشار بر رده‌های پایین افزایش می‌یابد. جنگجویان با ابراز حمایت از محمدحسن آخند نشان داده‌اند که به دنبال کسی هستند که انعطاف بیشتری داشته و به خواست‌ها و نیازهای آنان توجه کند. این وضعیت، هم تصویر واقعی اختلاف درون گروه و هم عمق نارضایتی از فرمان‌های سختگیرانه رهبر را آشکار می‌کند. تنش‌ها در میان اعضای طالبان، با اختلاف نظرها در خصوص اجرای فرمان‌ها و برخوردهای روزمره، ادامه دارد. ستایش گسترده از محمدحسن آخند در شبکه‌های اجتماعی نمایشی از این اختلاف و نارضایتی است. هرچند بیرون از گروه شاید تنها تحسین یک مدیر عملی و خدمتگزار دیده شود، در واقعیت این تقدیر نشان‌دهنده تنفر پنهان و اعتراض خاموش به تصمیمات رهبر است. فشار درونی میان فرماندهان و جنگجویان طالبان، پدیده‌ است که می‌تواند در آینده تغییراتی در نحوه اجرای دستورها و میزان انعطاف گروه ایجاد کند و نشان دهد که اقتدار مطلق رهبر با واکنش‌های واقعی اعضا و محدودیت‌های عملی مواجه است.

نوشته های مرتبط :