سفارت آنقره؛ پاداشی تلخ برای سال‌ها نوکری خاموش

دسته: تحلیل
نویسنده: رحمان قل چقماق
1404/04/18
11:09 ق.ظ
بازدید: 13

پایگاه خبری تحلیلی روایت : چند روز پیش، وب‌سایت رسمی وزارت خارجه‌ی امارت اسلامی طالبان از انتصاب مولوی صنیع‌الله فرهمند به عنوان سفیر و نماینده‌یتام‌الاختیار این گروه در آنقره (ترکیه) خبر داد. این انتصاب در بسیاری از رسانه‌های داخلی و خارجی بازتاب گسترده‌ای داشت و برخیاز چهره‌های وابسته به طالبان ترکمن و هواداران آن، این انتصاب را موفقیتی بزرگ برای ترکمن‌های افغانستان تلقی کردند. با این حال، از دیدگاه نگارنده، واگذاری کرسی سفارت در آنقره نه تنها دستاورد محسوب نمی‌شود، بلکه نشانه‌ای دیگر از استمرار سیاست‌های تبعیض‌آمیز و بهره‌بردارانه حلقات مرکزی طالبان، به‌ویژه جناح قندهار و شبکه‌ی حقانی،از نیروهای ترکمن به‌شمار می‌آید.

چند روز پیش، وب‌سایت رسمی وزارت خارجه‌ی امارت اسلامی طالبان از انتصاب مولوی صنیع‌الله فرهمند به عنوان سفیر و نماینده‌یتام‌الاختیار این گروه در آنقره (ترکیه) خبر داد. این انتصاب در بسیاری از رسانه‌های داخلی و خارجی بازتاب گسترده‌ای داشت و برخیاز چهره‌های وابسته به طالبان ترکمن و هواداران آن، این انتصاب را موفقیتی بزرگ برای ترکمن‌های افغانستان تلقی کردند. با این حال، از دیدگاه نگارنده، واگذاری کرسی سفارت در آنقره نه تنها دستاورد محسوب نمی‌شود، بلکه نشانه‌ای دیگر از استمرار سیاست‌های تبعیض‌آمیز و بهره‌بردارانه حلقات مرکزی طالبان، به‌ویژه جناح قندهار و شبکه‌ی حقانی،از نیروهای ترکمن به‌شمار می‌آید.

طالبان ترکمن از ابتدای ظهور این گروه در دهه‌ی ۷۰ شمسی تاکنون، همواره در صفوف جنگجویان آن حضور داشته‌اند و متأسفانه در بسیاریاز عملیات‌ها، در کنار نیروهای عمدتاً پشتون‌تبار طالبان، در سرکوب و خون‌ریزی علیه مردم بی‌دفاع نقش ایفا کرده‌اند. اما پس از سال‌ها وفاداری، دستاورد آنان تنها اعطای یک کرسی تشریفاتی سفارت در ترکیه بوده است؛ کرسی‌ای که نه نماد قدرت است، نه سهمی در تعیینسیاست‌ها دارد، و نه بازتابی از خواسته‌ها و مطالبات واقعی مردم ترکمن افغانستان است.

در چهار سال گذشته، در حالی‌که روند ساخت‌وساز و توسعه در مناطق پشتون‌نشین کشور با شدت ادامه یافته و پروژه‌های زیربنایی نظیرجاده‌ها، پل‌ها و مراکز صحی در اولویت قرار گرفته‌اند، مناطق ترکمن‌نشینهمچنان در فقر، محرومیت و انزوا به‌سر می‌برند. نه شفاخانه‌ای ساخته شده، نه سرکی ترمیم شده و نه حتی یک اداره محلی توسط چهره‌ای ترکمن اداره می‌شود. این تفاوت فاحش، نه تنها ناشی از تبعیض آشکار در ساختار قدرت طالبان است، بلکه بازتابی از ضعف مزمن طالبان ترکمن در مطالبه‌گری و دفاع از حقوق مردم خویش نیز هست.

در دولت‌های پیشین، از جمله دوران حامد کرزی و حکومت وحدت ملی،ترکمن‌ها لااقل از یک وزارت، چند ریاست، یک ولایت و چند کرسیدیپلماتیک برخوردار بودند. اما در ساختار طالبان، حتی یک والی ترکمن نیز به چشم نمی‌خورد، چه رسد به وزارت یا سهم مؤثر در تصمیم‌گیری‌های کلان.

واگذاری کرسی سفارت در چنین شرایطی، نه دستاوردی واقعی، بلکه بیشتر تلاشی برای تداوم خاموش نگاه‌داشتن ترکمن‌های وفادار به طالبان است. واقعیت آن است که طالبان ترکمن در طول این سال‌ها، بدون آن‌که جرئت مطالبه‌ی حقوق خویش را داشته باشند، به مثابه ابزاری صرف در خدمت سیاست‌های قومی و قبیله‌ای طالبان قندهاری و شبکه حقانی قرار گرفته‌اند. امروز نیز، با رضایت به چنین کرسی بی‌خاصیتی، تنها بر ناتوانی خود در دفاع از منافع مردم ترکمن صحه گذاشته‌اند.

در پایان، این پرسش جدی مطرح است که آیا ویرانی‌های بی‌شمار،خون‌های ریخته‌شده، و عقب‌ماندگی‌های حاصل از همراهی با طالبان، در قبال کرسی‌ای صرفاً سمبولیک در ترکیه، معامله‌ای قابل توجیه است؟ بی‌تردید، پاسخ منفی است. این «انتصاب» نه نشانه‌ی پیشرفت، بلکه مهر تأیید بر استمرار بی‌اختیاری، تبعیض، و فقدان جایگاه واقعیترکمن‌ها در ساختار قدرت طالبان است.