ایران و عربستان؛ درسی برای طالبان

دسته: تحلیل
نویسنده: تحریریه روایت
1402/03/28
1:59 ب.ظ
بازدید: 0

دیروز وزیر خارجه‌ی عربستان به تهران سفر کرد و با عبداللهیان، همتای ایرانی خود، دیدار نمود.

این دیدار، چندمین ملاقات وزرای خارجه‌ی دو کشور پس از وساطتِ چین میان عربستان و ایران است. تا پیش از میانجی‌گری چین میان ایران و عربستان، سال‌ها می‌شد که میانِ این دو کشور روابط سیاسی و دپلماتیک وجود نداشت و در موضوعاتی در خاورمیانه با همدیگر درگیر تنش و کشاکش بودند.

آن‌چه در خصوص کشورهای عربی قابل تذکر است این است که آمریکایی‌ها در چند دهه‌ی گذشته، به ویژه پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، همیشه تلاش می‌کردند کشورهای عربی را از جمهوری اسلامی ایران بترسانند و طوری وانمود کنند که این کشور با اعراب دشمنی دارد و یا حداقل در پی صدور انقلاب به کشورهای خاورمیانه است.

ترس یکی از موانع جدی تصمیم‌گیری‌های عاقلانه و مبتنی بر منافع ملی است. آدمی وقتی ترس می‌خورد قدرت داوری خود را از دست می‌دهد. مونتنی می‌گفت: «هیچ احساسی بیش از ترس نمی‌تواند به سرعت قدرت داوری ما را از تعادل خارج کند.» هایدگر هم مدعی است که وقتی آدمی می‌ترسد عقل از سرش می‌پرد.

ترس در عرصه مناسبات بین‌المللی نیز به انواع واپس‌روی سیاسی می‌انجامد. وقتی کشوری از کشور دیگری بهراسد، تصمیم‌های می‌گیرد که به مراتب خطرناک‌تر از آن‌چه که تهدید اصلی می‌پندارد، می‌باشد.

اگر از این منظر بنگریم، هدفِ ایالات متحده آمریکا از دامن‌زدن به ایران‌هراسی در میان اعراب نیز چند چیز بود:

وابسته‌سازی کشورهای عربی به سیاست خارجی آمریکا؛
فروش تسلیحات به آن‌ها و تاراج ثروت و سرمایه‌ی کشورهای عربی؛
ایجاد تقابل و درگیری با ایران در خاورمیانه.

همچنین بخوانید: تمدید مجوز ترانزیت سوخت از ایران به افغانستان

آن‌چه را که آمریکایی‌ها با دامن‌زدن به ایران هراسی در میان اعراب دنبال می‌کردند، برای مدتی چند دهه باعث وابستگی عربستان به غرب شد. غرب با استفاده از این وابستگی، عربستان را به بزرگ‌ترین خریدار تسلیحات خود تبدیل کرد و هم‌چنان برای فروش بیش‌تر اسلحه، این کشور را درگیر منازعات فرقه‌ای در خاورمیانه کرده و پایش را در تلک جنگ یمن گیر انداخت.

به نظر می‌رسد با دپلماسی فعالی که جمهوری اسلامی ایران در منطقه دنبال می‌کند، سایه ترس در میانِ اعراب در حال فروپاشی است و کشورهای عربی به این نتیجه‌گیری می‌رسند که ترس از ایران، یک ترس مصنوعیِ تزریق‌شده توسط آمریکا و مجموعه کشورهای غربی بوده و باید در روابط بین‌المللی خود تجدید نظر کنند. چرخش عربستان از غرب به سوی تعامل با شرق و مجموعه‌ی چین، ایران و روسیه نشان‌دهنده‌ی این تجدید نظر است.

این چرخش باعث خواهد شد که کشورهای عربی به جای دنبال کردن سیاست‌های پارانوییدی که باعث ایجاد درگیری‌های فرقه‌ای در خاورمیانه شد، بیش‌تر به صلح و ثبات اهمیت بدهند و از وابستگی خود به غرب بکاهند. این چرخش می‌تواند روی صلح و ثبات در افغانستان نیز تاثیر بگذارد. افغانستان کشوری است که همیشه از تندروی‌های موجود در خاورمیانه متاثر بوده است. بنابراین، طبیعی است که تنش‌زدایی در خاورمیانه تاثیرات مثبتی بر افغانستان خواهد گذاشت؛ اما مشروط به این‌که طالبان نیز به جای ترجیح‌دادن غرب بیش‌تر به دنبال تعامل با کشورهای منطقه باشند. متاسفانه دیده می‌شود حلقاتی در میان طالبان بیش‌تر از منطقه به غرب اهمیت می‌دهند. اگر این نگاه در میان طالبان به نگاه غالب تبدیل شود، احتمال این‌که آمریکایی‌ها این گروه را برای ایجاد وابستگی بیش‌تر، با کشورهای منطقه درگیر کند، بعید نیست. طبیعی است وقتی چنین اتفاقی بیفتد، صلح و ثبات در افغانستان به وجود نخواهد آمد و کشور ما باری دیگر به میدان جنگ‌های نیابتی مبدل خواهد شد.

همچنین بخوانید: رزمایش مشترک چین، ایران و روسیه

نوشته های مرتبط :