دوم سرطان، یادآور یکی از ماندگارترین و پرافتخارترین برگهای تاریخ مبارزات مردم افغانستان است؛ روزی که فرزندان آزاده و مومن این سرزمین در قلب کابل، در منطقه چنداول، در اوج فضای اختناق، استبداد و سرکوب، سکوت را شکستند و با ایمان، شجاعت، ایثار و ازخودگذشتگی، ندای آزادی، عزت و استقلال را سر دادند.
قیام دوم سرطان ۱۳۵۸، تنها یک حرکت اعتراضی نبود؛ بلکه رستاخیزی مردمی و تاریخی بود که نشان داد ایمان، وحدت و اراده ملت، از هر قدرت ظاهری نیرومندتر است. این قیام، جلوهای از تحقق پیام جاودانه عاشورا بود؛ همان ندای ماندگار «کل یوم عاشورا و کل أرض کربلا» که به آزادگان میآموزد در برابر ظلم، سکوت جایز نیست.
با نهایت احترام، یاد و خاطره همه شهیدان، مجاهدان، مبارزان، زنان و مردان فداکار و اسطورههای گمنام قیام چنداول را گرامی میداریم و بر روح همه سازماندهندگان، پیشگامان و رهبران این قیام، درود و رحمت میفرستیم؛ بهویژه شهدای والامقامی که با نثار خون پاک خویش، پیام پیروزی خون بر شمشیر را بار دیگر در تاریخ این سرزمین جاودانه ساختند و هرگز در برابر اشغال، استبداد و الحاد سر تسلیم فرود نیاوردند.
در این حماسه، همه اقوام، مذاهب و اقشار جامعه، دوشادوش یکدیگر، نمونهای کمنظیر از وحدت ملی، اخوت اسلامی و بنیان مرصوص را در برابر جبهه الحاد و استبداد ، طاغوت و انحطاط به نمایش گذاشتند. این همدلی و همبستگی، از بزرگترین سرمایههای تاریخی ملت افغانستان است که باید همواره پاس داشته شود.
در کنار مردان مبارز، خواهران مؤمن و شجاع افغانستان نیز نقشی ماندگار و افتخارآفرین ایفا کردند. آنان با پشتیبانی از مجاهدان، رسیدگی به مجروحان، انتقال پیامها، حمایت از خانوادههای آسیبدیده و تحمل رنجها و مصیبتهای فراوان، ثابت کردند که زنان این سرزمین نیز در دفاع از دین، آزادی، عزت و کرامت انسانی، سهمی بزرگ و فراموشنشدنی داشتهاند.
بر اساس برخی روایتهای تاریخی، در موج سرکوبهای پس از این قیام، بیش از سه هزار تن کشته، مفقود یا زندهبهگور شدند و هزاران خانواده داغدار گردیدند. هرچند درباره شمار دقیق قربانیان اتفاق نظر تاریخی وجود ندارد، اما آنچه مسلم است، گستردگی فاجعه و عمق فداکاری مردمی است که برای آرمان آزادی و استقلال، از جان خویش گذشتند.
قیام چنداول تنها یک رویداد تاریخی نبود؛ بلکه مکتبی از ایمان، بصیرت، مقاومت و مسئولیتپذیری برای همه نسلها و از نخستین هسته گزاری ها بعد از قیام ۲۴ حوت هرات برای رستاخیز سرتاسر در کشور بود. این قیام به ما میآموزد که آزادی، عزت و استقلال، با وحدت، آگاهی، ایمان و ایثار به دست میآید و هیچ ملتی با تفرقه، فراموشی تاریخ و بیتفاوتی، به آیندهای روشن نخواهد رسید.
درسها و پیامهای ماندگار قیام چنداول:
* وحدت ملی و همبستگی، بزرگترین سرمایه هر ملت است و رمز پیروزی بر استبداد و بیگانگی به شمار میرود.
* پیروزی نهایی از آنِ ایمان، حقطلبی و استقامت است؛ همان حقیقتی که در عاشورا با «پیروزی خون بر شمشیر» تجلی یافت.
* زنان و مردان، دوشادوش یکدیگر، در دفاع از ارزشهای الهی و انسانی مسئولیت مشترک دارند.
* حفظ حقیقت تاریخ، پاسداشت یاد شهیدان و انتقال درست این میراث به نسلهای آینده، وظیفهای ملی، دینی و اخلاقی است.
* آزادی، عدالت و کرامت انسانی، بدون آگاهی، فداکاری و مسئولیتپذیری پایدار نخواهد ماند.
* اختلافات قومی، مذهبی و زبانی نباید میراث وحدتآفرین این قیام را خدشهدار سازد؛ زیرا چنداول نماد همدلی و برادری همه فرزندان افغانستان بود.
امروز، بهترین بزرگداشت قیام دوم سرطان، تنها برگزاری مراسم یادبود نیست؛ بلکه پاسداری از آرمانهای والای آن، تقویت وحدت ملی، عدالتخواهی، احترام متقابل، صداقت، خدمت به مردم، حفظ هویت اسلامی و ملی و انتقال درست این میراث گرانبها به نسلهای آینده است.
سلام و درود بر همه شهیدان قیام خونین و حماسهساز دوم سرطان چنداول؛ بر همه مجاهدان، آزادگان و خانوادههای صبور آنان.
راه آنان، راه عزت، آزادی، ایمان و وحدت است؛ راهی که تا تحقق عدالت، کرامت انسانی و سربلندی افغانستان، الهامبخش نسلهای امروز و فردا خواهد ماند.
