این روزها در افغانستان نوعی «جشن موبایلشکنی» به راه افتاده است و هر روز گزارش تازهای از شکستن گوشیهای هوشمند کارمندان در ادارات طالبان منتشر میشود؛ یک روز از قندهار و روزی دیگر از کابل و سایر ولایتها.
رسم «موبایلشکنی» در میان طالبان پس از آن رایج شد که رهبر این گروه، کارمندان ادارات دولتی را از داشتن گوشیهای هوشمند منع کرد. این فرمان بهصورت شفاهی صادر شده و اکنون در تمام ادارات دولتی تحت کنترل طالبان در حال اجرا است.
مخالفت طالبان با گوشیهای هوشمند، انسان را به یاد آمیشها در آمریکا میاندازد.
آمیشها یک فرقه مسیحی آناباپتیست هستند که در سال ۱۶۹۳ توسط یاکوب آمان بنیانگذاری شد. پیروان این مذهب عمدتاً در آمریکا و کانادا زندگی میکنند و به چندین شاخه تقسیم میشوند.
آمیشها حتی در جوامع پیشرفته و توسعهیافته امروزی نیز به شیوهای سنتی زندگی میکنند. آنان بهجای استفاده از خودرو و قطار، از اسب و درشکه برای رفتوآمد بهره میگیرند، در خانههایشان برق و تلفن ندارند، فرزندان خود را از حضور در مدارس مدرن بازمیدارند و میکوشند ارتباط خود را با دنیای مدرن به حداقل برسانند. آنان لباسهای مدرن نمیپوشند و پوشاک خود را شخصاً میدوزند. خانهها، پوشش و سبک زندگیشان یادآور قرن هجدهم میلادی است. همچنین از خدمت سربازی خودداری میکنند و هیچگونه کمک مالی دولتی دریافت نمیکنند.
سالانه هزاران گردشگر از سراسر جهان به آمریکا سفر میکنند تا از مناطقی که آمیشها در آن زندگی میکنند دیدن کنند و سبک زندگی متفاوت آنان را از نزدیک مشاهده نمایند.
دلیل اصلی مخالفت این گروه با فناوریهای مدرن در این نگرانی ریشه دارد که استفاده از ابزارهای جدید و ارتباط با دنیای بیرون، بر فرزندانشان تأثیر بگذارد و سنتها و باورهای مذهبی آنان را به خطر اندازد.
زندگی سنتی، در ذات خود نوعی زندگی بسته است؛ زندگیای که در آن افراد گمان میکنند مذهب، فرهنگ و شیوه زندگی خودشان معیار و هنجار اصلی است. اما جهان امروز، با گسترش فناوری، ابزارهای نوین ارتباطی و شیوههای مدرن سفر، امکان آشنایی انسانها با فرهنگها، ادیان و سبکهای زندگی گوناگون را فراهم کرده است.
دنیای مدرن، دنیای کثرتگرایی است؛ جهانی که گزینههای پیش روی انسان را افزایش میدهد. جهانیشدن، انفجار اطلاعات و فناوریهای نوین ارتباطی سبب شده است که انسان معاصر با فرهنگها، جوامع مذهبی و سبکهای زندگی متعددی آشنا شود و در برابر انتخابهای بیشتری قرار گیرد.
ملیس روتون، پژوهشگر انگلیسی، این وضعیت را «شوک تفاوت» مینامد. برخی افراد و گروهها در برابر این شوک، موضعی محافظهکارانه و بنیادگرایانه اتخاذ میکنند؛ مشابه موضعی که آمیشها در آمریکا و کانادا و طالبان در افغانستان در پیش گرفتهاند.
طالبان افغانستان نیز از جهاتی در مخالفت با فناوری و برخی دستاوردهای دنیای مدرن به آمیشها شباهت دارند. آنان با تصویر، تلویزیون، مجسمه و اکنون گوشیهای هوشمند مخالفت میکنند و آموزش دختران را نیز ممنوع ساختهاند.
طالبان با سیاستهای تجددستیزانه خود میکوشند جامعه افغانستان را به سمتی سوق دهند که ارتباطش با جهان بیرون محدود و کنترلشده باشد.
اگر این سیاستها ادامه یابد و طالبان بتوانند افغانستان را از تأثیرات ارتباط با جهان خارج دور نگه دارند، شاید در دهههای آینده گردشگران کنجکاوی از نقاط مختلف جهان برای مشاهده این سبک زندگی به افغانستان سفر کنند و افغانستانِ منزوی و طالبانی به یکی از جاذبههای مطالعاتی و گردشگری بدل شود.
