موضع‌گیری‌های پر طمطراق ترامپ چگونه به توافق با ایران پایان یافت؟

دسته: گزارش ها
نویسنده: تحریریه روایت
2026/06/16
11:13 ق.ظ
بازدید: 6

پایگاه خبری تحلیلی روایت : «کشتی‌های جهان! موتورهای خود را روشن کنید؛ بگذارید نفت جاری شود.»دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، با اعلام پایان عملیات نظامی علیه ایران، جهان را عملاً به وضعیت پیش از ۲۷ فبروری بازگرداند؛ گویی رخدادهای چندماه گذشته‌ هرگز اتفاق نیفتاده‌اند. با این حال، پشت این بازگشت ظاهری به ثبات، واقعیتی سیاسی و شکننده‌ای نهفته است. جنگی که با اهدافی بلندپروازانه آغاز شد، در نهایت به توافقی انجامید که تفاوت آشکاری با اهداف اولیه داشت؛ تغییری محسوس از راهبرد «تغییرنظام» به «مذاکره با نظام.» حملات مشترک آمریکا و اسرائیل با اهدافی چون تغییر نظام در تهران، نابودی برنامه هسته‌ای ایران و بازآرایی توازن قدرت در خاورمیانه آغاز شد. اما با گسترش درگیری‌ها و افزایش هزینه‌های جنگ، اولویت‌ها به‌تدریج تغییر کرد. حمله به تأسیسات انرژی، بسته‌شدن تنگه هرمز و تهدید نفتکش‌ها، واشنگتن و تل‌آویو را وادار ساخت تا اهداف خود را بازتعریف کنند.

«کشتی‌های جهان! موتورهای خود را روشن کنید؛ بگذارید نفت جاری شود.»

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، با اعلام پایان عملیات نظامی علیه ایران، جهان را عملاً به وضعیت پیش از ۲۷ فبروری بازگرداند؛ گویی رخدادهای چندماه گذشته‌ هرگز اتفاق نیفتاده‌اند. با این حال، پشت این بازگشت ظاهری به ثبات، واقعیتی سیاسی و شکننده‌ای نهفته است. جنگی که با اهدافی بلندپروازانه آغاز شد، در نهایت به توافقی انجامید که تفاوت آشکاری با اهداف اولیه داشت؛ تغییری محسوس از راهبرد «تغییرنظام» به «مذاکره با نظام.» حملات مشترک آمریکا و اسرائیل با اهدافی چون تغییر نظام در تهران، نابودی برنامه هسته‌ای ایران و بازآرایی توازن قدرت در خاورمیانه آغاز شد. اما با گسترش درگیری‌ها و افزایش هزینه‌های جنگ، اولویت‌ها به‌تدریج تغییر کرد. حمله به تأسیسات انرژی، بسته‌شدن تنگه هرمز و تهدید نفتکش‌ها، واشنگتن و تل‌آویو را وادار ساخت تا اهداف خود را بازتعریف کنند.

در این میان، مواضع مقام‌های آمریکایی نیز دست‌خوش تغییر شد. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، از تأکید بر نابودی برنامه هسته‌ای ایران فاصله گرفت و اهداف جنگ را به تضعیف توان موشکی، هوایی و دریایی ایران محدود کرد. ترامپ نیز بارها میان تهدید نظامی و دعوت به مذاکره در نوسان بود؛ چنان‌که در حالی‌ که از حملات شدیدسخن می‌گفت، هم‌زمان از پیشرفت مذاکرات و احتمال امضای توافق خبر می‌داد.

همین تناقض‌ها باعث شد بسیاری از تحلیلگران، مدیریت ترامپ را فاقد ثبات راهبردی بدانند؛ به‌گونه‌ای که تنها عنصر ثابت در سیاست او، تغییر مداوم مواضع بود. او حتا ظرف چند روز، از حمایت از ایجاد قیام مردمی در ایران به مخالفت با هرگونه دخالت در این زمینه رسید. در اسرائیل نیز وضعیت چندان متفاوت نبود. بنیامین نتانیاهو ضمن تأکیدبر برخی دستاوردهای نظامی، اذعان کرد که ایران همچنان توانایی شلیک موشک را حفظ کرده است. هرچند او مدعی شد این توان دیگر تهدیدی وجودی برای اسرائیل محسوب نمی‌شود. در طول نزدیک به چهارماه جنگ، بسیاری از محاسبات اولیه آمریکا و اسرائیل با چالش مواجه شد.

ایران توانست ساختار سیاسی خود را حفظ کند، تنگه هرمز را ببندد و بازارهای جهانی انرژی را تحت تأثیر قرار دهد. هم‌زمان، اختلاف میان ترامپ و نتانیاهونیز افزایش یافت و روابط دو طرف را با تنش روبه‌رو کرد. در هفته‌های پایانی، تمرکز اصلی ترامپ بر جلوگیری از تشدید تنش و حفظ توافق قرار گرفت. او پس از نهایی‌شدن توافق، از بازگشایی تنگه هرمز و لغو محاصره دریایی آمریکا خبر داد.

با این حال، انتقادها نسبت به مفاد محرمانه توافق ادامه یافت و برخی چهره‌های نزدیک به ترامپ خواستار انتشار عمومی آن شدند. بسیاری از کارشناسان معتقداند که عقب‌نشینی واشنگتن ناشی از محدودیت گزینه‌های نظامی مؤثر بوده است. به باور آنان، ایران همچنان بخش مهمی از توان موشکی و پهپادی خود را حفظ کرده و از این رو در موقعیت ضعف قرار نگرفته است. از سوی دیگر، هر دوطرف تلاش می‌کنند توافق را به‌عنوان یک پیروزی سیاسی معرفی کنند.دولت آمریکا تأکید دارد که ایران متعهد شده برای دستیابی به سلاح هسته‌ای تلاش نکند، اما مقام‌های ایرانی اعلام کرده‌اند که مذاکرات درباره پرونده هسته‌ای همچنان ادامه خواهد داشت.

در عین حال، ترامپ این توافق را موفقیتی بزرگ توصیف کرده و مدعی است که بخشی از توان نظامی و هسته‌ای ایران تضعیف شده است.با وجود این، بنیادی‌ترین مسائلی که در آغاز جنگ مطرح بودند، همچنان حل‌نشده باقی مانده‌اند. از این رو، شصت روز آینده می‌تواند آزمونی تعیین‌کننده برای دوام این توافق باشد؛ توافقی که هنوز مشخص نیست سرآغاز دوره‌ای از ثبات و بازدارندگی خواهد بود یا تنها فرصتی موقت پیش از دور تازه‌ای از تنش و رویارویی.

نوشته های مرتبط :