کتاب «عدالت ترمیمی در افغانستان» از سوی انتشارات پرند چاپ شد

دسته: اخبار فضای مجازی
نویسنده: تحریریه روایت
2025/09/26
4:06 ب.ظ
بازدید: 47

پایگاه خبری تحلیلی روایت : عدالت ترمیمی در افغانستان به نویسندگی ثناءالله ادیب، یکی از موضوعات مهم و در عین حال نو در عرصهٔ حقوق و اجتماع است. جامعهٔ ما سال‌ها جنگ، خشونت و نابرابری را تجربه کرده و نتیجهٔ آن زخم‌های عمیق در روابط اجتماعی و اعتماد عمومی بوده است. عدالت ترمیمی می‌تواند راهی تازه برای مرهم‌گذاری بر این زخم‌ها باشد، راهی که بیش از مجازات، بر مصالحه، درک متقابل و بازسازی روابط تمرکز دارد.در عدالت رسمی یا همان «عدالت جزایی»، تمرکز اصلی بر مجازات مجرم است. اما عدالت ترمیمی دیدگاهی متفاوت دارد. این رویکرد تلاش می‌کند تا قربانی، مجرم و جامعه هر سه در یک پروسهٔ اصلاحی دخیل شوند. قربانی فرصت می‌یابد درد خود را بیان کند و نیازهایش شنیده شود. مجرم نیز درک می‌کند که ارتکاب عملش چه تأثیری بر دیگران گذاشته و مسؤولیت آن را می‌پذیرد. جامعه یا قریه نیز نقش فعال می‌گیرد تا روابط انسانی و اعتماد دوباره ترمیم شود و هر سه جانب بتوانند در یک فضای مناسب انسانی به زندگی عادی ادامه دهند.

عدالت ترمیمی در افغانستان به نویسندگی ثناءالله ادیب، یکی از موضوعات مهم و در عین حال نو در عرصهٔ حقوق و اجتماع است. جامعهٔ ما سال‌ها جنگ، خشونت و نابرابری را تجربه کرده و نتیجهٔ آن زخم‌های عمیق در روابط اجتماعی و اعتماد عمومی بوده است. عدالت ترمیمی می‌تواند راهی تازه برای مرهم‌گذاری بر این زخم‌ها باشد، راهی که بیش از مجازات، بر مصالحه، درک متقابل و بازسازی روابط تمرکز دارد.

در عدالت رسمی یا همان «عدالت جزایی»، تمرکز اصلی بر مجازات مجرم است. اما عدالت ترمیمی دیدگاهی متفاوت دارد. این رویکرد تلاش می‌کند تا قربانی، مجرم و جامعه هر سه در یک پروسهٔ اصلاحی دخیل شوند. قربانی فرصت می‌یابد درد خود را بیان کند و نیازهایش شنیده شود. مجرم نیز درک می‌کند که ارتکاب عملش چه تأثیری بر دیگران گذاشته و مسؤولیت آن را می‌پذیرد. جامعه یا قریه نیز نقش فعال می‌گیرد تا روابط انسانی و اعتماد دوباره ترمیم شود و هر سه جانب بتوانند در یک فضای مناسب انسانی به زندگی عادی ادامه دهند.

افغانستان با داشتن عنعنات جرگه‌ها و شوراهای محلی، ظرفیت بزرگی برای اجرای عدالت ترمیمی دارد. در بسیاری از مناطق، مردم به میانجی‌گری یا همان شوراهای اصلاحی متوسل می‌شوند تا میان طرف‌های درگیر صلح و تفاهم ایجاد گردد. اگر این ظرفیت‌ها و نهادهای مردمی با معیارهای حقوق بشری و اصول عدالت ترمیمی تقویت شوند، می‌توانند جایگزین مناسبی برای سیستم قضایی پرچالش کشور باشند.

مزیت بزرگ عدالت ترمیمی این است که تنها به تنبیه و زندان توجه ندارد، بلکه به اصلاح و بازگشت دوبارهٔ فرد به جامعه نگاه ویژه و عملی دارد. در کشوری مانند افغانستان که جوانان سرمایهٔ اصلی آن به شمار می‌روند، فراهم‌سازی فرصت دوم برای مجرمین جوان می‌تواند آیندهٔ آنان و جامعه را تغییر دهد. به‌جای آن‌که یک جوان به‌خاطر خطای کوچک برای همیشه طرد گردد، عدالت ترمیمی کمک می‌کند تا او دوباره به فردی مفید بدل شود.

در نهایت، عدالت ترمیمی می‌تواند برای افغانستان دریچه‌ای از امید باشد، امید به جامعه‌ای که در آن اجماع مردمی و عرفی تنها به مجازات نمی‌اندیشد، بلکه به صلح، همدلی و بازسازی اعتماد میان انسان‌ها ارزش می‌دهد. این نوع عدالت می‌تواند به‌تدریج فضای خشونت‌زدهٔ ما را به‌سوی همزیستی و تفاهم سوق دهد؛ چیزی که امروز بیش از هر زمان دیگر به آن نیاز داریم. بنابراین، افغانستان کشوری است که عدالت ترمیمی در آن ریشه دارد و سازوکارهای ترمیمی در میان مردم بیشتر استقرار یافته و رونق گرفته است.

این پژوهش در یک مقدمه، پنج فصل و نتیجه‌گیری تدوین شده است. در فصل نخست، مفاهیم پژوهش تبیین گردیده و کلیاتی که محتوای پژوهش بر محور آن‌ها می‌چرخد، بررسی شده است. در فصل دوم، به‌گونهٔ مختصر و گذرا بر پیشینهٔ موضوع عدالت ترمیمی در جهان و افغانستان پرداخته شده است. فصل سوم به مصادیق و جلوه‌های عدالت ترمیمی در افغانستان اختصاص یافته است. در فصل چهارم، مزایا و معایب روش‌های عدالت ترمیمی و عدالت رسمی افغانستان تطبیق و مقایسه گردیده است. در نهایت، فصل پنجم به موانع فراروی اجرای درست عدالت ترمیمی در افغانستان می‌پردازد.

یادداشت:

این کتاب با عنوان عدالت ترمیمی در افغانستان از سوی انتشارات پرند در کابل به زیور چاپ آراسته شده است و اکنون در تمام کتاب‌فروشی‌های کابل موجود می‌باشد. عزیزانی که به کتاب عدالت ترمیمی در افغانستان علاقه‌مند هستند، به‌ویژه دانشجویان رشتهٔ حقوق، سارنوالان و مخاطبان نظام قضایی افغانستان، توصیه می‌کنم آن را تهیه کرده و مطالعه نمایند. هر نوع نقد و نظر شما بزرگواران، مرا در تحقیقات بعدی یاری خواهد رساند.

نوشته های مرتبط :