آغاز فروپاشی روایت پاکستان

دسته: بین الملل, تحلیل, ویژه خبری
نویسنده: تحریریه روایت
1401/12/04
11:14 ق.ظ
بازدید: 1

هر کشوری برای خلق بسیج ملی، انسجام اجتماعی، ایجاد همآهنگی و برساختنِ خیر همگانی نیاز به یک روایت دارد. وقتی روایت می‌گویم منظورم روشن است: روایت، یعنی هر چیزی که دارای رمزگان روایی مانندی پی‌رنگ، شخصیت و معنا باشد. پی‌رنگ، یعنی توالی رخدادها، به گونه‌ای که آغاز، میانه و پایان داشته باشد.

کارکرد روایت‌ این است که وقتی ملتی مفتون آن شوند ۱) از طریق تحمیل پیش‌فرض‌های خود برای آن ملت باور خلق می‌کند؛ ۲) از طریق همذات‌پنداری با شخصیت‌های روایت برای آن‌ها هویت عرضه می‌کند؛ ۳) از طریق ایجاد منافع بیان‌گرانه و هویتی آن ملت را به کنش و اجرا وادار می‌سازد.

اگر هر کشوری برای خود یک روایت داشته باشد، روایت پاکستان چیست و تا هنوز برای تحقق آن چه اقدامی کرده است؟

پاکستان از آغازین روزهای تاسیس خود همیشه خود را در نقش وارث امپراتوری مغولی هند می‌بیند. این امپراتوری بر سراسر شبه‌قاره‌ی هند و بخش‌های از افغانستان حکومت می‌کرد. پاکستان نیز همیشه یکی از رویاهایش این بوده است که بخش‌های از هندوستان کنونی (کشمیر) و افغانستان را به خاک خود ضمیمه کند. دولت‌مردان آن کشور برای تحقق این رویا دست به ینی چری‌سازی زدند. ینی چری نام لشکری بود که ترکان عثمانی ایجاد کرده بودند. عثمانیان وقتی وارد خاک اروپا شدند، فرزندان کوچک مسیحیان را از خانواده‌های شان جدا کرده و سال‌ها به آن‌ها تعلیماتِ ایدیولوژیک می‌دادند و فنونِ جنگ را برای شان می‌آموختند. در باره‌ی ینی چری‌ها می‌گویند که خیلی جنگ‌جو و به شدت طرفدار جنگ بودند؛ به گونه‌ای که اگر روزی سلطان فرمان جنگ را صادر نمی‌کرد علیه وی دست به شورش می‌زدند.

همچنین بخوانید: طالبان پاکستان: سلاح زینت ماست و به زمین نمی‌گذاریم

پاکستان نیز که خود را در حالِ منازعه با افغانستان و هند می‌دید، با الهام از الگوی ینی چری‌ها در امپراتوری عثمانی هزاران مدرسه‌ی دینی دیوبندی تاسیس کرده و از میانِ طلبه‌های آن دست به تشکیل گروه‌های جهادی زد.

ینی چری‌ها تا هنگامی که در جنگ‌های بیرون‌مرزی مصروف باشند برای خود امپراتوری خطرآفرین نیستند. آن‌ها وقتی به تهدید جدی برای امپراتوری تبدیل می‌شوند که جنگ‌های بیرون‌مرزی پایان یابد. با خروج آمریکا از افغانستان جنگ این کشور نیز پایان یافت و اکنون طالبان پاکستانی مانند ینی چری‌های عثمانی درگیر مبارزه با ولی‌نعمت خوداند. البته در این میان شماری از کشورهای دیگر از جمله آمریکا نیز از نزدیک‌شدن پاکستان با چین خشم‌گین است و قصد انتقام‌گیری شکست خود در افغانستان را نیز دارد و به همین دلیل احتمال دارد که در عقب این شورش‌ها باشد. در این میان اقتصاد پاکستان نیز اقتضا نمی‌کند که جهاد و جنگ دیگری را در منطقه راه‌اندازی کند تا از آن طریق ینی چری‌های خود را مصروف نگه دارد. بنابراین، به نظر می‌رسد که روایت پاکستان پس از نیم قرن تازه به بن بست خورده و احتمال این‌که آن کشور درگیر خشونت و دچار فروپاشی شود جدی است.

نوشته های مرتبط :