عبدالشهید ثاقب، پژوهشگر افغانستانی، در یادداشتی به مناسبت بیستوپنجمین سالروز شهادت احمدشاه مسعود، با برشمردن ویژگیهای او، تأکید کرده است که مسعود با گذشت ۲۵ سال از شهادتش، هنوز بهدرستی شناخته و خوانده نشده است.
ثاقب یادداشتش را با عنوان «خیانت ما به مسعود» آغاز کرده و نوشته است که چند ویژگی احمدشاه مسعود او را در تاریخ افغانستان متمایز میسازد.
او نخست از نبوغ نظامی مسعود یاد کرده و نوشته است: «او یکی از بزرگترین استراتژیستهای جنگهای چریکی در تاریخ معاصر جهان بود؛ نکتهای که تقریباً همه مسعودشناسان درباره آن اتفاق نظر دارند.»
به باور ثاقب، ویژگی دوم مسعود، نبوغ او در جنگ شناختی بود. او نوشته است که اکثر مردم تازه به اهمیت جنگ شناختی پی بردهاند، اما آمر صاحب از همان آغاز اهمیت روایت و رسانه را میدانست.
او افزوده است که مسعود از خبرنگاران و رسانههای بینالمللی استقبال میکرد و بهخوبی دریافته بود که جنگ تنها در میدان نبرد جریان ندارد؛ بلکه روایت جنگ و تصویری که از آن به جهان ارائه میشود نیز بخشی از نبرد است.
ثاقب در ادامه، اعتدال و میانهروی را از دیگر ویژگیهای مسعود دانسته است. او نوشته است: «مسعود، با آنکه با جنبشهای اسلامگرا پیوند داشت، هرگز یک چهره افراطی نبود.»
به نوشته او، مسعود در مصاحبههایش همواره بر حقوق زنان، انتخابات و ارزشهای حقوق بشری تأکید میکرد.
این پژوهشگر افغانستانی همچنین از مبارزه عاری از کینه بهعنوان یکی دیگر از ویژگیهای مسعود یاد کرده است. او با اشاره به دیدگاه مایکل بری درباره مسعود نوشته است که بری گفته بود مسعود میجنگید، اما از دشمنانش نفرت نداشت.
ثاقب همچنین نوشته است که ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان، نیز رفتار مسعود با اسیران این گروه را حسنه توصیف کرده است.
او در بخش دیگری از یادداشتش، وطندوستی را از ویژگیهای برجسته مسعود دانسته و نوشته است: «مسعود روابط و تعاملات خود با منطقه و جهان را با معیار منافع ملی افغانستان میسنجید.»
به باور ثاقب، مسعود در دوران اشغال شوروی بهشدت در برابر این قدرت ایستاد و با حکومت دکتر نجیبالله نیز جنگید؛ اما پس از خروج شوروی، هنگامی که پاکستان تلاش کرد افغانستان را از طریق گروههای نیابتی خود تحت سلطه درآورد، مسعود در برابر پاکستان نیز ایستاد.
او مخالفت مسعود با جنگ جلالآباد و ایستادگی او در برابر طالبان را نمونههای روشن این رویکرد دانسته است.
ثاقب عدم خروج از افغانستان را ششمین ویژگی مسعود عنوان کرده و نوشته است که او در تمام دوره مبارزه نظامی و سیاسی خود در افغانستان ماند، در این کشور مبارزه کرد و سرانجام در همین سرزمین جان به جانآفرین سپرد.
او در بخش پایانی یادداشتش نوشته است: «مسعود، با آنکه ۲۵ سال از شهادتش گذشته است، هنوز متنی ناخوانده است.»
ثاقب با انتقاد از کسانی که خود را پیرو مسعود میدانند، افزوده است: «لباسش را پوشیدیم و اداهایش را تقلید کردیم، اما هرگز بهدرستی اندیشه، افکار و کارنامهاش را بررسی نکردیم.»
او این رویکرد را یکی از بزرگترین خیانتها به احمدشاه مسعود دانسته و نوشته است: «این شاید بزرگترین خیانت ما به مسعود بزرگ باشد.»
ثاقب در پایان تأکید کرده است: «ما مدعیان پیروی از مسعود به او خیلی خیانت کردهایم.» او افزوده است که شاید نیاز باشد در یک یادداشت جداگانه به این «خیانتها» بپردازد.
