بانو تمنا زریاب و ملای لنگ؟

دسته: تحلیل
نویسنده: محمد منتصر
2026/08/19
8:08 ب.ظ
بازدید: 6

پایگاه خبری تحلیلی روایت : ملای لنگ تنها نبود، بل‌که او نماینده‌ی یک ذهنیتی بود که همیشه در افغانستان وجود داشته و اصطلاحات و ریفرم را پس می‌زند و در برابر تغییر، از زبان دین برای دفاع از سنت و تحجر استفاده می‌کند. شاید ملای لنگ مرده باشد، ولی این ذهنیت هنوز زنده است و هم‌اکنون در تک تک خانواده‌های افغانستان وجود دارد.

امان‌الله خان پس از بازگشت از اروپا، پروژه‌ی گسترده‌ای را برای اصلاح وطن آغاز کرد؛ اما بخشی از این اصلاحات با ساختار دینی، اجتماعی و قبیله‌ای این وطن فاصله‌ای جدی داشت. مثلن اقدام‌های که در خصوص پوشش زنان که کاملن سیکولاریستی بود انجام داد، اجتماعِ با ذهنیت دینی، ظرفیتِ پذیرش آن را نداشت. چنین مواردی باعث شد ملا عبدالله که یک ملای ملای لنگ بود، حرکت مذهبی ضد اصلاحی را در پیش بگیرد و بساط امان و اصلاحات‌اش را در هم بپیچد… کارهای همان ملای لنگ بود که در ملای کور ادامه یافت و خروجی‌اش شد آن‌چه که اکنون با آن دست و پنجه نرم می‌کنیم.

ملای لنگ تنها نبود، بل‌که او نماینده‌ی یک ذهنیتی بود که همیشه در افغانستان وجود داشته و اصطلاحات و ریفرم را پس می‌زند و در برابر تغییر، از زبان دین برای دفاع از سنت و تحجر استفاده می‌کند. شاید ملای لنگ مرده باشد، ولی این ذهنیت هنوز زنده است و هم‌اکنون در تک تک خانواده‌های افغانستان وجود دارد.
در چنین جامعه‌ای، یکی از بزرگ‌ترین خطاها این است‌که بخواهیم با نسخه‌های از بنیاد سکولاریستی به جنگ این ذهنیت برویم. چنین کاری از ریشه منتفی و در نطفه می‌خشکد. بنابر این هر پروژه‌ای که می‌خواهد در این خاک ریشه بگیرد، باید هم‌زمان باورهای دینی و ذهنیتِ مذهبی و بومی این مردم را در کنار آرمان‌های خود جدی بگیرد.

به همین خاطر من جریان‌های فمینیستیِ از بنیاد سیکولار را در افغانستان، در همان آغازش ناکام و شکست‌خورده می‌بینم. اگر کنشگری مثل تمنا زریاب بخواهد مسئله‌ی زن را با زبانی پیش ببرد که برای بخش بزرگی از جامعه به معنای کنارزدن دین تلقی شود، به گمان من پیش از آن‌که ملای لنگ و ملای کور را شکست دهد، مخاطب خود را از دست می‌دهد.
غلط فهمی نشود؛ هدف من عقب‌نشینی از آرامانِ عدالت و برابری و آزادی نیست؛ بل‌که دغدغه‌ی من انتخاب راهی است که از واقعیت این جامعه‌ی که هنوز با زبان دین می‌اندیشد، عبور کند. نمی‌شود با پس‌زدن دین در این جامعه، برای زن حقوق طلب کرد.

همچنین بخوانید: روز جهانی شعر و وضعیت غم‌انگیز شاعران در افغانستان

نوشته های مرتبط :