اشتباه اوزبیکستان در تحویل چرخبال‌های ارتش افغانستان به طالبان؛ معامله‌ای خطرناک با پیامدهای بلندمدت

دسته: تحلیل
نویسنده: ضیا ضیایی
1404/06/18
1:59 ب.ظ
بازدید: 8

پایگاه خبری تحلیلی روایت : در روزهایی که افغانستان تحت سلطه گروه طالبان همچنان درگیر بحران مشروعیت، امنیت، و انسداد سیاسی است، گزارش‌هایی منتشر شده که از احتمال تحویل ۵۷ چرخبال ارتش حکومت پیشین افغانستان به طالبان توسط کشور اوزبیکستان حکایت دارد. این چرخبال‌ها پس از سقوط کابل توسط خلبانان ارتش به اوزبیکستان و تاجیکستان منتقل شده بودند. در حالی‌که آمریکا از تاجیکستان بابت عدم تحویل این تجهیزات نظامی به طالبان قدردانی کرده، خبرهای تازه حاکی از آن است که اوزبیکستان ممکن است بخشی از این چرخبال‌ها برخلاف خواسته مردم و در نظر گرفتن عدم مشروعیت گروه طالبان، به این گروه واگذار کند. این اقدام نه‌تنها از منظر حقوق بین‌الملل و مشروعیت سیاسی قابل نقد است، بلکه پیامدهای امنیتی، منطقه‌ای و انسانی خطرناکی در پی دارد.

در روزهایی که افغانستان تحت سلطه گروه طالبان همچنان درگیر بحران مشروعیت، امنیت، و انسداد سیاسی است، گزارش‌هایی منتشر شده که از احتمال تحویل ۵۷ چرخبال ارتش حکومت پیشین افغانستان به طالبان توسط کشور اوزبیکستان حکایت دارد. این چرخبال‌ها پس از سقوط کابل توسط خلبانان ارتش به اوزبیکستان و تاجیکستان منتقل شده بودند. در حالی‌که آمریکا از تاجیکستان بابت عدم تحویل این تجهیزات نظامی به طالبان قدردانی کرده، خبرهای تازه حاکی از آن است که اوزبیکستان ممکن است بخشی از این چرخبال‌ها برخلاف خواسته مردم و در نظر گرفتن عدم مشروعیت گروه طالبان، به این گروه واگذار کند.
این اقدام نه‌تنها از منظر حقوق بین‌الملل و مشروعیت سیاسی قابل نقد است، بلکه پیامدهای امنیتی، منطقه‌ای و انسانی خطرناکی در پی دارد.

طالبان و ارتباط با گروه‌های تروریستی؛ چرخبال‌ها در خدمت افراط‌گرایی؟

طالبان در طول سال‌های گذشته، بارها متهم به حمایت از گروه‌های تروریستی منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای شده‌اند. از جمله این گروه‌ها، جنبش ترکستان شرقی است که در چین فعالیت‌های جدایی‌طلبانه و خشونت‌آمیز دارد و تحریر ازبکستان که در آسیای مرکزی فعال است. گزارش‌های متعدد نشان داده‌اند که طالبان به برخی از اعضای این گروه‌ها پناه داده‌اند یا در تعاملات نزدیک با آنان بوده‌اند.
تحویل ۵۷ چرخبال نظامی به چنین گروهی، به معنای تقویت توان لجستیکی و عملیاتی آنان است. این تجهیزات می‌توانند در انتقال نیرو، تسلیحات، یا حتی اجرای عملیات نظامی در مناطق مرزی مورد استفاده قرار گیرند. در شرایطی که افغانستان به پناهگاه امن تروریسم بدل شده، چنین اقدامی می‌تواند تهدیدی مستقیم برای امنیت منطقه‌ای و جهانی و حتی همین خود کشور اوزبیکستان است.

همچنین بخوانید: طالبان، شیعیان بامیان را از «جمع صلاتین» منع کردند

استفاده داخلی؛ چرخبال‌ها در خدمت سرکوب و فساد

در داخل افغانستان، طالبان بارها از تجهیزات نظامی برای سرکوب معترضان مردمی، حمله به مخالفان سیاسی، و حتی اقدامات انتقامی علیه اقوام و مذاهب خاص استفاده کرده‌اند. چرخبال‌ها، با قابلیت جابه‌جایی سریع نیرو و تجهیزات، می‌توانند به ابزار سرکوب گسترده بدل شوند.
از سوی دیگر، احتمال سوءاستفاده مالی و فروش قطعات این چرخبال‌ها در بازار سیاه نیز وجود دارد. طالبان پیش‌تر نشان داده‌اند که در مدیریت منابع نظامی و مالی، شفافیت و پاسخ‌گویی ندارند. این تجهیزات می‌توانند به منبع درآمدی برای گروه‌های افراطی یا واسطه‌های تسلیحاتی بدل شوند.

مشروعیت سیاسی؛ چگونه یک کشور با گروه نامشروع معامله می‌کند؟

طالبان نه از سوی مردم افغانستان مشروعیت دارند، نه از سوی جامعه جهانی. آنان با زور اسلحه قدرت را غصب کرده‌اند و هیچ‌گونه انتخابات، مشارکت مردمی یا سازوکار قانونی برای اداره کشور ارائه نداده‌اند. در چنین شرایطی، تحویل تجهیزات نظامی به این گروه، به معنای تأیید ضمنی مشروعیت آنان است.
اوزبیکستان، به عنوان یک کشور همسایه، باید در نظر داشته باشد که چنین اقدامی در حافظه تاریخی مردم افغانستان باقی خواهد ماند. مردم افغانستان فراموش نخواهند کرد که چه کشورهایی در دوران تاریک، به جای حمایت از ملت، به تقویت گروه‌های افراطی پرداختند.

حافظه تاریخی؛ طالبان خواهند رفت، اما خاطره‌ها باقی می‌مانند

تاریخ افغانستان نشان داده که هیچ گروهی با زور اسلحه پایدار نمانده است. طالبان نیز دیر یا زود با موجی از اعتراضات مردمی، فشارهای بین‌المللی، و بحران‌های داخلی مواجه خواهند شد. اما آنچه باقی می‌ماند، خاطره تصمیمات کشورهایی چون اوزبیکستان است.
تحویل چرخبال‌ها به طالبان، نه‌تنها یک اشتباه سیاسی بلکه یک خیانت تاریخی تلقی خواهد شد. این اقدام می‌تواند روابط آینده میان ملت افغانستان و کشورهای همسایه را تحت تأثیر قرار دهد و اعتماد متقابل را از بین ببرد.

همچنین بخوانید: کودکی در لوگر با داس کشته شد

مسئولیت منطقه‌ای و جهانی در برابر افراط‌گرایی

با این حال، در شرایطی که جهان با تهدیدهای فزاینده تروریسم، افراط‌گرایی، و بی‌ثباتی مواجه است، هرگونه اقدام که به تقویت گروه‌های افراطی منجر شود، باید با محکومیت جهانی روبه‌رو شود. تحویل چرخبال‌های ارتش پیشین افغانستان به طالبان، اقدامی است که نه‌تنها امنیت افغانستان بلکه امنیت منطقه آسیای مرکزی، چین، ایران، و حتی روسیه را تهدید می‌کند.
کشورهایی چون اوزبیکستان باید بدانند که مسئولیت تاریخی آنان فراتر از منافع کوتاه‌مدت سیاسی است. آنان باید در کنار مردم افغانستان بایستند، نه در کنار گروه‌هایی که با خشونت، تبعیض، و افراط‌گرایی شناخته می‌شوند.

نوشته های مرتبط :