چند سناریوی محتمل برای پایان جنگ علیه ایران

دسته: تحلیل
نویسنده: فرزاد بیات
2026/03/15
10:25 ق.ظ
بازدید: 26

پایگاه خبری تحلیلی روایت : ۱۵ روز از حملات مشترک امریکا و اسراییل علیه ایران می گذرد. با وجود تبلیغات رسانه ای ترامپ؛ اما جنگ تحمیلی علیه ایران به بن بست رسیده است. زیرا امریکا و اسراییل در این حمله به هیچ یک از اهداف اصلی خود که همانا فروپاشی و تجزیه و جنگ داخلی و سقوط نظام بود نرسیدند. برعکس در بن بست فاجعه آمیز گیر افتاده اند و مخصوصا ترامپ که نمی داند چطوری از این باتلاق دو سر باخت بیرون شود.

۱۵ روز از حملات مشترک امریکا و اسراییل علیه ایران می گذرد. با وجود تبلیغات رسانه ای ترامپ؛ اما جنگ تحمیلی علیه ایران به بن بست رسیده است. زیرا امریکا و اسراییل در این حمله به هیچ یک از اهداف اصلی خود که همانا فروپاشی و تجزیه و جنگ داخلی و سقوط نظام بود نرسیدند. برعکس در بن بست فاجعه آمیز گیر افتاده اند و مخصوصا ترامپ که نمی داند چطوری از این باتلاق دو سر باخت بیرون شود.

با این حال اگر هدف اصلی امریکا و اسراییل را در نظر بگیریم؛ تحولات اخیر میان ایران، امریکا و رژیم صهیونیستی را نمی‌توان صرفا در قالب یک رویارویی نظامی کوتاه‌مدت تحلیل کرد. آنچه در جریان است، بخشی از یک منازعه پیچیده امنیتی است که لایه‌های سیاسی، روانی، دیپلماتیک و بین‌المللی در آن به‌هم تنیده شده‌اند.

برای پایان این گونه تنش ها؛ تجربه‌های مشابه در نظام بین‌الملل نشان می‌دهد که پایان این گونه موارد معمولا نه با یک نقطه عطف ناگهانی، بلکه از دل فرآیندهای تدریجی، تغییر محاسبات بازیگران و بازتعریف هزینه‌ها شکل می‌گیرد.

بنابر این «سناریوهای محتمل پایان بحران» به‌معنای پیش‌بینی قطعی نیستند، بلکه تصویرهایی تحلیلی از مسیرهای قابل تصور برای خروج از وضعیت فعلی است. با این حال چند گزینه را می توان در نظر داشت:

اول: دو طرف بعد از مدتی بدون راه حل ریشه بحران به سمت یک آتش بس موقت می روند. ویژگی اصلی این وضعیت، کاهش شدت اقدامات مستقیم و حرکت به‌سمت پیام‌های غیرمستقیم، دیپلماتیک و بازدارنده است. طرف‌ها بدون حل ریشه‌ای اختلافات، به این جمع‌بندی می‌رسند که ادامه تقابل پرهزینه‌تر از کنترل آن است. یعنی ممکن با میانجیگری طرف ها به نوعی صلح سرد شکل بگیرد. که البته اگر همراه با تعهد باشد در هر حالت اش می تواند به نفع ایران باشد.

دوم: کاهش تنش با هدف ملاحظات تبعات اقتصادی و سیاسی جنگ که دو طرف را وادار می کند که به همین مقدار نبرد با دست آوردها و خسارات اکتفا کنند. برپایه مفهوم «فرسایش» شکل می‌گیرد. در این وضعیت، ادامه تقابل بدون دستاورد راهبردی روشن، باعث تغییر تدریجی محاسبات بازیگران می‌شود.

نه یک پیروزی قاطع حاصل می‌شود و نه شکست کامل؛ بلکه هزینه‌های انسانی، اقتصادی و سیاسی به‌تدریج تصمیم‌گیران را به‌سمت کاهش تنش سوق می‌دهد.

نتیجه این روند می‌تواند توقف نانوشته درگیری‌ها باشد؛ بدون توافق رسمی، اما با کاهش محسوس سطح درگیری. در این حالت، هر طرف تلاش می‌کند وضعیت موجود را مدیریت کند، بدون آنکه بحران وارد فاز جدیدی از تشدید شود. این زیاد به نفع ایران نیست. البته در صورتیکه قیمت نفت کنترل شود.

سوم: توافق رسمی با میانجیگران که آتش بس را شکل می دهد. این مورد اگر با تعهد همراه باشد قطعا به نفع ایران است. یعنی در این چارچوب، پایان درگیری نه از مسیر برتری نظامی، بلکه از طریق بازتعریف قواعد تقابل و خطوط قرمزشکل می‌گیرد.

چنین مسیری الزاما به حل اختلافات بنیادین منجر نمی‌شود، اما می‌تواند به کاهش خطر درگیری مستقیم و ایجاد سازوکارهای محدودکننده تنش در میان مدت بینجامد. تجربه نشان داده است که بسیاری از بحران‌های بزرگ، نهایتاً در همین قالب به مرحله‌ای باثبات‌تر منتقل شده‌اند.

چهارم: تنش فعلی دارای لایه های مختلف است و پیش بینی پایان وضعیت دشوار است. هرچند تاکنون ایران باوجود خسارات جانی و مالی بویژه شهادت رهبر انقلاب، دست برتر را از لحاظ استراتژیک کسب کرده است.

نوشته های مرتبط :