مهاتما گاندی و روز جهانی عدم خشونت؛ پژواک صلح در جهانی خسته از خشونت

دسته: تحلیل
نویسنده: شفیق‌الله احدی
2025/10/02
9:27 ق.ظ
بازدید: 19

پایگاه خبری تحلیلی روایت : در جهان امروز که خشونت، جنگ، نفرت و تعصب به اشکال گوناگون در حال گسترش است، هر مناسبت و هر یادآوری که ما را به سوی صلح، مدارا و همزیستی مسالمت‌آمیز سوق دهد، غنیمت است. یکی از این مناسبت‌های ارزشمند، روز جهانی عدم خشونت است که هر ساله در تاریخ ۲ اکتبر (۱۰ میزان/مهر) گرامی داشته می‌شود؛ روزی که تصادفی انتخاب نشده، بلکه به افتخار زادروز مهاتما گاندی، نماد مقاومت بدون خشونت و رهبر معنوی هند، نام‌گذاری شده است.سازمان ملل متحد در سال ۲۰۰۷، با به‌رسمیت شناختن اهمیت آموزه‌های گاندی، این روز را به‌عنوان «روز جهانی عدم خشونت» به تقویم بین‌المللی افزود. هدف از این نام‌گذاری، ترویج اصولی است که گاندی در طول زندگی خود با آن‌ها زیست: خشونت‌پرهیزی (Ahimsa)، حقیقت‌جویی (Satya) و نافرمانی مدنی مسالمت‌آمیز (Satyagraha).

در جهان امروز که خشونت، جنگ، نفرت و تعصب به اشکال گوناگون در حال گسترش است، هر مناسبت و هر یادآوری که ما را به سوی صلح، مدارا و همزیستی مسالمت‌آمیز سوق دهد، غنیمت است. یکی از این مناسبت‌های ارزشمند، روز جهانی عدم خشونت است که هر ساله در تاریخ ۲ اکتبر (۱۰ میزان/مهر) گرامی داشته می‌شود؛ روزی که تصادفی انتخاب نشده، بلکه به افتخار زادروز مهاتما گاندی، نماد مقاومت بدون خشونت و رهبر معنوی هند، نام‌گذاری شده است.

سازمان ملل متحد در سال ۲۰۰۷، با به‌رسمیت شناختن اهمیت آموزه‌های گاندی، این روز را به‌عنوان «روز جهانی عدم خشونت» به تقویم بین‌المللی افزود. هدف از این نام‌گذاری، ترویج اصولی است که گاندی در طول زندگی خود با آن‌ها زیست: خشونت‌پرهیزی (Ahimsa)، حقیقت‌جویی (Satya) و نافرمانی مدنی مسالمت‌آمیز (Satyagraha).

گاندی باور داشت که خشونت نه تنها راه‌حل نیست، بلکه بخشی از مشکل است. او می‌گفت: «چشم در برابر چشم، جهان را کور خواهد کرد.» این نگرش عمیق، ریشه در فلسفه‌ای انسانی و اخلاق‌مدار دارد که در بطن آن، احترام به کرامت انسان و نفی هر گونه ستم نهفته است.

در دوران استعمار بریتانیا، زمانی که بسیاری از ملت‌ها برای استقلال خود به اسلحه روی آوردند، گاندی شیوه‌ای متفاوت در پیش گرفت. او با اعتصاب غذا، تحریم کالاهای انگلیسی، راهپیمایی‌های اعتراضی مسالمت‌آمیز و دعوت به وحدت میان اقوام و ادیان مختلف هند، نشان داد که مقاومت بدون خشونت نه‌تنها ممکن است، بلکه می‌تواند ابزار قدرتمندی برای تغییر اجتماعی و سیاسی باشد.

زادروز گاندی در هند نه تنها تعطیلی رسمی، بلکه روزی برای تأمل ملی است. دانش‌آموزان، معلمان، کارمندان دولت و مردم عادی، در این روز با برگزاری مراسم مختلف، یاد گاندی را گرامی می‌دارند و تلاش می‌کنند تا آموزه‌های او را به نسل‌های جدید منتقل کنند. هند، کشوری با تنوع فرهنگی و دینی بی‌نظیر، همچنان برای حفظ وحدت در میان تفاوت‌ها، به آموزه‌های گاندی نیازمند است.

اما پیام گاندی محدود به هند نیست. در آمریکا، مارتین لوتر کینگ جونیور، الهام‌گرفته از گاندی، جنبش حقوق مدنی را پایه‌گذاری کرد. نلسون ماندلا در آفریقای جنوبی نیز با تأسی از اندیشه‌های او، راهی متفاوت از خشونت برگزید و به فروپاشی رژیم آپارتاید کمک کرد. این نشان می‌دهد که صدای گاندی، فراتر از مرزها و ملیت‌ها، پژواکی جهانی یافته است.

امروز در جهانی که اخبار مربوط به جنگ، تروریسم، خشونت خانگی و افراط‌گرایی مذهبی همه‌روزه تیتر رسانه‌هاست، بازگشت به اصولی چون مدارا، همدلی و عدم خشونت بیش از هر زمان دیگری ضروری به نظر می‌رسد. آموزش این ارزش‌ها در خانواده، مدرسه و رسانه‌ها می‌تواند پایه‌گذار نسلی صلح‌جوتر و جامعه‌ای انسانی‌تر باشد.

روز جهانی عدم خشونت فقط یک مناسبت تقویمی نیست، بلکه فرصتی است برای اندیشیدن به اینکه ما، به عنوان افراد، جوامع و حکومت‌ها ، چگونه می‌توانیم در رفتار، گفتار و تصمیم‌گیری‌های خود، خشونت را کنار بگذاریم و به سوی یک فرهنگ گفت‌وگو، درک متقابل و عدالت گام برداریم.

شاید در ظاهر، اندیشه گاندی ساده یا حتی آرمان‌گرایانه به‌نظر برسد، اما در دنیایی که خشونت به یک عادت بدل شده، هر گام به سوی عدم خشونت، اقدامی انقلابی محسوب می‌شود.

نوشته های مرتبط :