قرابت شیعه و سنی افغانستان در حب مولای متقیان

دسته: تحلیل
نویسنده: تحریریه روایت
1402/04/18
4:37 ب.ظ
بازدید: 6

گزارش‌هایی از کابل می‌رسد که طالبان امسال جلو برگزاری عید غدیر را در اکثر نقاط آن شهر گرفته‌اند.

عید غدیر، روزی است که شیعیان از آن به عنوان روز تعیین جانشینی حضرت علی کرم‌الله وجهه از سوی پیامبر اسلام یاد می‌کنند. این روز در سال‌های گذشته در افغانستان به صورت گسترده تجلیل می‌شد، اما به گفته منابع، امسال طالبان از برگزاری آن در بسیاری از نقاط شهر کابل جلوگیری کرده‌اند.

سخت‌گیری‌هایی را که طالبان علیه شیعیان افغانستان انجام می‌دهد، ریشه در تفکر شاخه پاکستانی مکتب دیوبندی دارد، نه در حنفیت مردم افغانستان. تفکر دیوبندی، تفکر ضدشیعی است. آن‌ها اگرچه شیعه را کافر نمی‌دانند اما گمراه می‌خوانند. به همین دلیل است که پاکستان همیشه شاهد خشونت‌های فرقه‌ای میان شیعه و سنی می‌باشد.

اما افغانستان یکی از کشورهایی است که همیشه در همزیستی مسالمت‌آمیز شیعه و سنی در سطح جهان اسلام نمونه و الگو بوده است. علتِ این امر نیز برمی‌گردد به قرابت‌هایی که میان احناف افغانستان و اهل تشیع در حبِ حضرت علی کرم‌الله وجهه و اهل بیت پیامبر وجود دارد. عبدالجلیل رازی از متکلمان معروف تایید می‌کند که در میانِ مکاتب اهل سنت، حنفیان در حبِ حضرت علی و اهل بیتِ پیامبر بیش‌تر از بقیه به اهل تشیع نزدیک‌اند. او به طور نمونه اشاره می‌کند به محبتِ ویژه‌ی حنفیانِ خراسان، ماوراءالنهر، ترکستان و غزنه به حضرت علی و خانواده‌ی پیامبر. یکی از سلسله‌های شاهیِ که در گسترش حنفیت در بیش‌تر قلمرو جهان اسلام نقش داشت، ترکان سلجوقی بود. آن‌هایی که تاریخ حنفیت را مطالعه کرده‌اند می‌دانند که گسترش حنفیت از ماوراءالنهر تا آناطولی و آسیای صغیر از کارنامه‌های درخشانِ سلجوقیان است. در بابِ محبتِ آن‌ها به حضرت علی و خانواده پیامبر آورده‌اند که سربازان ترک در مراسم‌های عزاداری امام حسین شرکت می‌ورزیدند و حتا در شهرهای کاملا سنی‌مذهب در دوران سلجوقیه این مراسم برگزار می‌شد. حنفیان محبت به حضرت علی و اهل بیت پیامبر را از خود امام ابوحنیفه فراگرفته‌اند. امام اعظم «امام ابوحنیفه» کسی بود که به دلیل محبتش به حضرت علی و اهل بیت پیامبر هیچ گاهی با خلافت‌های اموی و عباسی سازگار نشد و همیشه از شورش‌هایی که به طرفداری از خاندان پیامبر صورت می‌گرفت، حمایت می‌کرد. یکی از نمونه‌های این امر، حمایت او از قیام زید است. در باره امام (رح) گفته‌اند که او در جریان قیام زید بن علی (۱۲۱ – ۱۲۲ ق.) از زید طرفداری کرد و هم‌چنان پیشنهاد هبیره، فرمان‌روای عراق، را که از او خواسته بود منصب نظارت بر بیت‌المال را بپذیرد، رد کرده و ناچار شد کوفه را ترک گفته و به مکه برود. در عصر عباسیان نیز امام (رح) با سفاح و منصور سر سازگاری نشان نداد و در سال ۱۴۵ از جنبش ابراهیم بن عبدالله حمایت کرد. همین مخالفت‌های او با دستگاه عباسی بود که بالآخره از سوی منصور در عراق زندانی شد و پس از اندکی، در سال ۱۵۰ ق. درگذشت. البته مورخان در باره‌ی حمایت‌های امام ابوحنیفه (رح) از شورش‌های ضد اموی در خراسان و ماوراءالنهر نیز سخن گفته‌اند که یک نمونه‌اش وساطت او برای گرفتن امان‌نامه به حارث بن سریج خیلی معروف است.

همچنین بخوانید: سازمان ملل: طالبان با افراطی‌ترین شکل‌های زن‌ستیزانه بر افغانستان حکم می‌رانند

من چندی پیش وقتی تاریخچه‌ی ایجاد زیارت‌گاه سخی در کابل را می‌خواندم یکباری دیگر متوجه شدم که چه محبتی در میانِ مردم افغانستان نسبت به حضرت علی و خانواده‌ی پیامبر وجود داشته است. شما وقتی تاریخ‌چه‌ی ایجاد این زیارت‌گاه را بخوانید می‌بینید که نخستین بار سنگ تهداب آن به دستور احمدشاه ابدالی گذاشته شده و بعدها به دستور مادر امان‌الله خان گنبدی بر فرازِ آن ایجاد گردیده است. هم احمدشاه ابدالی و هم مادر امان‌الله خان سنی‌مذهب بودند. افزون بر این، به روضه منسوب به حضرت علی کرم‌الله وجهه در مزار شریف نگاه کنید که در عصر تیموریان هرات و به دستور امیر علی‌شیر نوایی اعمار شد و یکی دیگری از نمادهای محبت مردم ما نسبت به مولای متقیان است. بر فراز دروازه‌ی ورودی آن شعری از مولانا عبدالرحمن جامی حک گردیده است که چه زیبا سروده است:

«گویند که مرتضی علی در نجف است

در بلخ بیا ببین چه بیت‌الشرف است

جامی نه عدن گوی نه بین‌الجبلین

خورشید یکی و نور او هر طرف است».

در باره این زیارت‌گاه باید گفت همه ساله وقتی نوروز فرا می‌رسد مردم از سراسر افغانستان – از کندهار، زابل و خوست و پکتیا شروع تا هرات و کابل شمالی – طی مدت چهل روز برای زیارت به مزار شریف می‌آیند و اظهار ارادت و اخلاص می‌کنند.

القصه اینکه اگر طالبان عاقل بودند به این قرابت شیعه و سنی افغانستان در محبت حضرت علی و خانواده‌اش به چشم یک سرمایه اجتماعی و فرهنگی می‌نگریستند و آن را تقویت می‌نمودند. اما متاسفانه دیده می‌شود که آن‌ها می‌خواهند افغانستان را نیز مانند پاکستان به یک کشور فرورفته در خشونت‌های فرقه‌ای و تعصبات مذهبی تبدیل کنند.

همچنین بخوانید: ادامه کشت مواد مخدر؛ طالبان از تخریب حدود ۶۰۰ جریب زمین تریاک در هلمند خبر دادند

نوشته های مرتبط :