سمنبو؛ شاعر بی‌سواد اما الهام‌گرفته از عشق و عرفان

دسته: گزارش ها
نویسنده: تحریریه روایت
1404/10/04
11:48 ق.ظ
بازدید: 14

پایگاه خبری تحلیلی روایت : محمود منجم‌زاده در صفحه فیسبوک خود نوشته است که سمنبو بی‌بی، شاعر زن و بی‌سواد افغانستان، یکی از چهره‌های کم‌نظیر ادبیات شفاهی کشور است که زندگی و شعرش از دل رنج، ایمان و تجربه‌های زیسته برآمده است. او در سال ۱۳۰۸ خورشیدی در قریه «بویه» ولسوالی قادِس ولایت بادغیس، در میان قوم فیروزکوهی، زاده شد. پدرش محمدیوسف و مادرش عایشه بودند؛ خانواده‌ای که با وجود تلاش فراوان، نتوانستند برای او زمینه آموزش رسمی و سواد فراهم کنند.

محمود منجم‌زاده در صفحه فیسبوک خود نوشته است که سمنبو بی‌بی، شاعر زن و بی‌سواد افغانستان، یکی از چهره‌های کم‌نظیر ادبیات شفاهی کشور است که زندگی و شعرش از دل رنج، ایمان و تجربه‌های زیسته برآمده است. او در سال ۱۳۰۸ خورشیدی در قریه «بویه» ولسوالی قادِس ولایت بادغیس، در میان قوم فیروزکوهی، زاده شد. پدرش محمدیوسف و مادرش عایشه بودند؛ خانواده‌ای که با وجود تلاش فراوان، نتوانستند برای او زمینه آموزش رسمی و سواد فراهم کنند.

سمنبو در جوانی با دهقانی به نام صوفی نظرمحمد ازدواج کرد. این زندگی پس از دوازده سال با مرگ همسرش پایان یافت و او با تنها یک دختر، بار زندگی را به‌تنهایی به دوش کشید. با این‌همه، فقدان سواد و دشواری‌های زندگی، مانع شکوفایی استعداد شعری او نشد.

به گفته سمنبو، انگیزه اصلی سخن‌سرایی‌اش از رؤیایی عمیق و معنوی سرچشمه می‌گیرد. او روایت می‌کند که شبی پیامبر اسلام (ص) را در خواب دیده و این رؤیا، دل و زبانش را با رموز عشق و عرفان آشنا ساخته است؛ تجربه‌ای که به باور خودش، قریحه شعری‌اش را بیدار کرد.

سمنبو در سال ۱۳۴۵ خورشیدی به زیارت خانه خدا مشرف شد و افزون بر آن، یک بار دیگر نیز حج نافله به‌جا آورد. او در طول زندگی‌اش سفرهایی به کابل، بلخ، بدخشان و دیگر مناطق کشور داشت. در سال ۱۳۴۶ در کابل با رییس و اعضای «انجمن نسوان» (میرمنه‌تولنه) دیدار کرد و در همان‌جا، مجموعه کوچکی از اشعارش با عنوان «ناله‌های میرمن سمنبو» منتشر شد.

او بیشتر اشعار خود را از حفظ می‌خواند و بخشی از سروده‌هایش نیز به همت دوستان اهل ادب در دفترچه‌هایی ثبت شده است؛ نوشته‌هایی که همواره در صندوقچه‌ای مخصوص همراهش بوده‌اند. مضامین شعر سمنبو، آمیزه‌ای از عشق زمینی، سوز فراق، عرفان دینی و ارادت عمیق به پیامبر اسلام است.

محمود منجم‌زاده می‌نویسد که سمنبو در سخنرانی‌ها، سفرها و راه‌پیمایی‌ها حضوری پرتحرک و پرشور داشت. او در سال ۱۳۴۹ برای چاپ اشعارش به وزارت اطلاعات و فرهنگ مراجعه کرد و با توصیه وزیر و اعضای مسلکی وزارت، زمینه انتشار منتخبی از سروده‌هایش فراهم شد. سرانجام، مجموعه‌ای از اشعار او با عنوان «گل‌های سمنبو» در سال ۱۳۴۵ از سوی مؤسسه طبع کتب هرات به چاپ رسید؛ نهادی که منجم‌زاده در آن زمان مدیریت آن را بر عهده داشت.

سمنبو بی‌بی، اگرچه خواندن و نوشتن نمی‌دانست، اما صدای او نمونه‌ای روشن از قدرت شعر شفاهی و حضور زنانه در فرهنگ و ادبیات افغانستان است؛ صدایی که از حاشیه جغرافیا و تاریخ برخاست، اما همچنان شایسته شنیده‌شدن و بازخوانی است.

نوشته های مرتبط :