یامان حکمت: بلخ از شهرهای کلیدی خراسان در شاهنامه فردوسی است

دسته: اخبار فضای مجازی
نویسنده: تحریریه روایت
1404/10/02
11:01 ق.ظ
بازدید: 13

پایگاه خبری تحلیلی روایت : نهصد و سی و سومین شب از مجموعه شب‌های مجله بخارا به شب بلخ اختصاص یافت و در این برنامه یامان حکمت درباره جایگاه تاریخی و فرهنگی بلخ در شاهنامه فردوسی سخن گفت. حکمت با اشاره به پیشینه باستانی این شهر گفت که بلخ یکی از شهرهای مهم خراسان بزرگ بوده و در واقعه مغول به شدت آسیب دیده است. پس از دوره تیموریان و در سده نهم هجری، شهر نوپای مزار شریف جای آن را گرفت، اما ویرانه‌های بلخ هنوز باقی است و نشان از عظمت گذشته این شهر دارد.

نهصد و سی و سومین شب از مجموعه شب‌های مجله بخارا به شب بلخ اختصاص یافت و در این برنامه یامان حکمت درباره جایگاه تاریخی و فرهنگی بلخ در شاهنامه فردوسی سخن گفت. حکمت با اشاره به پیشینه باستانی این شهر گفت که بلخ یکی از شهرهای مهم خراسان بزرگ بوده و در واقعه مغول به شدت آسیب دیده است. پس از دوره تیموریان و در سده نهم هجری، شهر نوپای مزار شریف جای آن را گرفت، اما ویرانه‌های بلخ هنوز باقی است و نشان از عظمت گذشته این شهر دارد.

او در ادامه به حضور بلخ در اوایل شاهنامه اشاره کرد و گفت که اولین یادکرد این شهر در پادشاهی کیکاووس و داستان جنگ هاماوران آمده است:
«به مرو و نشابور و بلخ و هری / فرستاد بر هر سویی لشکری»
این بیت نشان می‌دهد که بلخ تا دوره اسلامی همچنان یکی از چهار شهر مهم و مرکزی خراسان به شمار می‌رفته است.

حکمت افزود که در داستان سیاوش و سفر وی به توران، بلخ هفت بار نام برده می‌شود و نقش مهمی در نبردهای وی دارد. پس از شکست تورانیان از سیاوش و رستم، افراسیاب برای آشتی و صلح هدایا به بلخ می‌فرستد و سیاوش همچنان در بلخ حضور دارد. این بخش از شاهنامه نیز نشان‌دهنده اهمیت استراتژیک و فرهنگی بلخ در روایت‌های حماسی فردوسی است.

وی ادامه داد که پس از این دوره، بلخ به تصرف افراسیاب درمی‌آید و در داستان کاموس کشانی دو بار از آن نام برده شده است. اوج شکوه بلخ در شاهنامه به دوره گشتاسپیان بازمی‌گردد؛ زمانی که لهراسپ، جانشین کیخسرو، مرکز حکومت ایران را به بلخ منتقل می‌کند و هنرمندان از هند، روم و چین برای آبادانی این شهر فراخوانده می‌شوند:
«ز دانش کشیدند هر شور و تلخ / ببودند با کام چندی به بلخ
یکی شارستانی برآورد شاه / پر از برزن و کوی و بازارگاه
به هر برزنی جشنگاهی سده / همه گرد بر گردش آتشکده»

حکمت در پایان به آخرین حضور بلخ در شاهنامه اشاره کرد و گفت که پس از قتل یزدگرد سوم توسط ماهوی سوری در مرو، حکومت بلخ و هرات به پسر بزرگ او سپرده شد:
«به مهتر پسر داد بلخ و هری / فرستاد به هر سوی لشکری»

این سخنان یامان حکمت نشان‌دهنده جایگاه ویژه بلخ به عنوان شهری کلیدی در تاریخ، ادبیات و فرهنگ خراسان و شاهنامه فردوسی است و اهمیت تاریخی این شهر را بیش از پیش برجسته می‌کند.

نوشته های مرتبط :