تحلیل

نقش مراسم‌های ملی- مذهبی برای مقابله با ستم و استبداد

۱۴۰۲/۰۵/۰۵ 14:51 بدون دیدگاه

در تاریخ جوامع بشری و کشورها یکی از نکات برجسته در انقلاب‌های عدالت‌خواهانه، تاثیرپذیری این جنبش‌ها از روزها و مراسم‌های ملی- مذهبی می‌باشد. اکثریت جوامع بشری اعم از شرقی و غربی و دینی و غیردینی از این مسئله در مقاطع مهم از تاریخ شان و در حرکت‌ها و جنبش های مختلف بهره برده اند. در افغانستان نیز انقلاب‌ها و جنبش‌های که در دهه‌های پسین رخ داده است، بخش اعظم از آن یا پیوند و ریشه در باورها و اعتقادات داشته و یا متاثر از روزهای خاص ملی- مذهبی بوده است. در جامعه تشیع افغانستان این باور و الگو پذیری

سقراط، مسیح و امام حسین

۱۴۰۲/۰۵/۰۵ 13:08 بدون دیدگاه

هر تمدنی در جهان، ارزش‌ها و هنجارهای خود را از اتفاقات تاریخی ویژه و داستان‌ها و اساطیر بنیادینی می‌گیرد که در میان پیروان آن معروف‌اند. به گونه‌ نمونه؛ تمدن غربی ارزش‌هایش را از واکنشش در برابر یک ننگ دوگانه به دست آورده است، ننگ کشتن دو بی‌گناه: از سویی به صلیب کشیدن عیسی مسیح در آغاز تاریخ مسیحی (طوری که در انجیل روایت شده است)، و از سوی دیگر، ننگ ماجرای سقراط، شهروند اهل آتن، که محکوم به نوشیدن جام شوکران شد در ۳۹۹ پیش از تاریخ، آن هم توسط شهروندان شهری که افتخارش این بود

اسلام؛ دین و دنیا، یا دین و دولت؟

۱۴۰۲/۰۵/۰۵ 11:59 بدون دیدگاه

نویسنده: علی‌الیوسفی العلوی، پژوهش‌گر مراکشی برگردان: حسیب‌الله ولی‌زاده هجرت پیامبر از مکه به مدینه، نقطه‌ای تحول در کیفیت رسالت آسمانی و در وظیفه‌ای پیامبر تلقی می‌شود. محمد(ص) علی‌الرغم بی‌توجهی و دشمنی زورمندان در مکّه، مردم را به‌دین جدید دعوت می‌کرد، اما این دعوت‌گر در مدینه، به فرمان‌دِه و پیشوایی مبدل گردید که در کنار اختیارات و صلاحیت‌های دینی، صلاحیت‌های مدنی و نظامی را نیز بر عهده داشت. وحی که در سوره‌های مکی، روحانی و عبادی و دعوت مسالمت‌آمیز بود، در مدینه به مسائل و پرسش‌های تشریعی و سیاسی در کنار موضوعات متعلق به‌زندگی روزمره و ساختار سیاسی‌- که

چرا اخبار مرگ برای رسانه‌ها جذاب است؟

۱۴۰۲/۰۵/۰۴ 15:45 بدون دیدگاه

در چند روز گذشته رسانه‌های افغانستان دو خبر اشتباه را نشر کردند و هر دو نیز مرتبط با مرگ هنرمند و اهل چهره‌ی رسانه‌ای بود: خبر مرگ عبدالحی عابر، گوینده و مجری تلویزیونی، و حسیبا نوری، یکی از بانوان آوازخوان کشور به دنبال نشر این اخبار در رسانه‌ها هر دو نفر ناگزیر شدند اعلام کنند که زنده‌اند و از بی‌دقتی روزنامه‌نگاران کشور در امر اطلاع‌رسانی شِکوه و گلایه کردند. شاید بپرسید که چرا رسانه‌های افغانستان در یک هفته دو خبر نادرست و اشتباه در باره مرگ و میر هنرمندان و فرهنگیان منتشر کردند؟ چرا یک فرهنگی تا زنده

شکسپیر و عزیز نسین دو نویسنده‌ی جهانی از چه نوشته‌اند؟

۱۴۰۲/۰۵/۰۴ 14:17 بدون دیدگاه

در این روزها بطور جدی‌تر متوجه‌ی نوشته‌های شکسپیر و عزیز نسین استم. قرار شد بیش‌تر ببینم زیبایی و شیرینی نوشته‌های این دو در کجا است و این‌که آیا می‌شود خرده‌ای در نوشته‌های‌شان یافت. در نهایت چیزهایی تازه‌ی به‌ذهنم رسیدند و در اثرهای‌شان دیدم. خُب به‌قدر به‌تر برای نویسنده‌ها و جامعه‌ی کتاب‌خوان نام این دو آشنا است، شاید خب از شان شناسِ داشته‌باشند. قصه دراز است-کوتاه این‌که چند شاخصه و چند پیامی در نوشته‌های این دو تکرار می‌شود. به‌تعبیر دیگر بیش‌ترین نوشته‌های این دو بالای موضوعات معین است. مثلا شکسپیر( نویسنده‌ی جهانی) تلاش می‌کند کشور خود را سرزمین

شکست جنبش های مدنی در افغانستان؛ چرا جنبش روشنایی شکست خورد؟

۱۴۰۲/۰۵/۰۳ 16:14 بدون دیدگاه

جنبش ها و حرکت های مدنی در طول تاریخ نسبت به جنبش‌های خشونت آمیز که برای احقاق حقوق و عدالت طلبی شکل گرفته اند، مظلوم تر بوده و با چالش‌های بیشتری از جمله سرکوب و خفقان روبرو شده اند. این جنبش ها برخلاف حرکت‌های خشونت آمیز نظامی- سیاسی، از چالش های متعدد مدیریتی و رهبری گرفته تا محدودیت‌ها و عدم تمکین به آن و سرکوب‌ها رنج برده اند. در تاریخ دو دهه پسین کشور یکی از جنبش های مطرح مدنی که شکل گرفت، جنبش روشنایی بود. این جنبش نیز مانند جنبش های مدنی دیگر، همان آسیب های مدیریتی و

جن‌های فاشیست؛ حکایت کوچ اجباری مردم بومی در شمال افغانستان

۱۴۰۲/۰۵/۰۳ 14:52 بدون دیدگاه

پس از تسلط مجدد طالبان در افغانستان، گزارش‌هایی در مطبوعات منتشر شد که جن‌ها به روستاهایی در شمال کشور هجوم آورده‌اند. در گزارش‌ها به نقل از منابع محلی آمده بود که شبانه، لشکری از جن‌ها در روستاهای مسکونی ولایات شمال کشور، از جمله جوزجان و بلخ هجوم می‌آورند و خانه‌های مردم را آتش می‌زنند. گزارش‌نویسان اضافه کرده بودند که تا هنوز چندین روستا در جوزجان به آتش کشیده شده و اهالی آن ناگزیر شده‌اند به مناطق دیگر کوچ کنند. در همان زمان روزنامة هشت صبح گزارشی منتشر کرد مبنی بر این‌که هیئت طالبان، پس از بررسی‌های جدی،

در زندان چگونه از خود و باورهای خود مواظبت کنیم؟

۱۴۰۲/۰۵/۰۳ 12:42 بدون دیدگاه

دی‌شب ویدیوی اعتراف اجباری استاد اسماعیل مشعل در تلویزیون ملی تحت مدیریت تالبان را دیدم و یاد حرفی از نلسون ماندلا، مبارز معروف و رییس جمهور فقید افریقای جنوبی، افتادم. نلسون ماندلا که سال‌های زیادی از عمر خود را در زندان جزیره روبن گذشتانده است در باره تجربه‌ی خود از این سال‌ها می‌گوید که چالش بزرگ برای هر زندانی، به ویژه زندانی سیاسی، این است که از زندان جان سالم به در ببرد و همان‌طوری که وارد زندان شده است راسخ‌تر و محکم‌تر از قبل بر سر باورهایش بماند. زیرا “هدف زندان، ویرانی روحیه زندانی،

شهر خربزه

۱۴۰۲/۰۵/۰۲ 16:14 بدون دیدگاه

شهر خربزه اصطلاح و ضرب المثل عامیانه افغانستانی است که به یک مفهوم آن جامعه ای گرفتار سرگردانی و انارشیسم ناشی از عدم وجود قانون می باشد که هیچ چیزی سرجای خودش نیست و هیچ کسی هم مسئول و پاسخگو نبوده و هیچ قانونی هم برای اجرای احکام و عدالت وجود ندارد. یعنی همه سرگردان و آواره دنبال چیزی و کسی می گردد، اما آن را نمی یابند. فقط تفاوت این وضعیت (شهر خربزه) با انارشیسم سیاسی تعرف شده در علوم سیاسی، استبداد یک گروه کوچکی به نام طالبان است. با سلطه مجدد طالبان بر افغانستان، وضعیت کشور

اخبار، خوراک فکری مبارزه است

۱۴۰۲/۰۵/۰۲ 13:36 بدون دیدگاه

در افغانستان با هر کسی که مواجه شوی پس از احوال‌پُرسی مختصر نخستین سوالی که می‌پرسد این است: «چه خبر؟» شاید از این پُرسیدن‌های مکرر خسته و دل‌گیر شده باشید، اما در این روزهای دشواری که افغانستان سخت نیاز به مبارزه دارد، از شریک‌سازی اخبار با دیگران دریغ نکنید. اخبار، خوراک فکری مبارزه است. برای یک مبارز هیچ چیزی با ارزش‌تر از خبر نیست. خبر طلا است. یا به تعبیر نلسون ماندلا: شیک‌ترین و گران‌بهاترین کالای قاچاقی. نلسون ماندلا می‌گوید که وقتی در زندان جزیره روبن بودند و تماس شان با دنیای خارج از سلول‌های زندان

دیدار با واصف باختری

۱۴۰۲/۰۵/۰۲ 11:37 بدون دیدگاه

تیرماه سال ۱۳۷۴ بود و با احمدضیاء رفعت و محمدالله افضلی به کابل رفتیم برای شرکت در محفلی به مناسبت سالگرد شهید صفی‌الله افضلی. مهمان انجمن زنان افغانستان بودیم که آن را خانم آمنه افضلی مدیریت می‌کرد. هنوز عرق ما خشک‌نشده، گفتیم برویم به دیدار استاد واصف باختری به عنوان اولین کاری که باید در کابل انجام می‌شد. و رفتیم به مکروریان، به منزل او. برای من دیدار واصف باختری، همچون یک رؤیا بود. کسی که بعد از استاد خلیل‌الله خلیلی شاعری به عظمت او در افغانستان نمی‌شناختم. دیدار مرحوم خلیلی که هیچ‌گاه میسر نشد. ولی دیدار باختری را

کو کرامت انسان، کو صدای آزادی؟

۱۴۰۲/۰۵/۰۱ 16:00 بدون دیدگاه

در روزهای پسین با شعر زیبای که در رثای امام حسین (ع) سروده شده و بعدا در قالب نوحه در یک مراسم عاشورا حدود ۱۰ سال پیش به شکل بسیار زیبا خوانده شده، روبرو شدم که بخشی از متن این شعر و نوحه چنین است: کو زبان خاموشان، قوم حق فراموشان کو کرامت انسان، کو صدای آزادی تا به کی ستم بردن، نان بندگی خوردن زندگی نمی‌ارزد، بی‌نوای آزادی آن زمان که بنهادم سر به پای آزادی دست خود ز جان شستم از برای آزادی در محیط طوفان‌زا، ماهرانه در جنگ است ناخدای استبداد با خدای آزادی غنچه می‌زند

فرمان ختنه مجدد را چه وقت صادر می‌کنید؟!

۱۴۰۲/۰۵/۰۱ 15:26 بدون دیدگاه

یکی از وزارت‌های طالبان که زندگی را بر مردم افغانستان دشوار ساخته است، وزارت امر بالمعروف و نهی عن‌المنکر طالبان است. گزارش‌هایی که از مرکز و ولایات می‌رسد نشان می‌دهد که محتسبان این وزارت به زندگی خصوصی مردم نیز گیر داده و و در مسایل شخصی – از نحوه‌ی لباس پوشیدن و ریش‌گذاشتن تا چگونگی مدل اصلاح موی شهروندان – دخالت می‌کنند. گفته می‌شود این وزارت هم‌چنان مسوول اکثریت سخت‌گیری‌ها و محدودیت‌هایی است که بر بانوان اعمال گردیده است. همین چند روز قبل بود که به دستور این وزارت، آرایشگاه‌های زنانه نیز در کشور بسته شد. مسوولان این

سواستفاده غربی ها از آزادی بیان و حمله به عقاید دیگران!؟

۱۴۰۲/۰۴/۳۱ 15:50 بدون دیدگاه

پس از سویدن که در چند هفته اخیر شاهد آتش زدن قرآنکریم کتب مقدس مسلمان بود، حالا یک گروه افراطی و ضد اسلام در دنمارک نیز یک نسخه ی از قرآن را در حضور داشت پولیس به‌آتش کشید. باید گفت که موج گسترده اسلام‌ستیزی که در دنیای غرب با همکاری دستگاه های دولتی این کشورها راه افتاده، ابزار غربی ها برای مداخله و دوام تفرقه با یک جرقه است. البته این دشمنی غرب با اسلام موضوع تازه ای نیست. ماجرای تقابل اسلام و مسیحیت از زمان ظهور اسلام و بویژه زمان جنگ های صلیبی در قرون ۱۱ و ۱۲

استبداد به مثابه ضدفرهنگ؛ چرا «زنده‌ی خوب» نداریم؟

۱۴۰۲/۰۴/۳۱ 13:17 بدون دیدگاه

واصف باختری، به تعبیر استاد محمد کاظم کاظمی، شاعر شاعران افغانستان، بود. کسی که باز هم به گفته استاد کاظمی، پس از خلیل‌الله خلیلی مانند او دیگر نداشتیم. وقتی روز پنجشنبه خبر درگذشت استاد واصف باختری در دیار غربت رسانه‌ای شد، موجی از تسلیت‌گویی و اظهار سوگواری در شبکه‌های اجتماعی راه افتاد. در میان این همه تسلیت‌گویی‌، تعدادی پرسش خوبی نیز مطرح کردند که آیا ما زنده خوب هم داریم یا خیر؟ چرا به نخبگان و فرهنگیان ما که تا زنده‌اند توجه نمی‌شود، اما پس از مرگش بساط شیون و سوگواری پهن می‌گردد؟ یکی نوشته بود که من

واکاوی و ریشه‌یابی علم رجال‌شناسی

۱۴۰۲/۰۴/۳۱ 11:43 بدون دیدگاه

نویسنده : پژوهشگر دینی اهل سعودی منبع : سایت شرق الأوسط برخی از خاورشناسان «علم رجال شناسی» (علم الجرح و التعدیل) مسلمانان را ستوده و گفته اند که مثل آن در ملت‌های دیگر وجود ندارد. در حقیقیت این علم همین گونه است و تحقیق پیرامون اعتبار، ثقه بودن بودن و راستی‌آزمایی راویان و این که، آیا این روایات را از زبان کسانی که از آنها روایت نموده‌اند شنیده اند یا نه، از ابتکارات مسلمانان به شمار می رود. همه، احمدبن حنبل، علی المدینی و یحیی بن معین را می شناسیم. آن‌ها، از کارشناسان و ناقدان حدیث در دوران

آیا شورش‌گری شهری در برابر طالبان ممکن است؟

۱۴۰۲/۰۴/۳۱ 11:20 بدون دیدگاه

شکاف میان شهر و روستا هنوز پس از یک قرن جدال این دو در افغانستان حل ناشده باقی مانده‌است، چنانچه قدرت همواره میان رژیم‌های پیش‌رو شهری (نمونه‌ی امان‌الله خان، حزب دموکراتیک خلق افغانستان، جمهوری اسلامی افغانستان)‌ و رژیم‌های ارتجاعی که بیش‌تر با ارزش‌های روستا هماهنگ اند (نمونه‌ی حبیب‌الله کلکانی، مجاهدین و طالبان)‌ دست به دست شده‌است. در این میان تنها مصاحبان توانستند به راه میانه‌ی دست یابند که در عین جا انداختن ارزش‌های پیش‌رو در شهر‌ها، این ارزش‌ها را بر روستا‌ها تحمیل نکنند. امارت اسلامی آخرین بازنمود این جدال حل‌ناشده است که در پی تحمیل ارزش‌های روستایی (تحت

وضعیت افغانستان؛ محصول افراط و تفریط

۱۴۰۲/۰۴/۲۹ 16:21 بدون دیدگاه

تاریخ سیاسی معاصر افغانستان به دو بخش افراط گرایی و تفریط گرایی تقسیم شده است. از زمان تاسیس افغانستان و بحث دولت مدرن که از اواخر قرن هجدهم و اوایل قرن نوزدهم به میان آمد و این بحث در اواخر قرن نوزده و اوایل بیست در افغانستان نیز رخنه کرد، بعد از آن ما در سیستم دولت داری مدرن افغانستان دو گروه باهم در جدال را تجربه کرده ایم. گروهی افراط گرا و تفریطی خواهان. هرچند این دسته بندی افراط گرایی و تفریطی‌خواه مختص اسلام گراها و غیر اسلام گراها نبوده است. در واقع این آیتم و بخش بندی

گوش کر طالبان

۱۴۰۲/۰۴/۲۹ 16:09 بدون دیدگاه

«حتا به حرف‌ حیوانات هم باید گوش داد.» تعجب نکنید. این سخن من نیست. حرفی است از لشک كولاكوفسكی در پيوند به قصه بلعام بعور. کولاکوفسکی، فیلسوف و متفکر لهستانی است که به علت نقدهایش بر مارکسیسم شناخته‌شده است. او یکی از فیلسوفان معروفی است که در همه بخش‌های فلسفه و الهیات پژوهش و تحقیق کرده و نقد نوشته است. کولاکوفسکی در یکی از کتاب‌های خود داستان بلعام بعور را چنین ذکر می‌کند: بلعام بعور روزی خر خود را كتک كاری می كند كه چرا به مسير خود ادامه نمی دهد. خرش فرشته ای را ديده در حالی

طالبان؛ از عدم تسلیم‌دهی «اسامه» تا همکاری در ترور «الظواهری»

۱۴۰۲/۰۴/۲۹ 13:28 بدون دیدگاه

مولوی عبدالکبیر، معاون رییس‌الوزرای طالبان، به تازگی گفته است که سپُردن اسامه بن لادن به آمریکا یک ننگ برای مسلمانان بود و ملا عمر نخواست این ننگ را به‌جا بگذارد. این سخنان مولوی عبدالکبیر را می‌توان واکنش دیرهنگام به اظهارات جو بایدن مبنی بر همکاری طالبان در سرکوب القاعده خواند. چندی پیش جوبایدن، رییس جمهور ایالات متحده‌ی آمریکا، در پاسخ خبرنگاری اذعان کرد که طالبان با آمریکا در سرکوب القاعده همکاری دارد. اظهارات جوبایدن باعث شد که منتقدان طالبان، این گروه را «واگنر اسلامی» خوانده و مزدور آمریکا تعریف کنند. اگرچه طالبان در نخست از سخنان جوبایدن استقبال