کتاب‌خوان احمق

دسته: تحلیل
نویسنده: حکیم حکمت
1405/02/17
2:53 ب.ظ
بازدید: 0

پایگاه خبری تحلیلی روایت : دیروز وحید عمر، سخنگوی پیشین ریاست جمهوری، اشرف غنی را «انسان عالم» خواند و پیش‌تر دکتر رنگین دادفر سپنتا نیز او را کتاب‌خوان معرفی کرده بود. خود غنی هم بارها تصاویری از خود در کتاب‌خانه یا در حال مطالعه کتاب منتشر کرده است. شاه حسین مرتضوی البته می‌گفت که او کتاب‌ها را می‌بلعد.اما پرسش مهم این است: اگر او چنین عالم و کتاب‌خوان قهاری است، چرا نتوانست افغانستان را اداره کند؟

دیروز وحید عمر، سخنگوی پیشین ریاست جمهوری، اشرف غنی را «انسان عالم» خواند و پیش‌تر دکتر رنگین دادفر سپنتا نیز او را کتاب‌خوان معرفی کرده بود. خود غنی هم بارها تصاویری از خود در کتاب‌خانه یا در حال مطالعه کتاب منتشر کرده است. شاه حسین مرتضوی البته می‌گفت که او کتاب‌ها را می‌بلعد.

اما پرسش مهم این است: اگر او چنین عالم و کتاب‌خوان قهاری است، چرا نتوانست افغانستان را اداره کند؟

همه می‌دانند که پس از انتخابات ۲۰۱۴، غنی با تقلب به قدرت رسید و روند فروپاشی جمهوری شدت گرفت؛ حکومتداری او با فساد، تبعیض و قوم‌گرایی آلوده شد و نهایتاً در ۱۵ اوت ۲۰۲۱، طالبان بازگشتند.

وقایع دوره‌ی ریاست جمهوری او شاید آدم را به این نتیجه‌گیری برساند که کتاب‌خوانی و دانش‌مندی او دروغ است. اما احتمال دیگر نیز وجود دارد که او یک کتاب‌خوان احمق بوده است.

«کتاب‌خوان احمق»، یعنی کسی که می‌خواند اما نمی‌اندیشد. لارنس اسوندسن حماقت را بی‌فکری و ناتوانی در به‌کارگیری قوه‌ی تفکر می‌داند و کانت آن را کمبود قوه‌ی تشخیص معرفی می‌کند. شوپنهاور نیز هشدار می‌دهد که بسیاری از دانش‌مندان با خواندن احمق می‌شوند، زیرا مسیر فکری دیگران را تکرار کرده و توان تفکر مستقل را از دست می‌دهند.

سه عامل اصلی کتاب‌خوان احمق شدن عبارتند از:

۱. مطالعه بی‌تفکر: خواندن سطحی و سریع بدون داوری نقادانه.

۲. خواندن تأییدطلبانه: دنبال کردن تنها نظریات هم‌سو و دوری از آثار مخالف.

۳. خواندن هر کتابی: در عصر انفجار اطلاعات، مطالعه بدون انتخاب درست ذهن را پراکنده و سطحی می‌کند.

این‌که فکر کنی هر آن‌چه را در کتاب‌ها بخوانی، می‌توانی در هر جامعه‌ای تطبیق کنی. کشورها و جوامع بشری شرایط فرهنگی و جامعه‌شناختی ویژه‌ای خود را دارند. هیچ نظریه‌ای نمی‌تواند در همه جای جهان تطبیق شود. اگر کسی چنین نظری را دنبال کند، در واقع یک کتاب‌خوان احمق است.

کتاب‌خوانی باید به تواضع بینجامد، نه به غرور علمی. کسی که با کتاب‌خواندن فکر کند خودش فیلسوف و بقیه دنیا دیوانه است، در واقع یک کتاب‌خوان احمق است. متاسفانه غنی چنین بود و تصور می‌کرد که فقط او برنامه دارد، نه دیگران.

درس مهم این است که مطالعه به تنهایی کافی نیست. کتاب‌خوان واقعی کسی است که با داوری، تحلیل و تمرکز مطالعه می‌کند، نه کسی که صرفاً حجم کتاب‌ها را می‌گیرد. اشرف غنی نمونه‌ای از کتاب‌خوانی بدون تفکر است؛ کسی که با وجود کتاب‌های زیاد، کشورش را به سقوط کشاند.

نوشته های مرتبط :