تاریخ

تاریخ آموزگار سترگی است

۱۴۰۴/۱۲/۰۳ 20:06 بدون دیدگاه

یک آقای محمد حسن ولس مل در سالهای جهاد در شهر پشاور هفته نامه‌ی بنام “مجاهد ولس” منتشر می کرد. در این هفته نامه در کنار لعن و طعن به اتحاد شوروی و ایادی آن از تنظیم های جهادی که در آن شهر مرکزیت داشتند، خرده می گرفت و شماره‌ی خالی از این مطالب نبود. در آن سال ها آقای گلبدین حکمتیار خود را نسبت به سایر سران جهادی جدی و فعال نشان می داد‌. او از پولیس پاکستان خواست ،تا ولس مل را زندانی کند، که همان شد و آقای ولس مل به مرکز پولیس کشانده شد. شاید

عبدالله خداداد: ما نه افغانیم، نه افغانستانی، بلکه خراسانی هستیم

۱۴۰۴/۰۹/۲۸ 11:40 بدون دیدگاه

عبدالله خداداد، دیپلمات پیشین افغانستان، در یادداشتی جدید از مردم افغانستان خواست که به جای هویت‌های قومی و ملی تحمیل‌شده، به هویت تاریخی و فرهنگی مردم مناطق مختلف افغانستان احترام بگذارند. وی تأکید کرد که مردم تاجیک، هزاره، اوزبیک و تورکمن باید به نام خودشان شناخته شوند و نه به عنوان افغان یا افغانستانی. خداداد با اشاره به تاریخ طولانی منطقه خراسان و هویت مشترک مردمان آن، تصریح کرد که سرزمین‌شان همیشه خراسان بوده است و این حق طبیعی آنهاست که به نام خراسانی شناخته شوند. او همچنین از افغان‌ها خواست که به جای تفرقه، راه زندگی مسالمت‌آمیز و

مسعود در حافظهٔ تاریخ

۱۴۰۴/۰۶/۱۸ 15:17 بدون دیدگاه

مسعود در حافظهٔ تاریخ، چونان پرچمی است که بادها نتوانستند بر زمین افکنند. او نه تنها فرماندهٔ میدان‌ها، که اندیشهٔ زندهٔ آزادی بود. روزگارِ او، روزگار تیره‌گی و سیاهی بود، و او با قامت استوارش، سپری ساخت در برابر تهاجم بیگانه و طوفان جهل. مسعود با سیاستِ ژرف و درایتِ کم‌نظیرش، هم دشمن بیرونی را شناخت و هم خیانت درونی را رسوا کرد؛ و این است رمز جاودانگی او در برگ‌های تاریخ. او در کوه‌های پنجشیر سنگر گرفت، اما نگاهش به افق‌های دورتر دوخته بود؛ به افغانستانی آزاد، مستقل و بیدار. اندیشهٔ او فراتر از مرزها، پژواکی شد در

تاریخ چه می‌گوید: حکایتی از پایداری و ناپایداری طالبان

۱۴۰۴/۰۶/۱۵ 06:11 بدون دیدگاه

دیروز با راننده تاکسی درباره وضعیت افغانستان صحبت می‌کردیم. در میان گفتگو، او گفت: «فکر می‌کنم طالبان ماندگار شدند و دیگر رفتنی نیستند.» من با او مخالفت کردم و گفتم که هیچ حکومت استبدادی و ستمگر عمر طولانی ندارد. سخنم را با گفته‌ای از ارسطو آغاز کردم: «حکومتِ ثروتمندان و خودکامگان در مقایسه با سایر نهادها عمر کوتاه‌تری دارد. در طول همه‌ی دوران‌ها، خودکامگان عمر طولانی ندارند.» اشاره‌ای هم به حدیثی از پیامبر اسلام کردم که فرمود: «حکومت با کفر باقی می‌ماند اما با ظلم و ستم و نه.» سپس سخنی از تالیران، وزیر خارجه‌ی ناپلئون، را یادآوری کردم

تاریخ در آینه‌ی سرکوب: از مارکس تا بنیامین

۱۴۰۳/۱۲/۰۶ 13:23 بدون دیدگاه

تاریخ، خلاف آنچه فاتحان ادعا می‌کنند، یک مسیر خطی و رو به پیشرفت نیست. تاریخ را باید از میان ویرانه‌ها، از میان صداهای خاموش، از دل زخم‌هایی که هرگز التیام نیافته‌اند، خواند. آنچه تمدن نامیده‌ایم، چیزی جز روایتی یک‌سویه از پیروزی‌های مکرر بر شکست‌خوردگان نیست. هر روایتی که از گذشته ارائه می‌شود، بیش از آنکه بازگوکننده حقیقتی مسلم باشد، در خدمت نوعی سلطه است. تاریخ را فاتحان می‌نویسند و در این روایت، صدای شکست‌خوردگان یا خاموش می‌شود یا در میان هیاهوی پیروزی‌ها گم. مارکس و بنیامین هر دو تاریخ را به چشم یک میدان مبارزه می‌بینند، اما تفاوت

قیام کوهـدامـن (قسمت سوم/ پایان)

۱۴۰۳/۱۰/۱۲ 13:38 بدون دیدگاه

مقام‌های دولتی تلاش ورزیدند تا از چور گستردۀ کوهدامنی‌ها توسط قبایل پشتون جلوگیری کنند یا آن را توقف دهند، زیرا از درگیری شورش‌های تازه و بزرگ‌تر در تمام صفحات شمال هراس داشتند. لذا، قوای خاصی از قبیلۀ منگل را برای فرونشاندن ماجرا فرستادند. آنان نیز به یغما‌گران پیوستند. نادر در عفو عمومی شتاب نکرد. محمداسلم «از هوا‌داران حبیب‌الله»، در پیش چشمان شاه در قصر دلکُشا زیر ضربات پیهم برچه جان سپرد و شانزده تن دیگر در چمن حضوری کابل به دار آویخته شدند. شاید انتقام‌جویانه‌‌ترین اقدام شاه، تبعید اجباری مخالفان رژیم به دیرادون/ هند بریتانوی یا تبعیدگاه پیشین نادر

برگه‌ی از تاریخ؛ حوداث و رخداد های سال ۱۳۷۹ خورشیدی

۱۴۰۳/۰۸/۱۳ 11:04 بدون دیدگاه

۱ حمل، گروه طالبان تجمع مردم را در شهر کابل که به‌خاطر تجلیل از جشن نوروز گردهم آمده بودند با ضربه‌های کیبل و فیرهای هوایی پراکنده ساخت. طالبان چند روز پیش از طریق رادیو میلۀ نوروز را غیراسلامی نامیده و به مردم هشدار دادند تا از تجلیل این روز خود داری کنند. ۱ حمل، امریکا از موجودیت مراکز تربیوی تروریستان در افغانستان، اظهار نگرانی کرد. ۱ حمل، شورای امنیت سازمان ملل متحد از گروه طالبان خواست، تا از آغاز حمله‌های بهاری خود داری کنند. ۴ حمل، توان نظامی طالبان رو به تحلیل رفته است و هیأت‌های اعزامی پاکستان

برگه‌ای از تاریخ افغانستان؛ حوادث سال ۱۳۷۵ خورشیدی

۱۴۰۳/۰۸/۰۸ 09:40 بدون دیدگاه

در زمان مقاومت، ھفته‌نامۀ پیام مجاھد، موثق‌ترین و یگانه نشریه بود که از آدرس دولت اسلامی افغانستان به حمایت احمدشاه مسعود، فرمانده کل مجاھدین فعالیت داشت. این نشریه از سوی کمیتۀ فرھنگی جبهه، نشر و پخش می‌شد. انجنیر محمد اسحاق، رییس کمیته و عبدالحفیظ منصور مدیر مسوول هفته‌نامۀ پیام مجاھد بود. اعضای کمیته شامل: عزیزالله ایما، محمد اسحاق فایز، عظیم آقا، تجمل خان، ملامحمد حسن و رحمت الله بیگانه بودند. ۱۴حمل، گروھی از علمای دینی در شھر کندھار اجتماع کرده و لقب امیرالمومنین‌ را به ملاعمر رھبر طالبان بخشیدند. ۴ جوزا، توافقات میان حزب اسلامی و دولت اسلامی افغانستان

تبصره‌ی بر کتاب تاریخ بی‌خردی

۱۴۰۳/۰۷/۱۷ 09:45 ۱ دیدگاه

تاریخ بی‌خردی، نوشته باربارا تاکمن، یکی از برجسته ترین تحلیلی ها در زمینه تاریخ است که به بررسی اشتباهات فاحش و مکرر قدرت‌ های سیاسی در طول تاریخ می ‌پردازد. باربارا تاکمن در این کتاب (تاریخ بی‌خردی) نشان می‌دهد که چگونه تصمیمات نادرست و بی‌خردانه، حتی با وجود دسترسی به اطلاعات صحیح و هشدارهای لازم، باعث شده‌ اند که جوامع به سمت نابودی حرکت کنند. این کتاب، با ارائه نمونه‌ های تاریخی متعدد از جمله سقوط شهر تروا و شکست‌های نظامی و سیاسی در جنگ ویتنام، بیانگر این حقیقت است که بی‌خردی نه از جهل، بلکه از لجاجت، تعصب،

«تاریخ تاجیکان ورارود» روایتی از سرگذشت فارسی‌زبانان آسیای میانه

۱۴۰۳/۰۲/۱۵ 21:36 بدون دیدگاه

پژواک جدایی مناطق آسیای میانه و ایران، قصه‌ای پرغصه به وسعت تاریخ ایران معاصر است؛ اما فارغ از مرثیه سرایی بر میراث به یغما رفته، اغلب ایرانیان را وقوف نیست که چه بر سر میراث هزارسالگان در سرزمین‌های جدا افتاده رفت. کتاب «تاجیکان ورارود؛ از ۱۸۶۰ تا ۱۹۲۴» نخستین روایت علمی دقیق و مدون به سبک تاریخ نویسی‌نو و به زبان فارسی در این زمینه است. این کتاب پرارج گرچه در سال ۱۴۰۰ در ایران منتشر شد، اما به دلیل خاستگاه تاجیکی محقق (نماز حاتم) آنچنان که شاید و باید در فضای رسانه‌ای ایران ارج نهاده نشد. کتاب تاریخ

نظام‌های غیر مردمی و نامشروع و تکرار تاریخ حوادث و جنگ؛ آیا راه‌حل نظامی در افغانستان جواب می دهد؟

۱۴۰۲/۰۹/۰۵ 12:15 بدون دیدگاه

بیشتر از دو سال از سلطه «طالبان» بر افغانستان می گذرد. در طول این مدت نه تنها حملات، قتل، کشتار و آدم کشی ها فروکش نکرد که بیشتر از پیش افراد بانفوذ و اقشار و گروه های مختلف فرقه ای و مذهبی هدف قرار گرفته و قربانی شده/ می شوند که چند نکته قابل توجه و تأمل است: ۱. همه به یاد داریم که بارها از آوان حاکمیت «طالبان» بر افغانستان تاکنون سخنگویان آنان همواره اذعان به ختم جنگ و قتل کشتار و رهایی افغانستان از چنگال استعمار، استکبار و تهی از قتل و جنایت نموده و بر

دو صحنه فراموش ناشدنی تاریخ ما

۱۴۰۲/۰۸/۲۳ 09:46 بدون دیدگاه

دیروز سفری داشتیم به شهر واشنگتن و هنگام عبور از کنار کاخ سفید چشمم به گروهی از فعالان مسلمان اویغوری افتید که تجمع نموده و در رابطه به ستمی که از سوی چین بر آن ها تحمیل می شود سخن می گفتند. چند قدم دورتر از دیوار، مردی را دیدم که بالای درختی ایستاده و به صدای بلند اذان می دهد. با دیدن این دو صحنه به فکر فرو رفتم و نوار فیلمی طولانی از برابر دوربین حافظه ام گذشت. آن فیلم‌دارای دو صحنه بود، صحنه شرق و صحنه غرب. در صحنه شرق آن تأسیس بلاک های سیتو

آینده چه خواهد شد؟

۱۴۰۲/۰۸/۲۰ 15:00 بدون دیدگاه

با گذشت بیشتر از دو سال از سقوط جمهوریت و سلطه امارت طالبان بر کشور و نبود دورنمای روشن، همه می پرسند که این وضعیت به کجا منتهی می گردد و آینده کشور چه خواهد شد؟ در شرایطی که از حکومت سرپرست طالبان دو سال می گذرد، زنان و دختران، از کار و تحصیل و تعلیم همچنان محروم هستند، قانون اساسی که مبنای مشروعیت را شکل می دهد، وجود ندارد؛ انفجار و انتحار و ترورها کماکان ادامه دارد و چشم انداز سیاسی و اقتصادی روشن که بر بنیاد آن ایجاد اصلاحات، تغییرات بنیادی، بهبود اوضاع زندگی متصور باشد، نیز

تاریخ‌چه نابردباری؛ غروب بخارا و سمرقند و غوغای دیوبند (۱)

۱۴۰۲/۰۸/۱۵ 10:39 بدون دیدگاه

چند سال پیش، در اوج دوره دشوار حملات انتحاری و انفجاری طالبان در شهرها، مطلبی در باره حنفیت نوشته بودم و از آن به عنوان مکتب تسامح و تساهل و خردگرایی یاد کرده بودم. وقتی این مطلب منتشر شد، یکی از نویسندگان افغانستان که واقعا آدم پُرمطالعه‌ای است، پرسید مگر طالبان حنفی‌مذهب نیستند که این همه در شهرها به انتحار و انفجار متوسل می‌شوند و در شاهراه‌ها دیگراندیشان و کارمندان دولتی را می‌کُشند و گردن می‌زنند؟ پرسش جالبی بود و نمی‌شد از کنارش بی‌تفاوت گذشت. این پرسش مرا واداشت دگردیسی فرهنگی-کلامی را که در یک سده‌ی اخیر در